# Meryem Sûresi, 42. Âyet (19:42) > إِذْ قَالَ لِأَبِيهِ يَـٰٓأَبَتِ لِمَ تَعْبُدُ مَا لَا يَسْمَعُ وَلَا يُبْصِرُ وَلَا يُغْنِى عَنكَ شَيْـًٔا *İż kâle li-ebîhi yâ ebeti lime ta'budu mâ lâ yesme'u velâ yubsiru velâ yuġnî ‘anke şey-â(n)* **Meal (Diyanet):** Hani babasına şöyle demişti: "Babacığım! İşitmeyen, görmeyen ve sana bir faydası olmayan şeylere niçin tapıyorsun?" **Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/19/42 --- ## Kelime Tahlili {"summary":"Bu ayet, Hz. İbrahim'in babasına putlara tapmanın anlamsızlığını sorgulamasını konu almaktadır. Anahtar kavramlar, ibadet edilen varlıkların acizliğini ve bu ibadetin faydasızlığını vurgulamaktadır.","keyConcepts":[{"word":"تَعْبُدُ","root":"ع-ب-د","rootLatin":"a-b-d","meaning":"İbadet etmek, kulluk etmek, boyun eğmek anlamındadır ve ayette putlara tapma eylemini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'abd' kökünü 'tevazu ve boyun eğme' olarak tanımlar. Ayetteki 'ta'budu' fiili, Allah'a özgü olması gereken bu boyun eğme ve kulluk halinin, işitmeyen ve görmeyen putlara yöneltilmesinin yanlışlığını vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ibadet' kavramını Kur'an'da 'Allah'a tam bir teslimiyet ve itaat' olarak açıklar. Ayetteki kullanım, bu teslimiyetin yanlış nesnelere yöneltilmesiyle kavramın özünden saptığını gösterir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ibadet'i 'itaat ve boyun eğme' olarak açıklar. Ayetteki 'ta'budu' fiili, Hz. İbrahim'in babasının, hiçbir gücü olmayan putlara itaat etmesinin anlamsızlığını dile getirmesidir."}]},{"word":"يَسْمَعُ","root":"س-م-ع","rootLatin":"s-m-a","meaning":"İşitmek, duymak anlamındadır ve ayette putların işitme yeteneğinden yoksunluğunu belirtir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'sem'' kökünü 'kulakla idrak etmek' olarak açıklar. Ayetteki 'lâ yesme'u' ifadesi, putların cansız ve şuursuz varlıklar olması nedeniyle hiçbir sesi algılayamadığını, dolayısıyla kendisine yöneltilen dualara karşılık veremeyeceğini vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'sem''i 'sesleri idrak etme' olarak tanımlar. Ayetteki 'lâ yesme'u', putların ilahlık vasfı olan işitme yeteneğinden mahrum olduğunu, bu nedenle ibadete layık olmadığını ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'sem'' kavramının Kur'an'da hem fiziksel işitmeyi hem de anlamayı ve icabet etmeyi kapsadığını belirtir. Ayetteki olumsuz kullanım, putların bu anlamların hiçbirine sahip olmadığını gösterir."}]},{"word":"يُبْصِرُ","root":"ب-ص-ر","rootLatin":"b-s-r","meaning":"Görmek, idrak etmek anlamındadır ve ayette putların görme yeteneğinden yoksunluğunu ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'basar' kökünü 'gözle görmek' olarak açıklar. Ayetteki 'lâ yubsiru' ifadesi, putların cansız ve şuursuz varlıklar olması nedeniyle hiçbir şeyi göremediğini, dolayısıyla kendisine yönelenleri fark edemeyeceğini belirtir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'basar'ı 'gözle idrak etme' olarak tanımlar. Ayetteki 'lâ yubsiru', putların ilahlık vasfı olan görme yeteneğinden mahrum olduğunu, bu nedenle ibadete layık olmadığını vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn, 'basar'ın hem fiziksel görmeyi hem de basiret ve idrak etmeyi ifade ettiğini belirtir. Ayetteki olumsuz kullanım, putların bu yeteneklerin hiçbirine sahip olmadığını, dolayısıyla acizliğini ortaya koyar."}]},{"word":"يُغْنِى","root":"غ-ن-ي","rootLatin":"ğ-n-y","meaning":"Fayda sağlamak, yeterli olmak, ihtiyaç gidermek anlamındadır ve ayette putların hiçbir fayda sağlayamayacağını belirtir.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'iğnâ' fiilini 'yeterli kılmak, fayda vermek' olarak açıklar. Ayetteki 'lâ yuğnî anke şey'en' ifadesi, putların babasına hiçbir şekilde fayda sağlayamayacağını, onun ihtiyaçlarını gideremeyeceğini mecazi bir dille ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ğınâ' kökünü 'ihtiyaçsızlık, yeterlilik' olarak tanımlar. 'Yuğnî' fiili ise 'bir şeyi yeterli kılmak, bir ihtiyacı gidermek' anlamındadır. Ayetteki kullanım, putların bu anlamda hiçbir yeterliliğe sahip olmadığını, dolayısıyla ibadet edenin ihtiyacını karşılayamayacağını belirtir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'iğnâ' fiilini 'bir şeyi başkasından müstağni kılmak, ona yeterli olmak' olarak açıklar. Ayetteki 'lâ yuğnî anke şey'en', putların babasının hiçbir ihtiyacını karşılayamayacağını, ona hiçbir fayda sağlayamayacağını vurgular."}]}]} ## Tefsir {"topics":["kissa-ibrahim","kufur-sirk","tevhid"]} ## Tefsir [{"position":1,"surface":"إِذْ","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf olduğu için mebnî","gloss":"o zaman, şöyle ki"},{"position":2,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":3,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-e, için"},{"position":3,"surface":"أَبِيهِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ب-و","rootLatin":"a-b-w","lemma":"أَب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"babası"},{"position":3,"surface":"هِ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":4,"surface":"يَـٰٓأَبَتِ","pos":"harf","posDetail":"Nidâ Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"يَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ey"},{"position":4,"surface":"أَبَتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ب-و","rootLatin":"a-b-w","lemma":"أَب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Nidâ harfinden sonra geldiği için mansûb (münâdâ)","gloss":"babacığım"},{"position":5,"surface":"لِمَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"niçin"},{"position":5,"surface":"مَ","pos":"harf","posDetail":"İstifham Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ne"},{"position":6,"surface":"تَعْبُدُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ب-د","rootLatin":"'-b-d","lemma":"عَبَدَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"tapıyorsun"},{"position":7,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mebnî","gloss":"şey"},{"position":8,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":9,"surface":"يَسْمَعُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"س-م-ع","rootLatin":"s-m-'","lemma":"سَمِعَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"işitir"},{"position":10,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":10,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":11,"surface":"يُبْصِرُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ب-ص-ر","rootLatin":"b-s-r","lemma":"أَبْصَرَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"görür"},{"position":12,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":12,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":13,"surface":"يُغْنِى","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"غ-ن-ي","rootLatin":"gh-n-y","lemma":"أَغْنَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"fayda verir"},{"position":14,"surface":"عَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, hakkında"},{"position":14,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sana"},{"position":15,"surface":"شَيْـًۭٔا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ش-ي-ء","rootLatin":"sh-y-'","lemma":"شَيْء","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir şey"}] ## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler - **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *19/41-51* - **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *19/41-51*