# Meryem Sûresi, 46. Âyet (19:46)

> قَالَ أَرَاغِبٌ أَنتَ عَنْ ءَالِهَتِى يَـٰٓإِبْرَٰهِيمُ ۖ لَئِن لَّمْ تَنتَهِ لَأَرْجُمَنَّكَ ۖ وَٱهْجُرْنِى مَلِيًّا

*Kâle erâġibun ente ‘an âlihetî yâ ibrâhîm(u)(s) le-in lem tentehi leercumennek(e)(s) vehcurnî meliyyâ(n)*

**Meal (Diyanet):** Babası, "Ey İbrahim! Sen benim ilahlarımdan yüz mü çeviriyorsun? Eğer vazgeçmezsen, mutlaka seni taşa tutarım. Uzun bir süre benden uzaklaş!" dedi.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/19/46

---

## Tefsir

{"topics":["kufur-sirk","kissa-ibrahim","musrikler"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":2,"surface":"أَ","pos":"harf","posDetail":"İstifham Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"mı/mi"},{"position":2,"surface":"رَاغِبٌ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ر-غ-ب","rootLatin":"r-gh-b","lemma":"رَاغِب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"yüz çeviren"},{"position":3,"surface":"أَنتَ","pos":"isim","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Münfasıl zamir olduğu için mebnî (haber konumunda)","gloss":"sen"},{"position":4,"surface":"عَنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":5,"surface":"ءَالِهَةِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ء-ل-ه","rootLatin":"'-l-h","lemma":"إِلَٰه","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ilahları"},{"position":5,"surface":"ى","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ي","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müşterek","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mebnî","gloss":"benim"},{"position":6,"surface":"يَـٰٓ","pos":"harf","posDetail":"Nida Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"يَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ey"},{"position":6,"surface":"إِبْرَٰهِيمُ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِبْرَاهِيم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Nida harfinden sonra geldiği için merfû (damme ile mebnî)","gloss":"İbrahim"},{"position":7,"surface":"لَئِن","pos":"harf","posDetail":"Şart Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَئِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"eğer"},{"position":8,"surface":"لَّمْ","pos":"harf","posDetail":"Cezm Edat","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَمْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":9,"surface":"تَنتَهِ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ن-ه-ي","rootLatin":"n-h-y","lemma":"اِنْتَهَى","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Cezm edatı (لَمْ) ile meczûm","gloss":"vazgeçmezsen"},{"position":10,"surface":"لَأَرْجُمَنَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ر-ج-م","rootLatin":"r-j-m","lemma":"رَجَمَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Tekid nunu ile mebnî","gloss":"mutlaka taşlarım"},{"position":10,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mebnî","gloss":"seni"},{"position":11,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":11,"surface":"ٱهْجُرْ","pos":"fiil","posDetail":"Emir Fiil","root":"ه-ج-ر","rootLatin":"h-j-r","lemma":"هَجَرَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"uzaklaş"},{"position":11,"surface":"نِى","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ي","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müşterek","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mebnî","gloss":"benden"},{"position":12,"surface":"مَلِيًّۭا","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"م-ل-و","rootLatin":"m-l-w","lemma":"مَلِيّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zaman zarfı olduğu için mansûb","gloss":"uzun bir süre"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Meryem Suresi 46. ayet, İbrahim peygamber ile babası arasındaki diyalogda, babanın İbrahim'e yönelik tehditlerini ve putperestliğe olan bağlılığını dilbilimsel olarak ortaya koymaktadır. Ayet, 'yüz çevirme', 'taşlama' ve 'uzaklaşma' gibi kavramlar üzerinden çatışmayı ve inanç farklılığını vurgular.","keyConcepts":[{"word":"أَرَاغِبٌ","root":"ر غ ب","rootLatin":"r-ğ-b","meaning":"Bu kelime, bir şeyden yüz çevirme, ondan hoşlanmama ve uzaklaşma anlamını taşımaktadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'rağabe an' (رغب عن) ifadesinin bir şeyden yüz çevirmek, ondan nefret etmek ve uzaklaşmak anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'erâğıbun ente an âlihetî' ifadesi, babanın İbrahim'in kendi ilahlarından yüz çevirmesini sorgulamasını ifade eder, bu da bir tür hoşnutsuzluk ve reddediş anlamı taşır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'rağabe an'ın 'tereke' (terk etmek) ve 'a'rada an' (yüz çevirmek) anlamlarına geldiğini ifade eder. Ayetteki kullanım, İbrahim'in babasının taptığı putlardan yüz çevirme eylemini mecazi olarak ifade eder ve bu eylemin babası tarafından bir reddiye olarak algılandığını gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'rağabe' kökünün Kur'an'da hem bir şeye yönelme (rağabe fî) hem de bir şeyden yüz çevirme (rağabe an) anlamlarında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'an' edatıyla kullanımı, İbrahim'in babasının putlarına karşı olumsuz bir tutum sergilediğini, onlardan uzaklaştığını ve onları reddettiğini vurgular."}]},{"word":"تَنتَهِ","root":"ن ه ي","rootLatin":"n-h-y","meaning":"Bu kelime, bir şeyden vazgeçmek, son vermek veya bir eylemi durdurmak anlamını ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'nehy' kökünün bir şeyi yasaklamak, engellemek veya bir eylemi sona erdirmek anlamına geldiğini açıklar. Ayetteki 'lem tentehi' ifadesi, babanın İbrahim'den putlardan yüz çevirme eylemini durdurmasını, bu tutumundan vazgeçmesini talep ettiğini gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'nehy'in bir şeyi kesmek, sona erdirmek ve bir eylemi durdurmak anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki bağlamda, babanın İbrahim'e 'eğer bu tutumundan vazgeçmezsen' tehdidini içerir, yani putlara karşı olan muhalif duruşunu sonlandırmazsa."}]},{"word":"لَأَرْجُمَنَّكَ","root":"ر ج م","rootLatin":"r-j-m","meaning":"Bu kelime, taşlamak, taşla öldürmek veya kovmak anlamını taşımaktadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'recem'in asıl anlamının taş atmak olduğunu, ancak mecazi olarak kovmak, lanetlemek ve kötü söz söylemek anlamlarında da kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'leercumenneke' ifadesi, babanın İbrahim'i taşlayarak öldürme veya onu toplumdan dışlama tehdidini içerir, bu da fiziksel bir şiddet veya sosyal dışlama anlamını taşır."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'recem'in taşlamak ve kovmak anlamlarına geldiğini ifade eder. Ayetteki tehdit, İbrahim'in putperestliği reddetmesi durumunda babası tarafından fiziksel olarak cezalandırılacağı veya toplumdan dışlanacağı anlamına gelir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'recem'in hem taşla öldürme hem de kovma anlamlarını kapsadığını belirtir. Ayetteki bağlamda, babanın İbrahim'e yönelik tehdidi, onun inancından vazgeçmemesi halinde karşılaşacağı ağır bir cezayı, muhtemelen ölümle tehdit etmeyi veya toplumdan tamamen dışlamayı ifade eder."}]},{"word":"وَٱهْجُرْنِى","root":"ه ج ر","rootLatin":"h-j-r","meaning":"Bu kelime, birini terk etmek, ondan uzaklaşmak veya ilişkiyi kesmek anlamını ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'hecr'in bir şeyi terk etmek, ondan ayrılmak ve uzaklaşmak anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'uhcur-nî' ifadesi, babanın İbrahim'den kendisinden tamamen uzaklaşmasını, onunla olan ilişkisini kesmesini talep ettiğini gösterir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'hecr'in 'terk' (terk etmek) ve 'mufâraka' (ayrılmak) anlamlarına geldiğini açıklar. Ayetteki kullanım, babanın İbrahim'den fiziksel ve duygusal olarak uzaklaşmasını, onunla bir daha görüşmemesini istediğini mecazi olarak ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'hecr'in bir şeyi terk etmek, ondan ayrılmak ve ilişkiyi kesmek anlamlarını taşıdığını belirtir. Ayetteki bağlamda, babanın İbrahim'e 'benden uzaklaş git' emri, onunla olan tüm bağlarını koparmasını ve bir daha yanına gelmemesini ifade eder."}]},{"word":"مَلِيًّا","root":"م ل و","rootLatin":"m-l-w","meaning":"Bu kelime, uzun bir süre, uzun bir zaman dilimi boyunca anlamını taşır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'melî' kelimesinin 'uzun bir zaman' veya 'uzun bir süre' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'meliyyen' ifadesi, babanın İbrahim'den sadece uzaklaşmasını değil, bu uzaklaşmanın uzun bir zaman dilimi boyunca devam etmesini istediğini vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'meliyyen' kelimesinin 'uzun bir müddet' veya 'uzun bir zaman' anlamında kullanıldığını ifade eder. Ayetteki bağlamda, babanın İbrahim'e yönelik 'uzun bir süre benden uzaklaş git' emri, bu ayrılığın geçici değil, kalıcı veya en azından uzun soluklu olmasını talep ettiğini gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'meliyyen' kelimesinin Kur'an'da 'uzun bir zaman dilimi' veya 'bir müddet' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki kullanımı, babanın İbrahim'den uzaklaşma talebinin süresini vurgular ve bu ayrılığın kısa süreli bir küskünlükten öte, uzun vadeli bir dışlama olduğunu ifade eder."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *19/41-51*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *19/41-51*