# Meryem Sûresi, 5. Âyet (19:5) > وَإِنِّى خِفْتُ ٱلْمَوَٰلِىَ مِن وَرَآءِى وَكَانَتِ ٱمْرَأَتِى عَاقِرًا فَهَبْ لِى مِن لَّدُنكَ وَلِيًّا *Ve-innî ḣiftu-lmevâliye min verâ-î vekâneti-mraetî ‘âkiran feheb lî min ledunke veliyyâ(n)* **Meal (Diyanet):** (5-6) "Gerçek şu ki ben, benden sonra gelecek akrabalarım(ın isyankar olmaların)dan korkuyorum. Karım ise kısırdır. Bana kendi tarafından; bana ve Yakub hanedanına varis olacak bir çocuk bağışla ve onu hoşnutluğuna ulaşmış bir kimse kıl!" **Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/19/5 --- ## Kelime Tahlili {"summary":"Meryem Suresi'nin 5. ayeti, Hz. Zekeriya'nın yaşlılığına ve eşinin kısırlığına rağmen bir vâris dileğini ifade ederken, 'korku', 'yakınlar', 'kısır' ve 'vâris' gibi temel kavramlar üzerinden hem kişisel endişelerini hem de ilahi bir lütuf beklentisini dilbilimsel olarak ortaya koymaktadır. Ayet, bu kavramların semantik derinliğiyle, neslin devamı ve mirasın korunması gibi önemli temaları işler.","keyConcepts":[{"word":"خِفْتُ","root":"خ و ف","rootLatin":"h-v-f","meaning":"Hz. Zekeriya'nın kendisinden sonraki akrabalarının dinî ve ahlaki mirası hakkıyla taşıyamayacakları yönündeki endişesini ifade eden korku.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'havf' kelimesini genellikle bir şeyin olumsuz sonucundan duyulan endişe olarak açıklar. Bu ayetteki 'hıftu' ifadesi, Hz. Zekeriya'nın kendi vefatından sonra yakınlarının dinî mirası koruyamama ihtimalinden duyduğu kaygıyı vurgular. Bu, sadece dünyevi bir korku değil, aynı zamanda dinî bir sorumluluğun geleceği hakkındaki endişedir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'havf'ı, bir şeyin sonucundan duyulan beklenen bir kötülük veya zarar olarak tanımlar. Ayetteki kullanımı, Hz. Zekeriya'nın 'mevâlî'sinin (yakınlarının) kendisinden sonra dinî ve ahlaki değerleri yitirme ihtimalinden duyduğu derin endişeyi, yani bir tür 'akıbet korkusu'nu ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki 'havf' kavramının sadece fiziksel bir korku olmadığını, aynı zamanda Allah'a karşı sorumluluk bilincinden kaynaklanan bir saygı ve endişeyi de içerdiğini belirtir. Bu ayetteki 'hıftu', Hz. Zekeriya'nın Allah'ın dininin geleceği ve kendi soyundan gelenlerin bu dini hakkıyla temsil edip edemeyecekleri konusundaki manevi kaygısını yansıtır."}]},{"word":"ٱلْمَوَٰلِىَ","root":"و ل ي","rootLatin":"v-l-y","meaning":"Hz. Zekeriya'nın kendisinden sonra yerine geçecek olan, akrabalık bağı olan yakınları veya mirasçıları.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'mevâlî' kelimesinin 'velî'nin çoğulu olarak, hem akrabaları hem de bir kişinin işlerini üstlenenleri ifade ettiğini belirtir. Bu ayette, Hz. Zekeriya'nın kendisinden sonra dinî ve dünyevi işlerini devralacak olan yakın akrabalarını kastettiği açıktır, onların bu görevi layıkıyla yerine getiremeyecekleri endişesiyle kullanılmıştır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'velî' kelimesinin 'yakınlık' ve 'yardımcı' anlamlarını taşıdığını, 'mevâlî'nin ise bu bağlamda bir kişinin akrabaları, mirasçıları veya işlerini üstlenenleri ifade ettiğini açıklar. Hz. Zekeriya'nın endişesi, bu 'mevâlî'nin dinî mirası koruma konusunda yetersiz kalacakları yönündedir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"el-Kefevî, 'velî' ve 'mevâlî' kavramlarının 'yakınlık', 'yardımcılık' ve 'sorumluluk üstlenme' gibi anlamları içerdiğini belirtir. Ayetteki 'el-mevâlî', Hz. Zekeriya'nın vefatından sonra onun yerine geçecek, dinî ve toplumsal konumunu devralacak olan akrabalarını ifade eder ve onların bu sorumluluğu taşıyamama ihtimali endişe kaynağıdır."}]},{"word":"عَاقِرًا","root":"ع ق ر","rootLatin":"a-k-r","meaning":"Doğurma yeteneği olmayan, kısır kadın.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'âkır' kelimesini 'doğurmayan kadın' olarak açıklar. Ayetteki 'imraetî âkıran' ifadesi, Hz. Zekeriya'nın eşinin fizyolojik olarak çocuk sahibi olmaya elverişli olmadığını, bu durumun bir vâris edinme arzusunun önündeki doğal bir engel olduğunu vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'akr' kökünün 'kesmek' anlamına geldiğini ve 'âkır'ın da 'doğurma yeteneği kesilmiş' yani 'kısır' kadın için kullanıldığını belirtir. Bu bağlamda, Hz. Zekeriya'nın eşinin kısırlığı, ilahi bir müdahale olmaksızın çocuk sahibi olmalarının imkansızlığını ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'âkır' kelimesinin hem erkek hem de kadın için kullanılabileceğini, ancak genellikle kadınlar için 'doğurmayan' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki kullanımı, Hz. Zekeriya'nın eşinin çocuk doğurma yeteneğinden mahrum olduğunu, bu durumun onun duasına ilahi bir mucize beklentisi kattığını gösterir."}]},{"word":"وَلِيًّا","root":"و ل ي","rootLatin":"v-l-y","meaning":"Hz. Zekeriya'ya mirasçı olacak, onun dinî ve dünyevi mirasını devam ettirecek bir oğul.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'velî' kelimesinin bu ayette 'mirasçı' anlamında kullanıldığını belirtir. Hz. Zekeriya'nın 'veliyyen' dilemesi, sadece bir evlat değil, aynı zamanda onun peygamberlik mirasını ve Yakup soyunun dinî geleneğini devam ettirecek bir halef arayışını ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'velî' kelimesinin 'yakınlık' ve 'yardımcı' anlamlarının yanı sıra, 'mirasçı' anlamını da taşıdığını ifade eder. Ayetteki 'veliyyen' ifadesi, Hz. Zekeriya'nın kendisinden sonra hem soyunu hem de dinî misyonunu sürdürecek bir 'halef' talebini vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'velî' kavramının Kur'an'da farklı bağlamlarda 'dost', 'yardımcı', 'koruyucu' ve 'mirasçı' gibi anlamlara geldiğini belirtir. Bu ayetteki 'veliyyen' talebi, Hz. Zekeriya'nın kendisinden sonra hem soyunu devam ettirecek hem de dinî ve ahlaki mirasını koruyacak bir 'vâris' arayışını semantik olarak güçlendirir."}]}]} ## Tefsir {"topics":["dua","kissa-diger-peygamberler","aile-nikah","rizik"]} ## Tefsir [{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"إِنِّى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"muhakkak ki"},{"position":1,"surface":"ى","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mahallen mansûb","gloss":"ben"},{"position":2,"surface":"خِفْتُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"خ-و-ف","rootLatin":"ḫ-w-f","lemma":"خَافَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"korktum"},{"position":3,"surface":"ٱلْمَوَٰلِىَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil Cemi","root":"و-ل-ي","rootLatin":"w-l-y","lemma":"مَوْلًى","form":"Mef'al","features":{"number":"Cemi","state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"yakınlarımı"},{"position":4,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":5,"surface":"وَرَآءِ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Mekan","root":"و-ر-ي","rootLatin":"w-r-y","lemma":"وَرَاء","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"arkamdan"},{"position":5,"surface":"ى","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"benim"},{"position":6,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"كَانَتِ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî Nakıs","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idi"},{"position":7,"surface":"ٱمْرَأَتِى","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-ر-أ","rootLatin":"m-r-ʾ","lemma":"اِمْرَأَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Kâne'nin ismi olduğu için merfû","gloss":"karım"},{"position":7,"surface":"ى","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"benim"},{"position":8,"surface":"عَاقِرًۭا","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ع-ق-ر","rootLatin":"ʿ-q-r","lemma":"عَاقِر","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"kısır"},{"position":9,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"o halde"},{"position":9,"surface":"هَبْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"و-ه-ب","rootLatin":"w-h-b","lemma":"وَهَبَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"bağışla"},{"position":10,"surface":"لِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":10,"surface":"ى","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"bana"},{"position":11,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":12,"surface":"لَّدُنكَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Mekan","root":"ل-د-ن","rootLatin":"l-d-n","lemma":"لَدُنْ","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"katından"},{"position":12,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"senin"},{"position":13,"surface":"وَلِيًّۭا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"و-ل-ي","rootLatin":"w-l-y","lemma":"وَلِيّ","form":"Fa'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir veli"}] ## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler - **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *19/1-15* - **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *19/1-15* - **TB. Kelime-i Yahyâviyye & Zekeriyyâiyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *19/5* - **TB. Kelime-i Yahyâviyye & Zekeriyyâiyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *19/5* - **TB. Kelime-i Yahyâviyye & Zekeriyyâiyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *19/5* - **Kelime-i Yahyâviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *19/5* - **Kelime-i Yahyâviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *19/5* - **Kelime-i Yahyâviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *19/5* - **Kelime-i Yahyâviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *19/5* - **Kelime-i Yahyâviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *19/5* - **Kelime-i Zekeriyyâiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *19/5* - **Kelime-i Zekeriyyâiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *19/5*