# Meryem Sûresi, 54. Âyet (19:54)

> وَٱذْكُرْ فِى ٱلْكِتَـٰبِ إِسْمَـٰعِيلَ ۚ إِنَّهُۥ كَانَ صَادِقَ ٱلْوَعْدِ وَكَانَ رَسُولًا نَّبِيًّا

*Veżkur fî-lkitâbi ismâ'îl(e)(c) innehu kâne sâdika-lva'di vekâne rasûlen nebiyyâ(n)*

**Meal (Diyanet):** Kitap'ta İsmail'i de an. Şüphesiz o, sözünde duran bir kimse idi. Bir resul, bir nebi idi.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/19/54

---

## Tefsir

{"topics":["kissa-diger-peygamberler","peygamberlik","sidk"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"ٱذْكُرْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ذ-ك-ر","rootLatin":"dh-k-r","lemma":"ذَكَرَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnîdir, sükûn üzere mebnîdir.","gloss":"an"},{"position":2,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde"},{"position":3,"surface":"ٱلْكِتَـٰبِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ت-ب","rootLatin":"k-t-b","lemma":"كِتَاب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Kitap"},{"position":4,"surface":"إِسْمَـٰعِيلَ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِسْمَاعِيل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"İsmail'i"},{"position":5,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Müşebbehe bi'l-Fiil","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"şüphesiz"},{"position":5,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb mahallen mebnî","gloss":"o"},{"position":6,"surface":"كَانَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için fetha üzere mebnî","gloss":"idi"},{"position":7,"surface":"صَادِقَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ص-د-ق","rootLatin":"s-d-q","lemma":"صَادِق","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"doğru olan"},{"position":8,"surface":"ٱلْوَعْدِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"و-ع-د","rootLatin":"w-'-d","lemma":"وَعْد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"söz"},{"position":9,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":9,"surface":"كَانَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için fetha üzere mebnî","gloss":"idi"},{"position":10,"surface":"رَسُولًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-س-ل","rootLatin":"r-s-l","lemma":"رَسُول","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"bir elçi"},{"position":11,"surface":"نَّبِيًّۭا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ب-أ","rootLatin":"n-b-'","lemma":"نَبِيّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mansûb","gloss":"bir peygamber"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Meryem Suresi 54. ayet, Hz. İsmail'in vasıflarını zikrederek onun 'sözünde doğru' ve 'resul-nebi' oluşuna vurgu yapmaktadır. Ayet, peygamberlik müessesesinin temel niteliklerini ve İsmail'in bu nitelikleri nasıl taşıdığını dilbilimsel bir derinlikle ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"ٱذْكُرْ","root":"ذ ك ر","rootLatin":"z-k-r","meaning":"Hatırla, an, zikret; bir şeyi zihinde canlı tutmak veya sözle ifade etmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Zikr (ذكر), bir şeyi zihinde hazır bulundurmak veya dil ile ifade etmektir. Ayetteki 'uzkur' (اذكر) emri, Hz. İsmail'in kıssasını ve vasıflarını Kur'an'da anmayı, onu unutmamayı ve ondan ibret almayı ifade eder. Bu, sadece bir hatırlatma değil, aynı zamanda bir tebliğ ve örnek gösterme amacı taşır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Zikr (ذكر) kelimesi burada 'anlatmak' ve 'bahsetmek' anlamında kullanılmıştır. Kitap'ta İsmail'den bahsetmek, onun kıssasını ve özelliklerini okuyuculara aktarmak demektir. Bu, Kur'an'ın geçmiş peygamberlerin hayatlarından dersler çıkarma metodolojisinin bir parçasıdır."}]},{"word":"ٱلْكِتَـٰبِ","root":"ك ت ب","rootLatin":"k-t-b","meaning":"Yazılı olan, Allah'ın vahyettiği kutsal metin, Kur'an.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kitâb (كتاب), yazılı olan her şey için kullanılır. Kur'an bağlamında ise Allah'ın vahyini içeren kutsal metni ifade eder. Ayetteki 'el-Kitâb' (الكتاب) ile kastedilen, genel olarak ilahi kitaplar, özelde ise Kur'an'dır; İsmail'in kıssasının bu ilahi metinde yer alması onun önemini vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kitâb (كتاب), Allah'ın kelamının yazılı formudur. Bu ayette 'el-Kitâb', Kur'an'ın kendisidir ve İsmail'in anılmasının, Kur'an'ın bir parçası olarak ebedileştirilmesi anlamına gelir. Bu, aynı zamanda Kur'an'ın önceki peygamberlerin kıssalarını doğrulayıcı ve tamamlayıcı rolünü de gösterir."}]},{"word":"صَادِقَ","root":"ص د ق","rootLatin":"s-d-q","meaning":"Doğru, dürüst, sözünde duran, vaadini yerine getiren.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Sıdk (صدق), sözün veya fiilin gerçeğe uygun olmasıdır. 'Sâdıku'l-va'd' (صادق الوعد) ifadesi, vaadini yerine getiren, sözünde duran kişi demektir. Hz. İsmail'in bu vasfı, onun güvenilirliğini ve Allah'a olan bağlılığını gösterir; peygamberlik için temel bir ahlaki özelliktir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Sıdk (صدق) kavramı Kur'an'da sadece sözün doğruluğunu değil, aynı zamanda niyetin ve eylemin de doğruluğunu ifade eder. 'Sâdıku'l-va'd' olmak, İsmail'in karakterinin bütünsel bir dürüstlük üzerine kurulu olduğunu, verdiği sözleri şaşmaz bir şekilde yerine getirdiğini ve bu özelliğin onun peygamberlik vasfını pekiştirdiğini gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Sıdk (صدق), bir şeyin hakikate mutabık olmasıdır. 'Sâdıku'l-va'd' (صادق الوعد) terkibi, İsmail'in verdiği sözlerden dönmeyen, ahdine vefa gösteren bir şahsiyet olduğunu vurgular. Bu, peygamberlerin tebliğlerinde güvenilir olmalarının bir gereğidir ve onların sözlerine itimat edilmesini sağlar."}]},{"word":"ٱلْوَعْدِ","root":"و ع د","rootLatin":"v-'-d","meaning":"Söz, vaat, taahhüt.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Va'd (وعد), bir şeye dair söz vermektir. 'Sâdıku'l-va'd' (صادق الوعد) terkibinde va'd, İsmail'in insanlara veya Allah'a karşı verdiği sözleri kapsar. Bu, onun karakterinin temel bir göstergesidir ve peygamberlerin emanet ve tebliğ görevlerindeki güvenilirliğini simgeler."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Va'd (وعد) kelimesi, Kur'an'da hem hayra hem de şerre yönelik sözleri ifade edebilir. Ancak 'sâdıku'l-va'd' bağlamında, İsmail'in verdiği sözlerin daima hayra yönelik olduğu ve bu sözleri eksiksiz yerine getirdiği anlaşılır. Bu, onun ahlaki üstünlüğünü ve peygamberlik vasfını pekiştirir."}]},{"word":"رَسُولًا","root":"ر س ل","rootLatin":"r-s-l","meaning":"Elçi, Allah tarafından belirli bir mesajla gönderilen kişi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Resûl (رسول), bir mesajla gönderilen kişidir. Peygamberler için kullanıldığında, Allah'ın emir ve yasaklarını insanlara ulaştıran elçi anlamına gelir. İsmail'in 'resûl' olması, onun Allah'tan vahiy alıp insanlara tebliğ etme görevini üstlendiğini gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Resûl (رسول) kavramı, Kur'an'da 'nebi' (نبي) kavramından daha özel bir anlam taşır. Her resul nebidir, ancak her nebi resul değildir. Resul, yeni bir şeriat veya kitapla gönderilen peygamberdir. İsmail'in 'resûl' olarak anılması, onun sadece haber veren değil, aynı zamanda ilahi bir misyonla görevlendirilmiş olduğunu vurgular."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Resûl (رسول), Allah'ın kullarına gönderdiği elçidir. Bu ayette İsmail'in 'resûl' olarak zikredilmesi, onun Allah'ın mesajını insanlara iletmekle görevli olduğunu ve bu görevi hakkıyla yerine getirdiğini ifade eder."}]},{"word":"نَّبِيًّا","root":"ن ب أ","rootLatin":"n-b-'-","meaning":"Allah'tan haber alan ve insanlara haber veren kişi, peygamber.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Nebî (نبي), 'nebe'' (haber) kökünden gelir ve Allah'tan haber alan, insanlara haber veren kişi demektir. İsmail'in 'nebi' olması, onun Allah ile iletişim halinde olduğunu ve ilahi bilgiyi insanlara aktardığını gösterir. Bu, peygamberliğin temel vasıflarından biridir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Nebî (نبي) kavramı, 'resûl' (رسول) kavramına göre daha geneldir. Nebi, Allah'tan vahiy alan ve bu vahyi tebliğ eden kişidir. İsmail'in hem 'resûl' hem de 'nebi' olarak anılması, onun hem ilahi bir mesajla gönderildiğini hem de bu mesajı insanlara aktaran bir haberci olduğunu pekiştirir. Bu ikili vasıf, onun peygamberlik mertebesinin yüksekliğini gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Nebî (نبي), Allah'tan haber getiren ve insanları Allah'a davet eden kişidir. İsmail'in 'nebi' olarak nitelendirilmesi, onun Allah'ın seçkin kullarından olduğunu ve insanları doğru yola iletmekle görevlendirildiğini ifade eder."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Meryem Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *19/54*
- **Meryem Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *19/54*
- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *19/54*
- **Meryem Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *19/54*
- **TB. Kelime-i Sâlihiyye & Şuaybiyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *19/54*
- **Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *19/54*
- **Bendeki Terzi Babam (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *19/54*
- **Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *19/54*
- **Furkân Sûresi** · *19/54*
- **Bendeki Terzi Babam (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *19/54*
- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *19/54*
- **Meryem Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *19/54*