# Meryem Sûresi, 56. Âyet (19:56)

> وَٱذْكُرْ فِى ٱلْكِتَـٰبِ إِدْرِيسَ ۚ إِنَّهُۥ كَانَ صِدِّيقًا نَّبِيًّا

*Veżkur fî-lkitâbi idrîs(e)(c) innehu kâne siddîkan nebiyyâ(n)*

**Meal (Diyanet):** Kitap'ta İdris'i de an. Şüphesiz o, doğru sözlü bir kimse, bir nebi idi.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/19/56

---

## Tefsir

{"topics":["kissa-diger-peygamberler","peygamberlik","sidk"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"ٱذْكُرْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ذ-ك-ر","rootLatin":"dh-k-r","lemma":"ذَكَرَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"zikret"},{"position":2,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":3,"surface":"ٱلْكِتَـٰبِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ت-ب","rootLatin":"k-t-b","lemma":"كِتَاب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Kitap"},{"position":4,"surface":"إِدْرِيسَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِدْرِيس","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"İdris'i"},{"position":5,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Müşebbehe bi'l-Fiil","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz"},{"position":5,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"o"},{"position":6,"surface":"كَانَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idi"},{"position":7,"surface":"صِدِّيقًۭا","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ص-د-ق","rootLatin":"s-d-q","lemma":"صِدِّيق","form":"Fı'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"dosdoğru"},{"position":8,"surface":"نَّبِيًّۭا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ب-أ","rootLatin":"n-b-ʾ","lemma":"نَبِيّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mansûb","gloss":"peygamber"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Meryem Suresi'nin 56. ayeti, Hz. İdris'i anarak onun 'sıddîk' ve 'nebî' vasıflarını vurgular. Ayet, Kur'an'ın peygamber kıssalarını zikretme geleneği içinde, İdris'in doğruluğunu ve peygamberliğini öne çıkarır.","keyConcepts":[{"word":"ٱذْكُرْ","root":"ذ ك ر","rootLatin":"z-k-r","meaning":"Anmak, hatırlamak, zikretmek, bahsetmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Zikr (ذكر), bir şeyi kalpte veya dilde hazır bulundurmaktır. Ayetteki 'uzkur' (اذكر) emri, Hz. İdris'in kıssasını ve vasıflarını Kur'an'da anlatma, insanlara duyurma anlamındadır. Bu, sadece hatırlamak değil, aynı zamanda tebliğ etmek ve örnek göstermek manasını da içerir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Zikr (ذكر) kelimesi, Kur'an'da 'anlatmak, bahsetmek' anlamında kullanılır. Burada 'Kitap'ta İdris'i zikret' ifadesi, Kur'an'ın kendisinde İdris'in kıssasına yer vermesi ve onun hakkında bilgi vermesi demektir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Zikr (ذكر) kavramı, Kur'an'da sadece 'hatırlama' değil, aynı zamanda 'Allah'ın ayetlerini ve peygamberlerin kıssalarını tefekkür etme ve onlardan ders çıkarma' anlamını da taşır. Ayetteki 'uzkur' emri, İdris'in şahsında örnek alınacak nitelikleri vurgulamak için bir davettir."}]},{"word":"ٱلْكِتَـٰبِ","root":"ك ت ب","rootLatin":"k-t-b","meaning":"Yazılı olan, kitap, burada Kur'an'ı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kitâb (كتاب), yazılı olan her şey için kullanılır. Kur'an'da ise genellikle vahiy yoluyla indirilmiş ilahi metinleri, özellikle de Kur'an'ın kendisini ifade eder. Ayetteki 'fi'l-Kitâb' (في الكتاب) ifadesi, 'Kur'an'da' veya 'ilahi vahiyde' anlamındadır, yani İdris'in kıssasının ilahi bir kaynakta yer aldığını belirtir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kitâb (كتاب), 'yazmak' fiilinden türemiş olup, yazılı metin anlamına gelir. Kur'an bağlamında 'el-Kitâb' (الكتاب) genellikle Kur'an'ın kendisi için kullanılan bir isimdir ve onun ilahi menşeini ve korunmuşluğunu vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Kur'an'da 'Kitap' kelimesi, farklı bağlamlarda Tevrat, İncil gibi önceki vahiyleri veya Kur'an'ın kendisini ifade edebilir. Bu ayetteki 'el-Kitâb' (الكتاب) ifadesi, Hz. İdris'in kıssasının Kur'an'da anlatılmasını emrettiği için, Kur'an'ın kendisini kastetmektedir."}]},{"word":"صِدِّيقًا","root":"ص د ق","rootLatin":"s-d-q","meaning":"Çok doğru, dürüst, sözü ve özü bir olan, sadık.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Sıddîk (صديق), sıdk (صدق) kökünden türemiş mübalağalı bir sıfattır. Sözünde, fiilinde ve inancında çok doğru olan, doğruluğu şiar edinmiş kişi demektir. Ayette Hz. İdris'in 'sıddîk' olarak nitelendirilmesi, onun peygamberliğinin temelinde yatan güvenilirliğini ve hakikate bağlılığını vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Sıddîk (صديق), 'çok doğru söyleyen' ve 'doğruluğu tasdik eden' anlamlarına gelir. Peygamberler için kullanıldığında, onların Allah'tan getirdikleri vahyi eksiksiz ve doğru bir şekilde tebliğ ettiklerini, aynı zamanda kendi hayatlarında da bu doğruluğu yaşadıklarını ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Sıdk (صدق) kavramı, Kur'an'da 'hakikat, doğruluk, samimiyet' gibi anlamları içerir. 'Sıddîk' (صديق) ise bu nitelikleri en üst düzeyde taşıyan kişidir. Hz. İdris'in bu vasıfla anılması, onun hem Allah'a olan imanında hem de insanlarla olan ilişkilerinde tam bir dürüstlük ve güvenilirlik sergilediğini gösterir."}]},{"word":"نَّبِيًّا","root":"ن ب أ","rootLatin":"n-b-ʾ","meaning":"Peygamber, Allah'tan haber getiren, elçi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Nebî (نبي), 'nebe' (نبأ) kökünden gelir ki bu, 'önemli haber' demektir. Nebî, Allah'tan haber getiren, insanlara vahyi tebliğ eden kişidir. Ayette Hz. İdris'in 'nebî' olarak anılması, onun Allah tarafından seçilmiş bir elçi olduğunu ve ilahi mesajı insanlara ulaştırma görevini üstlendiğini belirtir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Nebî (نبي), 'yüksek yer' anlamına gelen 'nebve'den veya 'haber' anlamına gelen 'nebe'den türemiştir. Her iki durumda da peygamberin yüce bir makama sahip olduğunu ve Allah'tan haber getirdiğini ifade eder. Hz. İdris'in 'nebî' oluşu, onun ilahi vahye muhatap olduğunu ve insanlara doğru yolu gösterdiğini vurgular."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Nebî (نبي), Allah'ın kullarına gönderdiği, onlara emir ve yasaklarını bildiren kişidir. Hz. İdris'in peygamberliği, onun Allah'ın dinini tebliğ etme ve insanlara rehberlik etme görevini üstlendiğini gösterir."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *19/56-57*
- **Mübârek Geceler** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *19/56-57*
- **İsrâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *19/56-57*
- **İsrâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *19/56-57*
- **Mübârek Geceler** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *19/56-57*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *19/56-57*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *19/56-57*
- **Mübârek Geceler** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *19/56-57*
- **Necm (Yıldız) Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *19/56-57*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *19/56-57*
- **Necm (Yıldız) Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *19/56-57*
- **Terzi Baba (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *19/56-57*