# Meryem Sûresi, 69. Âyet (19:69)

> ثُمَّ لَنَنزِعَنَّ مِن كُلِّ شِيعَةٍ أَيُّهُمْ أَشَدُّ عَلَى ٱلرَّحْمَـٰنِ عِتِيًّا

*Śumme lenenzi'anne min kulli şî'atin eyyuhum eşeddu ‘alâ-rrahmâni ‘itiyyâ(n)*

**Meal (Diyanet):** Sonra her bir topluluktan, Rahman'a karşı en isyankar olanları mutlaka çekip çıkaracağız.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/19/69

---

## Tefsir

{"topics":["hesap-mizan","cehennem","musrikler","kiyamet"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"ثُمَّ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ثُمَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"sonra"},{"position":2,"surface":"لَنَنزِعَنَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ن-ز-ع","rootLatin":"n-z-ʿ","lemma":"نَزَعَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Tevkid Nûnu ile birleştiği için mebnî","gloss":"elbette çekeceğiz/çıkaracağız"},{"position":3,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den/-dan"},{"position":4,"surface":"كُلِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ل-ل","rootLatin":"k-l-l","lemma":"كُلّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"her"},{"position":5,"surface":"شِيعَةٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ي-ع","rootLatin":"sh-y-ʿ","lemma":"شِيعَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"topluluk/fırka"},{"position":6,"surface":"أَيُّهُمْ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İstifham","root":"أ-ي-ي","rootLatin":"a-y-y","lemma":"أَيّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"hangisi"},{"position":6,"surface":"هُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh konumunda olduğu için mebnî","gloss":"onlar"},{"position":7,"surface":"أَشَدُّ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"ش-د-د","rootLatin":"sh-d-d","lemma":"شَدِيد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"daha şiddetli/en şiddetli"},{"position":8,"surface":"عَلَى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine/karşı"},{"position":9,"surface":"ٱلرَّحْمَـٰنِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ح-م","rootLatin":"r-ḥ-m","lemma":"رَحْمَٰن","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Rahman"},{"position":10,"surface":"عِتِيًّا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ع-ت-و","rootLatin":"ʿ-t-w","lemma":"عُتُوّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Temyiz olduğu için mansûb","gloss":"baş kaldırma/azgınlık"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Meryem Suresi'nin 69. ayeti, kıyamet gününde her ümmetten Rahman'a karşı en şiddetli isyanı gösterenlerin ayrıştırılacağını bildirmektedir. Ayet, ilahi adaletin tecellisini ve isyankârların akıbetini vurgulayan güçlü bir dil kullanır.","keyConcepts":[{"word":"لَنَنزِعَنَّ","root":"ن ز ع","rootLatin":"n-z-a","meaning":"Çekip çıkarmak, ayırmak, şiddetle koparmak anlamlarına gelir ve burada isyankârların diğerlerinden ayrıştırılmasını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'نزع' kelimesinin bir şeyi yerinden söküp çıkarmak, ayırmak anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'لَنَنزِعَنَّ' ifadesi, Rahman'a isyan edenlerin diğerlerinden şiddetle ayrılıp çıkarılacağını, onların kendi topluluklarından çekilip alınacağını vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'نزع' fiilinin mecazi olarak bir şeyi bir yerden ayırmak, seçmek anlamında kullanılabileceğini ifade eder. Ayetteki bağlamda, her şiiadan (topluluktan) Rahman'a en çok isyan edenin seçilip ayrıştırılmasına işaret eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'نزع' fiilinin 'bir şeyi yerinden söküp atmak' manasına geldiğini ve bu ayetteki kullanımının, isyankârların kendi topluluklarından zorla ayrılmasını ve cezalandırılmak üzere öne çıkarılmasını ifade ettiğini açıklar."}]},{"word":"شِيعَةٍ","root":"ش ي ع","rootLatin":"ş-y-a","meaning":"Birbirine uyan, aynı görüşü paylaşan topluluk, grup veya fırka anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'شيعة' kelimesinin 'birbirine uyan, aynı görüşü paylaşan topluluk' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'كُلِّ شِيعَةٍ' ifadesi, kıyamet gününde her bir inanç veya yaşam tarzı grubundan, her bir ümmetten bahsedildiğini gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'شيعة' kelimesinin 'birbirini takip eden, aynı yolu tutan cemaat' olduğunu ifade eder. Ayette, farklı inanç ve amellere sahip olan her bir grubun kendi içinde değerlendirileceğine işaret eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'şî'a' kavramının Kur'an'da genellikle 'fırka', 'grup' veya 'parti' anlamında kullanıldığını ve bazen olumsuz bir çağrışım taşıyarak ayrılıkçı grupları ifade ettiğini belirtir. Bu ayette ise genel olarak 'her bir topluluk' anlamında kullanılmıştır."}]},{"word":"أَشَدُّ","root":"ش د د","rootLatin":"ş-d-d","meaning":"En şiddetli, en güçlü, en katı anlamına gelir ve burada Rahman'a karşı isyanda en ileri gideni ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'شدة' kelimesinin 'güçlülük, katılık, zorluk' anlamlarına geldiğini belirtir. 'أشدّ' ise bunun ism-i tafdili olup 'en şiddetli, en güçlü' demektir. Ayette, Rahman'a karşı isyanda en ileri giden, en katı olan kişiyi niteler."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'شدة' kelimesinin bir şeyin kuvvet ve katılık yönünü ifade ettiğini belirtir. 'أشدّ' ise bu niteliğin en üst derecesini gösterir. Ayetteki kullanımı, Rahman'a karşı isyanın derecesini ve şiddetini vurgular."}]},{"word":"عِتِيًّا","root":"ع ت و","rootLatin":"a-t-w","meaning":"İsyan, başkaldırı, azgınlık ve haddi aşma anlamına gelir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'عتو' kelimesinin 'isyan etmek, haddi aşmak, kibirlenmek' anlamlarına geldiğini ifade eder. Ayetteki 'عِتِيًّا' kelimesi, Rahman'a karşı gösterilen aşırı isyanı ve itaatsizliği vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'عتو' kelimesinin 'haddi aşmak, kibirlenmek ve isyan etmek' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'عِتِيًّا' ifadesi, Rahman'ın emirlerine karşı gelmede ve O'na isyanda gösterilen aşırı derecedeki azgınlığı ve inatçılığı ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'utuvv' kökünün Kur'an'da genellikle 'azgınlık, isyan, haddi aşma' anlamlarında kullanıldığını ve ilahi sınırlara riayet etmeme durumunu ifade ettiğini belirtir. Bu ayette, Rahman'a karşı gösterilen en şiddetli başkaldırıyı niteler."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *19. sure 69. ayette*