# Meryem Sûresi, 88. Âyet (19:88)

> وَقَالُوا۟ ٱتَّخَذَ ٱلرَّحْمَـٰنُ وَلَدًا

*Ve kâlû-tteḣaże-rrahmânu veledâ(n)*

**Meal (Diyanet):** Onlar, "Rahman, bir çocuk edindi" dediler.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/19/88

---

## Tefsir

{"topics":["kufur-sirk","tevhid","esma-i-husna","musrikler"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"قَالُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dediler"},{"position":2,"surface":"ٱتَّخَذَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ء-خ-ذ","rootLatin":"a-kh-dh","lemma":"اِتَّخَذَ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"edindi"},{"position":3,"surface":"ٱل","pos":"harf","posDetail":"Tarif Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ال","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"el-"},{"position":3,"surface":"رَّحْمَـٰنُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ر-ح-م","rootLatin":"r-h-m","lemma":"رَحْمَٰن","form":"Fa'lân","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Rahman"},{"position":4,"surface":"وَلَدًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"و-ل-د","rootLatin":"w-l-d","lemma":"وَلَد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"çocuk"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Rahman'a çocuk isnat etme gibi büyük bir iftirayı dile getirenlerin sözünü aktarmaktadır. Anahtar kavramlar, bu isnadın mahiyetini ve Rahman'ın ulûhiyetine aykırılığını vurgulamaktadır.","keyConcepts":[{"word":"قَالُوا۟","root":"ق و ل","rootLatin":"k-v-l","meaning":"Bir sözü dile getirmek, ifade etmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kavl (قول), bir düşünceyi veya inancı dil ile ifade etmektir. Ayetteki 'kâlû' (قالوا) ifadesi, bu ifadenin bir iddia, bir isnat niteliğinde olduğunu gösterir ve genellikle yanlış veya batıl bir inancın dile getirilmesinde kullanılır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kavl, hem sözlü hem de zihinsel ifadeyi kapsar. Burada, Rahman'a çocuk isnat etme gibi bir inancın, dil ile dışa vurulmuş halini ifade eder. Bu, sadece bir düşünce değil, aynı zamanda bir iddiadır."}]},{"word":"ٱتَّخَذَ","root":"أ خ ذ","rootLatin":"a-h-z","meaning":"Bir şeyi edinmek, kendine mal etmek, benimsemek.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İttihâz (اتخاذ), bir şeyi kendine has kılmak, onu edinmek anlamındadır. Ayetteki 'ittehaze' (اتخذ) fiili, Rahman'ın bir çocuğu 'edinmesi' veya 'kendine mal etmesi' gibi bir eylemi ifade eder ki bu, Allah'ın zatına yakışmayan bir tasavvurdur."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"İttihâz, bir şeyi kendine almak, onu benimsemek demektir. Burada, 'çocuk edinmek' mecazi bir ifade olup, Allah'ın bir şeye muhtaç olması veya bir şeye sahip olması gibi bir anlamı çağrıştırır ki bu, Allah'ın mutlak yüceliğine aykırıdır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İttihâz kavramı, Kur'an'da genellikle bir şeyi kendine 'dost edinmek', 'ilah edinmek' veya 'çocuk edinmek' gibi bağlamlarda kullanılır. Bu fiil, bir tür sahiplenme ve aidiyet ilişkisi kurmayı ifade eder. Rahman'a çocuk isnat edilmesi, O'nun mutlak birliğine ve eşsizliğine aykırı bir sahiplenme iddiasıdır."}]},{"word":"ٱلرَّحْمَـٰنُ","root":"ر ح م","rootLatin":"r-h-m","meaning":"Sonsuz merhamet sahibi, esirgeyen, bağışlayan Allah'ın özel ismi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rahmân (الرحمن), Allah'ın sadece kendisine mahsus olan ve merhametinin genişliğini, kuşatıcılığını ifade eden bir ismidir. Bu isim, O'nun tüm yaratılmışlara şamil olan rahmetini vurgular. Ayette bu ismin kullanılması, böylesine merhametli ve yüce bir varlığa çocuk isnat etmenin ne denli büyük bir iftira olduğunu gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Rahmân, rahmetin en üst derecesini ifade eden, sadece Allah'a ait bir isimdir. Bu isim, Allah'ın zatına mahsus olan kemal sıfatlarını ve hiçbir şeye muhtaç olmadığını gösterir. Dolayısıyla, 'Rahmân çocuk edindi' demek, O'nun kemal sıfatlarına ve mutlak birliğine zıt bir iddiadır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Rahmân ismi, Allah'ın rahmetinin genel ve kapsayıcı olduğunu, tüm varlıkları kuşattığını ifade eder. Bu isim, Allah'ın yaratıcı ve rızık verici sıfatlarıyla da yakından ilişkilidir. Ayette bu ismin kullanılması, O'nun bu yüce sıfatlarına rağmen, O'na eksiklik atfetme çabasını ortaya koyar."}]},{"word":"وَلَدًا","root":"و ل د","rootLatin":"v-l-d","meaning":"Doğurulan, çocuk, evlat.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Veled (ولد), doğurulan her şey için kullanılır, ister insan olsun ister hayvan. Kur'an'da Allah'a nispet edildiğinde ise, O'nun doğurmadığı ve doğrulmadığı gerçeğiyle çelişen bir kavramdır. Ayetteki 'veleden' (ولدا) ifadesi, Allah'ın eşi ve benzeri olmadığı, dolayısıyla bir çocuğa ihtiyacı olmadığı gerçeğini vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Veled, bir şeyden türeyen, ondan meydana gelen demektir. Allah hakkında 'veled' isnadı, O'nun yaratılmışlara benzemesi, bir şeye muhtaç olması veya bir başlangıcı olması gibi yanlış inançları içerir. Bu ayetteki kullanım, Allah'ın mutlak münezzehliğini ve eşsizliğini pekiştirir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Veled kavramı, Kur'an'da genellikle soy, nesil ve miras gibi dünyevi ilişkileri ifade eder. Allah'a 'veled' isnat edilmesi, O'nu bu dünyevi sınırlamalara tabi kılmak, O'nun aşkınlığını ve mutlak birliğini inkâr etmek anlamına gelir. Bu, tevhid inancına tamamen zıt bir iddiadır."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *19. sure 88. ayette*