# Meryem Sûresi, 98. Âyet (19:98)

> وَكَمْ أَهْلَكْنَا قَبْلَهُم مِّن قَرْنٍ هَلْ تُحِسُّ مِنْهُم مِّنْ أَحَدٍ أَوْ تَسْمَعُ لَهُمْ رِكْزًۢا

*Vekem ehleknâ kablehum min karnin hel tuhissu minhum min ehadin ev tesme'u lehum rikzâ(n)*

**Meal (Diyanet):** Biz onlardan önce nice nesilleri helak ettik. Onlardan hiçbirini hissediyor yahut onların bir fısıltısını olsun işitiyor musun?

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/19/98

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, geçmiş ümmetlerin helak edilişini ve onların izlerinin silinişini vurgulayarak, günümüz muhataplarına ibret almayı öğütlemektedir. Ayet, yok oluşun mutlaklığını ve ilahi kudretin büyüklüğünü dilbilimsel olarak 'helak', 'nesil', 'duymak' ve 'ses' kavramları üzerinden işlemektedir.","keyConcepts":[{"word":"أَهْلَكْنَا","root":"هـ ل ك","rootLatin":"h-l-k","meaning":"Allah'ın geçmiş ümmetleri helak etmesi, onları yokluğa sürüklemesi anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Helak (هلاك), bir şeyin aslının ve yapısının bozulup yok olmasıdır. Ayetteki 'ehleknâ' (أَهْلَكْنَا) fiili, Allah'ın kudretiyle geçmiş nesillerin varlıklarını ortadan kaldırmasını, onları tamamen yok etmesini ifade eder. Bu, sadece fiziki bir yok oluş değil, aynı zamanda onların izlerinin ve etkilerinin de silinmesidir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ehleknâ' ifadesini 'azapla helak ettik' şeklinde yorumlar. Bu, Allah'ın gazabının bir sonucu olarak, geçmiş kavimlerin cezalandırılıp yeryüzünden silinmesini mecazi bir anlatımla ortaya koyar. Ayetteki kullanımı, onların varlıklarının sona erdirilmesi ve bir daha geri gelmeyecek şekilde yok edilmesi anlamındadır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'helak' kavramının Kur'an'da genellikle ilahi bir ceza ve uyarı niteliği taşıdığını belirtir. Ayetteki 'ehleknâ', Allah'ın geçmiş topluluklara karşı uyguladığı nihai hükmü ifade eder. Bu, sadece fiziksel bir yıkım değil, aynı zamanda ahlaki ve manevi bir çöküşün de sonucudur."}]},{"word":"قَرْنٍ","root":"ق ر ن","rootLatin":"k-r-n","meaning":"Geçmişte yaşamış, belirli bir zaman dilimini kapsayan insan topluluğu, nesil anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'karn' (قرن) kelimesini 'bir araya gelmiş insanlar topluluğu' olarak açıklar. Ayetteki 'min karnin' (مِّن قَرْنٍ) ifadesi, geçmişte yaşamış, belirli bir döneme ait olan ve helak edilmiş ümmetleri, nesilleri ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'karn' kelimesinin 'birbirine yakın olan şey' anlamından türediğini ve zaman dilimi veya o zaman diliminde yaşayan insan topluluğu için kullanıldığını belirtir. Ayetteki bağlamda, 'nice nesiller' anlamıyla, geçmişte yaşamış ve helak edilmiş birçok topluluğa işaret eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'karn' kelimesinin Kur'an'da hem zaman dilimi hem de o zaman diliminde yaşamış insan topluluğu anlamında kullanıldığını vurgular. Bu ayette, 'önceki nesiller' anlamıyla, geçmişte yaşamış ve ibret alınması gereken toplulukları ifade eder."}]},{"word":"تُحِسُّ","root":"ح س س","rootLatin":"h-s-s","meaning":"Duyusal olarak algılamak, hissetmek, farkına varmak anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hiss (حس), bir şeyi duyu organlarıyla algılamaktır. 'Tuhissu' (تُحِسُّ) fiili, ayette, helak olan geçmiş nesillerden herhangi birinin varlığını, sesini veya izini duyusal olarak algılayıp algılamadığını sormak suretiyle, onların tamamen yok olduğunu vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'hiss' kelimesinin 'idrak etmek, farkına varmak' anlamlarını da içerdiğini belirtir. Ayetteki 'tuhissu', sadece işitme duyusuyla değil, genel olarak bir varlığın izini, belirtisini algılama yeteneğini ifade eder. Bu, geçmiş nesillerden hiçbir iz kalmadığını gösterir."}]},{"word":"تَسْمَعُ","root":"س م ع","rootLatin":"s-m-'-","meaning":"İşitme duyusuyla bir sesi algılamak, duymak anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Sem' (سمع), işitme duyusuyla sesleri algılamaktır. 'Tesmeu' (تَسْمَعُ) fiili, ayette, helak olan nesillerden herhangi birinin sesini, konuşmasını veya varlığına dair bir işareti işitip işitmediğini sorarak, onların tamamen sessizliğe büründüğünü ve yok olduğunu pekiştirir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'sem'' kelimesinin Kur'an'da hem fiziksel işitme hem de anlama, idrak etme anlamlarında kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'tesmeu', doğrudan işitme duyusuna atıfta bulunarak, geçmiş nesillerden hiçbir sesin gelmediğini, onların varlıklarının tamamen sona erdiğini vurgular."}]},{"word":"رِكْزًۢا","root":"ر ك ز","rootLatin":"r-k-z","meaning":"Zayıf, hafif ses, fısıltı veya ayak sesi gibi duyulması zor bir ses anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'rikz' (ركز) kelimesini 'hafif ses, fısıltı' olarak açıklar. Ayetteki 'rikzen' ifadesi, helak olan nesillerden en ufak bir sesin bile gelmediğini, onların varlıklarının tamamen sona erdiğini ve hiçbir iz bırakmadıklarını vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'rikz' kelimesini 'ayak sesi' veya 'gizli ses' olarak yorumlar. Bu, ayetteki bağlamda, geçmiş ümmetlerden en hafif, en gizli bir sesin bile duyulmadığını, onların tamamen yokluğa karıştığını mecazi bir anlatımla ifade eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'rikz' kelimesinin 'yerin derinliklerine gömülmüş şey' anlamından türediğini ve bu bağlamda 'yerin altından gelen hafif ses' veya 'ayak sesi' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, helak olanların yeryüzünden tamamen silindiğini ve onlardan en ufak bir yaşam belirtisi dahi kalmadığını gösterir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-gecmis-kavimler","imtihan-bela","ahiret-mukafat"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"كَمْ","pos":"harf","posDetail":"İstifham/Kem-i Haberiyye","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَمْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"İstifham edatı olduğu için mebnî","gloss":"nice"},{"position":2,"surface":"أَهْلَكْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ه-ل-ك","rootLatin":"h-l-k","lemma":"إِهْلَاك","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müşterek","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yok ettik"},{"position":3,"surface":"قَبْلَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"ق-ب-ل","rootLatin":"q-b-l","lemma":"قَبْل","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Zarf-ı zaman olduğu için mansûb","gloss":"önce"},{"position":3,"surface":"هُم","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların"},{"position":4,"surface":"مِّن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":5,"surface":"قَرْنٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-ر-ن","rootLatin":"q-r-n","lemma":"قَرْن","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"nesil"},{"position":6,"surface":"هَلْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَلْ","form":"-","features":{},"irabReason":"İstifham harfi olduğu için mebnî","gloss":"mı"},{"position":7,"surface":"تُحِسُّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ح-س-س","rootLatin":"h-s-s","lemma":"إِحْسَاس","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"duyuyor musun"},{"position":8,"surface":"مِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":8,"surface":"هُم","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onlardan"},{"position":9,"surface":"مِّنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer (Zâide)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"hiçbir"},{"position":10,"surface":"أَحَدٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ح-د","rootLatin":"a-h-d","lemma":"أَحَد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr (lafzen), mef'ûlün bih (mahallen mansûb)","gloss":"kimse"},{"position":11,"surface":"أَوْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَوْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"veya"},{"position":12,"surface":"تَسْمَعُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"س-م-ع","rootLatin":"s-m-ʿ","lemma":"سَمْع","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"işitiyor musun"},{"position":13,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":13,"surface":"هُم","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onların"},{"position":14,"surface":"رِكْزًۢا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ر-ك-ز","rootLatin":"r-k-z","lemma":"رِكْز","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir ses"}]