# Bakara Sûresi, 100. Âyet (2:100)

> أَوَكُلَّمَا عَـٰهَدُوا۟ عَهْدًا نَّبَذَهُۥ فَرِيقٌ مِّنْهُم ۚ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ

*Eve kullemâ ‘âhedû ‘ahden nebeżehu ferîkun minhum(c) bel ekśeruhum lâ yu/minûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Onlar ne zaman bir antlaşma yaptılarsa, içlerinden birtakımı o antlaşmayı bozmadı mı? Zaten onların çoğu iman etmez.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/2/100

---

## Tefsir

{"topics":["iman","musrikler","soz-yalan"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"أَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Soru edatı olduğu için mebnî","gloss":"mı/mi"},{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"كُلَّمَا","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كُلَّمَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"her ne zaman"},{"position":2,"surface":"عَاهَدُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ع-ه-د","rootLatin":"'-h-d","lemma":"عَاهَدَ","form":"Mufâ'ale","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"ahidde bulundular"},{"position":3,"surface":"عَهْدًا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ع-ه-د","rootLatin":"'-h-d","lemma":"عَهْد","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir ahid"},{"position":4,"surface":"نَّبَذَهُۥ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ن-ب-ذ","rootLatin":"n-b-dh","lemma":"نَبَذَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"onu attı"},{"position":4,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb mahalde mebnî","gloss":"onu"},{"position":5,"surface":"فَرِيقٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ف-ر-ق","rootLatin":"f-r-q","lemma":"فَرِيق","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"bir takım"},{"position":6,"surface":"مِّنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"den/dan"},{"position":6,"surface":"هُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr mahalde mebnî","gloss":"onlardan"},{"position":7,"surface":"بَلْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İdrâb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بَلْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"bilakis"},{"position":8,"surface":"أَكْثَرُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"ك-ث-ر","rootLatin":"k-th-r","lemma":"أَكْثَر","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"çoğu"},{"position":8,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr mahalde mebnî","gloss":"onların"},{"position":9,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nefy harfi olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":10,"surface":"يُؤْمِنُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ء-م-ن","rootLatin":"'-m-n","lemma":"آمَنَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"inanmazlar"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bakara Suresi'nin 100. ayeti, İsrailoğulları'nın ahitlerini sürekli bozma eğilimini ve bu durumun temelinde yatan imansızlıklarını dilbilimsel bir derinlikle ele almaktadır. Ayet, 'ahd' kavramının tekrar tekrar ihlal edilmesini ve 'iman' eksikliğini vurgulayarak, bu topluluğun karakteristiğini ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"عَاهَدُوا۟","root":"ع-ه-د","rootLatin":"ayn-he-dal","meaning":"Bir antlaşma, sözleşme veya taahhütte bulunmak, karşılıklı olarak ahitleşmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ahd' kelimesini 'bir şeyi korumak, gözetmek' anlamında kullanır ve 'muâhede'nin iki taraf arasında yapılan bir antlaşma olduğunu belirtir. Ayetteki 'âhedû' fiili, İsrailoğulları'nın Allah ile veya kendi aralarında yaptıkları antlaşmaları ifade eder ve bu antlaşmaların korunması gereken kutsal birer emanet olduğunu vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ahd' kelimesini 'emir' ve 'vasiyet' anlamlarında da kullanır. 'Âhedû' fiili, onların Allah'ın kendilerine verdiği emirleri ve vasiyetleri kabul ettiklerini, ancak bu kabullerine sadık kalmadıklarını ima eder. Bu, antlaşmanın sadece bir söz değil, aynı zamanda bir yükümlülük olduğunu gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ahd' kavramının Kur'an'da Tanrı ile insan arasındaki temel ilişkiyi belirleyen bir 'kontrat' veya 'pakt' olduğunu açıklar. 'Âhedû' fiili, İsrailoğulları'nın bu ilahi kontratı defalarca kabul ettiklerini, ancak her seferinde bu kontratın şartlarını ihlal ettiklerini gösterir, bu da onların dinî ve ahlakî sorumluluktan kaçışlarını vurgular."}]},{"word":"عَهْدًا","root":"ع-ه-د","rootLatin":"ayn-he-dal","meaning":"Yapılan antlaşma, sözleşme veya taahhüdün kendisi.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ahd' kelimesini 'Allah'ın kullarına emrettiği ve onlardan aldığı söz' olarak açıklar. Ayetteki 'ahden' kelimesi, İsrailoğulları'nın Allah'a verdikleri bu sözü, yani Tevrat'ın hükümlerine uyma taahhüdünü ifade eder. Bu, onların sürekli olarak çiğnedikleri kutsal bir yükümlülüktür."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'ahd' kelimesinin 'bir şeyi korumak, gözetmek ve ona bağlı kalmak' anlamlarını içerdiğini belirtir. Ayetteki 'ahden' kelimesi, İsrailoğulları'nın kendilerini bağladıkları, ancak korumadıkları ve bağlı kalmadıkları bir antlaşmayı işaret eder. Bu, onların vefasızlıklarını ve sözlerinde durmamalarını vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'ahd' kelimesinin Kur'an'da genellikle 'Allah ile insan arasındaki karşılıklı yükümlülük' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'ahden' kelimesi, İsrailoğulları'nın bu ilahi yükümlülüğü sürekli olarak ihlal etmelerini, yani Allah'a verdikleri sözü tutmamalarını ifade eder. Bu, onların dinî sorumluluktan uzaklaşmalarını gösterir."}]},{"word":"نَّبَذَهُۥ","root":"ن-ب-ذ","rootLatin":"nun-be-zel","meaning":"Bir şeyi atmak, fırlatmak, terk etmek veya önemsemeyip bir kenara bırakmak.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'nebeze' fiilini 'bir şeyi arkaya atmak, terk etmek' olarak açıklar. Ayetteki 'nebezehû' fiili, İsrailoğulları'nın yaptıkları antlaşmayı hiçe sayarak, onu arkalarına attıklarını ve terk ettiklerini ifade eder. Bu, onların antlaşmaya karşı gösterdikleri küçümseyici ve sorumsuz tavrı vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'nebz' kelimesinin 'bir şeyi önemsemeyerek atmak' anlamına geldiğini belirtir. 'Nebezehû' fiili, İsrailoğulları'nın antlaşmayı sadece bozmakla kalmayıp, aynı zamanda ona hiçbir değer vermediklerini, onu önemsiz bir şey gibi bir kenara fırlattıklarını gösterir. Bu, onların ahlaki yozlaşmalarını ve ahde vefasızlıklarını derinleştirir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'nebz' fiilinin 'bir şeyi uzaklaştırmak, terk etmek' anlamında kullanıldığını ifade eder. Ayetteki 'nebezehû' fiili, İsrailoğulları'nın antlaşmayı kendi iradeleriyle ve bilinçli olarak terk ettiklerini, ondan uzaklaştıklarını gösterir. Bu, onların ahdi bozma eyleminin kasıtlı olduğunu ve sorumluluktan kaçtıklarını vurgular."}]},{"word":"يُؤْمِنُونَ","root":"ء-م-ن","rootLatin":"elif-mim-nun","meaning":"İnanmak, tasdik etmek, güvenmek ve kalben kabul etmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'îmân' kelimesini 'kalben tasdik etmek ve güvenmek' olarak tanımlar. Ayetteki 'lâ yu'minûn' ifadesi, İsrailoğulları'nın çoğunun sadece sözde değil, kalben de inanmadıklarını, yani Allah'a, peygamberlerine ve ahitlerine karşı gerçek bir tasdik ve güven duymadıklarını belirtir. Bu, onların ahitlerini bozmalarının temel nedenini açıklar."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'îmân'ı 'tasdik-i kalbî' yani kalple tasdik etmek olarak açıklar. Ayetteki 'lâ yu'minûn' ifadesi, İsrailoğulları'nın ahitlerini bozmalarının altında yatan asıl sebebin, kalplerinde gerçek bir imanın bulunmaması olduğunu gösterir. Bu, onların dış görünüşteki kabullerinin içsel bir inanca dayanmadığını vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'îmân'ın Kur'an'da sadece bir inanç değil, aynı zamanda 'güven' ve 'sadakat' anlamlarını da içerdiğini belirtir. Ayetteki 'lâ yu'minûn' ifadesi, İsrailoğulları'nın Allah'a ve O'nun ahitlerine karşı ne bir güven ne de bir sadakat beslediklerini gösterir. Bu, onların ahitlerini bozma eylemlerinin, imansızlıklarının doğal bir sonucu olduğunu ortaya koyar."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-138*
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-138*
- **Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/100*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/100*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/100*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/100*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/100*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/100*