# Bakara Sûresi, 105. Âyet (2:105)

> مَّا يَوَدُّ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ مِنْ أَهْلِ ٱلْكِتَـٰبِ وَلَا ٱلْمُشْرِكِينَ أَن يُنَزَّلَ عَلَيْكُم مِّنْ خَيْرٍ مِّن رَّبِّكُمْ ۗ وَٱللَّهُ يَخْتَصُّ بِرَحْمَتِهِۦ مَن يَشَآءُ ۚ وَٱللَّهُ ذُو ٱلْفَضْلِ ٱلْعَظِيمِ

*Mâ yeveddu-lleżîne keferû min ehli-lkitâbi vele-lmuşrikîne en yunezzele ‘aleykum min ḣayrin min rabbikum(k) va(A)llâhu yaḣtessu birahmetihi men yeşâu va(A)llâhu żu-lfadli-l'azîm(i)*

**Meal (Diyanet):** Ne Kitab ehlinden inkar edenler ve ne de Allah'a ortak koşanlar, Rabbinizden size bir iyilik gelmesini isterler. Oysa Allah, rahmetini dilediğine tahsis eder. Allah, büyük lütuf sahibidir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/2/105

---

## Tefsir

{"topics":["ehli-kitap","musrikler","kufur-sirk","hidayet-dalalet","esma-i-husna"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"مَّا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"değil"},{"position":2,"surface":"يَوَدُّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"و-د-د","rootLatin":"w-d-d","lemma":"وَدَّ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"ister"},{"position":3,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî olduğu için mahallen merfû (fâil)","gloss":"o kimseler ki"},{"position":4,"surface":"كَفَرُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-ف-ر","rootLatin":"k-f-r","lemma":"كَفَرَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"inkar ettiler"},{"position":5,"surface":"مِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den, -dan"},{"position":6,"surface":"أَهْلِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ه-ل","rootLatin":"a-h-l","lemma":"أَهْل","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ehli"},{"position":7,"surface":"ٱلْكِتَـٰبِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ت-ب","rootLatin":"k-t-b","lemma":"كِتَاب","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Kitap"},{"position":8,"surface":"وَلَا","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi + Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَلا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve ne de"},{"position":9,"surface":"ٱلْمُشْرِكِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ش-ر-ك","rootLatin":"sh-r-k","lemma":"مُشْرِك","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Önceki kelimeye atfedildiği için mansûb","gloss":"müşrikler"},{"position":10,"surface":"أَن","pos":"harf","posDetail":"Nasb Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَن","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-mesi, -ması"},{"position":11,"surface":"يُنَزَّلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ن-ز-ل","rootLatin":"n-z-l","lemma":"نَزَّلَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Nasb edatı (أَن) ile geldiği için mansûb","gloss":"indirilsin"},{"position":12,"surface":"عَلَيْكُم","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer + Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"size"},{"position":13,"surface":"مِّنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer (Zâide)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"bir"},{"position":14,"surface":"خَيْرٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"خ-ي-ر","rootLatin":"kh-y-r","lemma":"خَيْر","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için lafzen mecrûr (Naib-i Fâil olduğu için mahallen merfû)","gloss":"iyilik"},{"position":15,"surface":"مِّن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den, -dan"},{"position":16,"surface":"رَّبِّكُمْ","pos":"isim","posDetail":"İsim + Muttasıl Zamir","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Rabbiniz"},{"position":17,"surface":"وَٱللَّهُ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi + İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"Ve Allah"},{"position":18,"surface":"يَخْتَصُّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"خ-ص-ص","rootLatin":"kh-s-s","lemma":"اِخْتَصَّ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû (haber)","gloss":"tahsis eder"},{"position":19,"surface":"بِرَحْمَتِهِۦ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer + İsim + Muttasıl Zamir","root":"ر-ح-م","rootLatin":"r-h-m","lemma":"رَحْمَة","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"rahmetiyle"},{"position":20,"surface":"مَن","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî olduğu için mahallen mansûb (mef'ûlün bih)","gloss":"kimseyi"},{"position":21,"surface":"يَشَآءُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ش-ي-أ","rootLatin":"sh-y-a","lemma":"شَاءَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"dilerse"},{"position":22,"surface":"وَٱللَّهُ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi + İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"Ve Allah"},{"position":23,"surface":"ذُو","pos":"isim","posDetail":"Esma-i Hamse","root":"ذ-و-و","rootLatin":"dh-w-w","lemma":"ذُو","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"sahibi"},{"position":24,"surface":"ٱلْفَضْلِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ف-ض-ل","rootLatin":"f-d-l","lemma":"فَضْل","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"lütuf, nimet"},{"position":25,"surface":"ٱلْعَظِيمِ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"ع-ظ-م","rootLatin":"'-z-m","lemma":"عَظِيم","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"büyük"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bakara 105. ayet, Kitap Ehli ve müşriklerin müminlere yönelik olumsuz tutumunu ve Allah'ın rahmetini dilediğine tahsis etme kudretini dilbilimsel olarak ele almaktadır. Ayet, 'yeveddü', 'keferû', 'müşrikîn', 'hayr', 'yahtassu' ve 'fadl' gibi temel kavramlar üzerinden bu ilahi iradeyi ve insanî tutumları açıklamaktadır.","keyConcepts":[{"word":"يَوَدُّ","root":"و د د","rootLatin":"v-d-d","meaning":"Sevmek, istemek, arzu etmek anlamlarına gelir; ayette Kitap Ehli ve müşriklerin müminlere iyilik gelmesini istememesi bağlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'vedd' kelimesinin bir şeyi sevmek ve onu elde etmeyi arzu etmek anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'mâ yeveddü' ifadesi, onların müminlere herhangi bir hayrın ulaşmasını kesinlikle arzu etmediklerini, bu konuda olumsuz bir istek içinde olduklarını vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'vedd' kelimesinin 'temennî' (arzu etmek, dilemek) anlamında kullanıldığını ifade eder. Bu ayetteki kullanımı, Kitap Ehli ve müşriklerin müminlere yönelik kötü niyetlerini, onlara bir iyilik ulaşmasını dilemediklerini mecazi bir anlatımla ortaya koyar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'vedd' kelimesinin Kur'an'da genellikle bir şeye karşı duyulan derin bir arzu veya sevgi anlamında kullanıldığını belirtir. Burada ise olumsuzluk edatıyla birlikte kullanılarak, Kitap Ehli ve müşriklerin müminlere karşı besledikleri düşmanlık ve kıskançlık nedeniyle onlara hiçbir iyiliğin ulaşmasını istemediklerini gösterir."}]},{"word":"كَفَرُوا۟","root":"ك ف ر","rootLatin":"k-f-r","meaning":"İnkar etmek, örtmek, nankörlük etmek anlamlarına gelir; ayette Allah'ın birliğini ve peygamberliğini reddedenleri ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'küfr' kelimesinin asıl anlamının 'örtmek' olduğunu, bu nedenle Allah'ın nimetlerini örten veya hakikati gizleyen kimselere 'kâfir' denildiğini açıklar. Ayetteki 'kefarû' ifadesi, Kitap Ehli ve müşriklerin Allah'ın ayetlerini ve peygamberliğini inkar etmelerini, hakikati örtmelerini ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'küfr' kelimesinin 'nimetleri örtmek' ve 'Allah'ın birliğini inkar etmek' gibi farklı anlamlara geldiğini belirtir. Ayetteki 'ellezîne keferû' ifadesi, hem Kitap Ehli'nden olup hakikati gizleyenleri hem de müşriklerin Allah'a ortak koşarak O'nun birliğini inkar etmelerini kapsar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'küfr' kavramının Kur'an'da sadece inançsızlık değil, aynı zamanda Allah'ın lütfuna karşı nankörlük ve O'nun mesajını reddetme anlamlarını da taşıdığını vurgular. Bu ayetteki 'keferû' ifadesi, onların müminlere yönelik düşmanlıklarının temelinde yatan bu inkar ve nankörlük halini işaret eder."}]},{"word":"ٱلْمُشْرِكِينَ","root":"ش ر ك","rootLatin":"ş-r-k","meaning":"Ortak koşmak, iştirak etmek anlamlarına gelir; ayette Allah'a ortak koşanları, O'nun birliğini reddedenleri ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'şirk' kelimesinin 'ortaklık' anlamına geldiğini ve Allah'a ortak koşmanın en büyük günah olduğunu belirtir. Ayetteki 'el-müşrikîn' ifadesi, Allah'ın uluhiyetinde veya rububiyetinde başkalarını ortak kabul edenleri, yani putperestleri ve benzeri inanç sahiplerini kasteder."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'şirk' kelimesinin 'ortaklık' ve 'eş koşma' anlamlarını taşıdığını ifade eder. Ayetteki 'el-müşrikîn' kelimesi, Allah'tan başka ilahlar edinen veya O'nun sıfatlarında başkalarını ortak koşan kimseleri tanımlar ve onların müminlere karşı besledikleri olumsuz tutumun bir nedeni olarak zikredilir."}]},{"word":"خَيْرٍ","root":"خ ي ر","rootLatin":"h-y-r","meaning":"İyilik, hayır, fayda anlamlarına gelir; ayette Allah'tan gelen her türlü nimet ve lütfu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hayr' kelimesinin 'herkesin arzu ettiği şey' anlamına geldiğini ve hem dünyevi hem de uhrevi iyilikleri kapsadığını belirtir. Ayetteki 'min hayrin' ifadesi, müminlere Allah tarafından indirilen vahiy, hidayet, zafer, rızık gibi her türlü lütfu ve nimeti ifade eder ki, Kitap Ehli ve müşrikler bunların müminlere ulaşmasını istemezler."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'hayr' kelimesinin 'faydalı olan şey' ve 'güzel olan şey' anlamlarına geldiğini açıklar. Bu ayetteki 'hayr' kelimesi, Allah'ın müminlere bahşettiği her türlü manevi ve maddi iyiliği, özellikle de peygamberlik ve ilahi vahiy gibi üstün lütufları kapsar."}]},{"word":"يَخْتَصُّ","root":"خ ص ص","rootLatin":"h-s-s","meaning":"Tahsis etmek, özel kılmak, ayırmak anlamlarına gelir; ayette Allah'ın rahmetini dilediği kimselere özel olarak vermesini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hass' kelimesinin 'bir şeyi diğerlerinden ayırmak, ona özel kılmak' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'yahtassu bi-rahmetihî' ifadesi, Allah'ın rahmetini kendi iradesiyle dilediği kimselere özel olarak verdiğini, bu konuda kimsenin O'na müdahale edemeyeceğini vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'ihtisas' fiilinin 'bir şeyi kendine özgü kılmak, başkalarından ayırmak' anlamında kullanıldığını açıklar. Bu ayetteki kullanımı, Allah'ın rahmetini dağıtma konusunda mutlak bir iradeye sahip olduğunu ve bu rahmeti dilediği kullarına özel olarak tahsis ettiğini gösterir."}]},{"word":"ٱلْفَضْلِ","root":"ف ض ل","rootLatin":"f-d-l","meaning":"Lütuf, ihsan, fazilet, üstünlük anlamlarına gelir; ayette Allah'ın sınırsız cömertliğini ve nimet vericiliğini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'fadl' kelimesinin 'bir şeyin fazlası, artığı' ve 'ihsan, lütuf' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'zû'l-fadli'l-azîm' ifadesi, Allah'ın kullarına karşı sonsuz lütuf ve ihsan sahibi olduğunu, O'nun cömertliğinin ve nimetlerinin büyüklüğünü vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'fadl' kelimesinin 'bir şeyin diğerinden üstün olması' ve 'karşılıksız verilen nimet' anlamlarını taşıdığını ifade eder. Bu ayetteki 'el-fadl' kelimesi, Allah'ın kullarına karşılıksız olarak bahşettiği tüm nimetleri, lütufları ve ihsanları kapsar ve O'nun yüce cömertliğini ifade eder."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-138*
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-138*
- **TEDBIRAT I ILAHIYYE** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *Bakara, 2:105*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 13** — Ahmed Avni Konuk · *2/105*
- **TB. Kelime-i Lûtiyye & Üzeyriyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/105*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk · *2/105*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk · *2/105*
- **Sâd Sûresi** · *2/105*