# Bakara Sûresi, 106. Âyet (2:106)

> ۞ مَا نَنسَخْ مِنْ ءَايَةٍ أَوْ نُنسِهَا نَأْتِ بِخَيْرٍ مِّنْهَآ أَوْ مِثْلِهَآ ۗ أَلَمْ تَعْلَمْ أَنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ

*Mâ nensaḣ min âyetin ev nunsihâ ne/ti biḣayrin minhâ ev miślihâ(k) elem ta'lem enna(A)llâhe ‘alâ kulli şey-in kadîr(un)*

**Meal (Diyanet):** Biz herhangi bir ayetin hükmünü yürürlükten kaldırır veya onu unutturur (ya da ertelersek), yerine daha hayırlısını veya mislini getiririz. Allah'ın gücünün her şeye hakkıyla yettiğini bilmez misin?

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/2/106

---

## Tefsir

{"topics":["vahiy-kuran","tevhid","kader"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bakara 106. ayet, nesh (hükmü kaldırma) ve insâ (unutturma) kavramları üzerinden Allah'ın kudretini ve şeriat koymadaki mutlak yetkisini vurgular. Ayet, ilahi hükümlerin değişebilirliğini ve bu değişimin her zaman daha hayırlı veya benzeriyle ikame edildiğini dilbilimsel bir derinlikle ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"نَنسَخْ","root":"ن س خ","rootLatin":"n-s-ḫ","meaning":"Bir hükmü yürürlükten kaldırmak, değiştirmek veya yerine başka bir hüküm getirmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Nesih (نسخ), bir şeyi diğerinin yerine koymak, bir şeyi ortadan kaldırıp yerine başkasını getirmek demektir. Ayetteki 'mâ nenseḫ' ifadesi, önceki şeriat hükümlerinin veya Kur'an ayetlerinin hükmünün kaldırılıp yerine yenisinin konulması anlamında kullanılmıştır, bu da Allah'ın şeriat koymadaki mutlak yetkisini gösterir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Nesih, bir şeyin yerine başka bir şeyin geçirilmesidir. Kur'an'da bu kelime, bir ayetin hükmünün kaldırılıp yerine başka bir ayetin hükmünün getirilmesi anlamında mecazi olarak kullanılmıştır. Bu, hükmün iptali ve yenisinin tesisi demektir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'nesh' kavramını Kur'an'ın kendi içindeki dinamik bir süreç olarak ele alır. Bir hükmün 'nesh' edilmesi, onun tamamen geçersiz kılınması değil, daha mükemmel veya o anki duruma daha uygun bir hükümle değiştirilmesi anlamına gelir. Bu, ilahi vahyin sürekli bir gelişim ve adaptasyon içinde olduğunu gösterir."}]},{"word":"نُنسِهَا","root":"ن س ي","rootLatin":"n-s-y","meaning":"Bir şeyi unutturmak, hafızadan silmek veya hükmünü ortadan kaldırmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İnsâ (إنساء), bir şeyi unutturmak demektir. Ayetteki 'ev nunsihâ' ifadesi, ya ayetin lafzının veya hükmünün insanların zihinlerinden silinmesi, unutturulması veya hükmünün kaldırılması anlamında kullanılmıştır. Bu, Allah'ın dilediği hükmü yürürlükten kaldırma kudretinin bir başka tezahürüdür."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"İnsâ, Allah'ın bir ayetin lafzını veya hükmünü kulların hafızasından silmesi, unutturmasıdır. Bu, neshin bir türü olarak da kabul edilebilir; zira unutturulan hüküm de artık amel edilmez hale gelir. Ayetteki bağlamda, Allah'ın dilediği hükmü geri çekme ve unutturma yetkisini vurgular."}]},{"word":"خَيْرٍ","root":"خ ي ر","rootLatin":"ḫ-y-r","meaning":"Daha iyi, daha hayırlı, daha faydalı olan.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hayr (خير), arzu edilen, beğenilen ve faydalı olan şeydir. Ayetteki 'bi-ḫayrin minhâ' ifadesi, neshedilen veya unutturulan ayetin yerine getirilen hükmün, önceki hükümden daha üstün, daha faydalı veya o anki duruma daha uygun olduğunu belirtir. Bu, Allah'ın hükümlerindeki hikmeti ve kullarına olan merhametini gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Hayr, her türlü iyilik ve faydayı kapsayan geniş bir kavramdır. Ayetteki kullanımı, Allah'ın bir hükmü değiştirmesinin veya unutturmasının ardında yatan ilahi hikmeti ve kulları için her zaman en iyisini murad ettiğini ifade eder. Bu, şeriatın sürekli olarak insanlığın maslahatına hizmet ettiğini vurgular."}]},{"word":"مِثْلِهَا","root":"م ث ل","rootLatin":"m-s-l","meaning":"Benzeri, dengi veya eşiti.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Misl (مثل), bir şeyin benzeri, dengi veya eşidir. Ayetteki 'ev mislihâ' ifadesi, neshedilen veya unutturulan ayetin yerine getirilen hükmün, önceki hükümle aynı değerde, aynı faydada veya aynı nitelikte olduğunu belirtir. Bu, Allah'ın hükümlerindeki adaleti ve tutarlılığı gösterir; bazen daha iyisiyle, bazen de benzeriyle ikame eder."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Misl, bir şeyin nitelik ve nicelik bakımından ona benzeyenidir. Ayetteki bağlamda, Allah'ın bir hükmü kaldırdığında yerine ya daha hayırlısını ya da aynı derecede faydalı ve uygun olan bir benzerini getirdiğini ifade eder. Bu, ilahi hükümlerin keyfi olmadığını, aksine belirli bir hikmet ve denge üzerine kurulu olduğunu gösterir."}]},{"word":"قَدِيرٌ","root":"ق د ر","rootLatin":"q-d-r","meaning":"Her şeye gücü yeten, kudret sahibi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kadir (قدير), her şeye gücü yeten, dilediğini yapabilen demektir. Ayetin sonunda yer alan 'Allah'ın her şeye kadir olduğunu bilmez misin?' ifadesi, nesh ve insâ fiillerinin ancak mutlak kudret sahibi olan Allah tarafından gerçekleştirilebileceğini vurgular. Bu, Allah'ın şeriat koyma ve değiştirme yetkisinin sınırsız olduğunu gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kadir, fiillerinde hiçbir sınırlama ve engel bulunmayan, dilediği her şeyi yapmaya muktedir olan demektir. Ayetteki 'kadîr' kelimesi, Allah'ın ayetleri neshetme veya unutturma kudretinin, O'nun genel ve mutlak kudretinin bir parçası olduğunu ifade eder. Bu, O'nun iradesinin ve gücünün evrensel olduğunu pekiştirir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'kadir' kelimesinin Kur'an'daki kullanımının, Allah'ın sadece yaratma ve yok etme değil, aynı zamanda hüküm koyma ve değiştirme konusundaki sınırsız yetkisini de kapsadığını belirtir. Ayetteki 'kadîr' vurgusu, nesh ve insâ gibi fiillerin ancak ilahi kudretle mümkün olabileceğini ve bu fiillerin Allah'ın mutlak egemenliğinin bir göstergesi olduğunu açıklar."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Mâ"},{"position":2,"translit":"nensaḣ"},{"position":3,"translit":"min"},{"position":4,"translit":"âyetin"},{"position":5,"translit":"ev"},{"position":6,"translit":"nunsihâ"},{"position":7,"translit":"ne/ti"},{"position":8,"translit":"biḣayrin"},{"position":9,"translit":"minhâ"},{"position":10,"translit":"ev"},{"position":11,"translit":"miślihâ(k)"},{"position":12,"translit":"elem"},{"position":13,"translit":"ta'lem"},{"position":14,"translit":"enna"},{"position":15,"translit":"(A)llâhe"},{"position":16,"translit":"‘alâ"},{"position":17,"translit":"kulli"},{"position":18,"translit":"şey-in"},{"position":19,"translit":"kadîr(un)"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Şart Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Şart harfi olduğu için mebnî","gloss":"herhangi bir şey","binaDurumu":"Mebnî (ism-i şart)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":2,"surface":"نَنسَخْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ن-س-خ","rootLatin":"n-s-ḫ","lemma":"نَسَخَ","form":"Fetha","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Şart fiili olduğu için meczûm","gloss":"neshederiz, yürürlükten kaldırırız","irabMarker":"sükûn ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":3,"surface":"مِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":4,"surface":"ءَايَةٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ي-ي","rootLatin":"ʾ-y-y","lemma":"آيَة","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ayet","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":5,"surface":"أَوْ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَوْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"veya","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":6,"surface":"نُنسِ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ن-س-ي","rootLatin":"n-s-y","lemma":"أَنْسَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Atıf harfi ile şart fiiline atfedildiği için meczûm","gloss":"unuttururuz","irabMarker":"illet harfinin hazfi ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":6,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mebnî","gloss":"onu","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":7,"surface":"نَأْتِ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ا-ت-ي","rootLatin":"ʾ-t-y","lemma":"أَتَى","form":"Fetha","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Şartın cevabı olduğu için meczûm","gloss":"getiririz","irabMarker":"illet harfinin hazfi ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":8,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ile","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":8,"surface":"خَيْرٍ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"خ-ي-ر","rootLatin":"ḫ-y-r","lemma":"خَيْر","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"daha hayırlı","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":9,"surface":"مِّنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":9,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mebnî","gloss":"ondan","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":10,"surface":"أَوْ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَوْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"veya","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":11,"surface":"مِثْلِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-ث-ل","rootLatin":"m-ṯ-l","lemma":"مِثْل","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Atıf harfi ile mecrûr isme atfedildiği için mecrûr","gloss":"benzeri","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf","izafet":"Muzâf"},{"position":11,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mebnî","gloss":"onun","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":12,"surface":"أَ","pos":"harf","posDetail":"İstifham Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"İstifham harfi olduğu için mebnî","gloss":"mi?","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":12,"surface":"لَمْ","pos":"harf","posDetail":"Cezm Edat","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَمْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Cezm edatı olduğu için mebnî","gloss":"değil","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Cezm edatı"},{"position":13,"surface":"تَعْلَمْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ل-م","rootLatin":"ʿ-l-m","lemma":"عَلِمَ","form":"Fetha","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Cezm edatından sonra geldiği için meczûm","gloss":"bilmez misin?","irabMarker":"sükûn ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":14,"surface":"أَنَّ","pos":"harf","posDetail":"Nasb Edat","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Nasb edatı olduğu için mebnî","gloss":"ki, olduğunu","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Masdar harfi"},{"position":15,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"ʾ-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Allah","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâsih harfin ismi"},{"position":16,"surface":"عَلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَىٰ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"üzerine, -e","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":17,"surface":"كُلِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ل-ل","rootLatin":"k-l-l","lemma":"كُلّ","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"her","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":18,"surface":"شَىْءٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ي-ا","rootLatin":"š-y-ʾ","lemma":"شَيْء","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"şey","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":19,"surface":"قَدِيرٌ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ق-د-ر","rootLatin":"q-d-r","lemma":"قَدِير","form":"Fa'îl","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Enne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"gücü yeten, kadir","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâsih harfin haberi"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/106*
- **Mesnevî'den Hikâyeler** — Ahmet Avni Konuk · *2/106*
- **Zâriyât Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/106*
- **Îmân ve İkân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/106*
- **Îmân ve İkân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/106*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/106*
- **Zâriyât Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/106*
- **Mesnevî'den Hikâyeler** — Ahmet Avni Konuk · *2/106*
- **Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/106*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/106*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1** — Ahmed Avni Konuk · *2/106*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1** — Ahmed Avni Konuk · *2/106*