# Bakara Sûresi, 115. Âyet (2:115)

> وَلِلَّهِ ٱلْمَشْرِقُ وَٱلْمَغْرِبُ ۚ فَأَيْنَمَا تُوَلُّوا۟ فَثَمَّ وَجْهُ ٱللَّهِ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ وَٰسِعٌ عَلِيمٌ

*Veli(A)llâhi-lmeşriku velmaġrib(u)(c) feeynemâ tuvellû feśemme vechu(A)llâh(i)(c) inna(A)llâhe vâsi'un ‘alîm(un)*

**Meal (Diyanet):** Doğu da, Batı da (tüm yeryüzü) Allah'ındır. Nereye dönerseniz Allah'ın yüzü işte oradadır. Şüphesiz Allah, lütfu geniş olandır, hakkıyla bilendir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/2/115

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bakara 115. ayet, Allah'ın her yerde hazır ve nazır olduğunu, yönlerin O'na ait olduğunu vurgular. Ayet, kıble tayini gibi zahiri yönelimlerin ötesinde, kalbin Allah'a yönelmesinin önemini ve O'nun ilim ve vüs'at sıfatlarını öne çıkarır.","keyConcepts":[{"word":"ٱلْمَشْرِقُ","root":"ش ر ق","rootLatin":"ş-r-k","meaning":"Güneşin doğduğu yön, doğu.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'şark' kelimesini güneşin doğduğu yer olarak tanımlar ve 'meşrık'ın da bu anlamda kullanıldığını belirtir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın mülkiyetinin ve kudretinin belirli bir yöne bağlı olmadığını, tüm yönleri kapsadığını ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'meşrık' ve 'mağrib'in burada mecazi olarak tüm yönleri ve dolayısıyla tüm dünyayı ifade ettiğini belirtir. Ayet, Allah'ın mülkiyetinin ve hükümranlığının evrenselliğini vurgular."}]},{"word":"ٱلْمَغْرِبُ","root":"غ ر ب","rootLatin":"ğ-r-b","meaning":"Güneşin battığı yön, batı.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'mağrib' kelimesini güneşin battığı yer olarak açıklar. Ayette 'meşrık' ile birlikte kullanılması, Allah'ın hükümranlığının ve varlığının tüm coğrafi yönleri kuşattığını, hiçbir yerin O'nun mülkiyetinden hariç olmadığını gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'ğarb' kökünün 'uzaklaşmak, gizlenmek' anlamlarına geldiğini ve 'mağrib'in de güneşin gözden kaybolduğu yer olduğunu belirtir. Ayetteki bağlamda, Allah'ın varlığının ve kudretinin doğu ve batı ile sınırlı olmadığını, her yeri kapsadığını ifade eder."}]},{"word":"تُوَلُّوا۟","root":"و ل ي","rootLatin":"v-l-y","meaning":"Yönelmek, dönmek, yüzünü çevirmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'velâ' kökünün 'bir şeye yakın olmak, yönelmek' anlamlarına geldiğini belirtir. 'Tüvellû' fiili, ayette hem fiziksel olarak bir yöne dönmeyi hem de kalben bir şeye yönelmeyi ifade eder. Bu ayette, kıble tayini bağlamında, hangi yöne dönülürse dönülsün, Allah'ın orada hazır olduğunu vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'velâ' kavramının Kur'an'da hem fiziksel hem de manevi bir yönelimi ifade ettiğini belirtir. Bu ayette 'tüvellû' fiili, namazda kıbleye yönelme meselesi üzerinden, Allah'ın her yerde hazır ve nazır olduğu, dolayısıyla kalbin O'na yönelmesinin asıl önemli olduğu mesajını verir."}]},{"word":"وَجْهُ","root":"و ج ه","rootLatin":"v-c-h","meaning":"Yüz, zat, varlık, yön.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'vecih' kelimesinin Kur'an'da farklı anlamlarda kullanıldığını, bu ayette ise 'Allah'ın zatı, varlığı' veya 'Allah'ın rızası, yönü' anlamlarına geldiğini belirtir. 'Vecühullah' ifadesi, Allah'ın her yerde hazır ve nazır olduğunu, O'nun rızasının ve tecellisinin her yönde bulunabileceğini ifade eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'vecih' kelimesinin 'zat' ve 'yön' anlamlarını taşıdığını belirtir. Ayetteki 'vecihullah' ifadesi, Allah'ın zatının her yerde hazır olduğunu ve kulların hangi yöne dönerlerse dönsünler O'na ulaşabileceklerini vurgular. Bu, kıble tayini konusundaki tartışmalara bir cevap niteliğindedir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'vecih' kelimesinin Kur'an'da 'zat, varlık, rıza, yön' gibi geniş bir anlam yelpazesine sahip olduğunu ifade eder. Bu ayette 'vecihullah', Allah'ın zatının ve rızasının her yerde mevcut olduğunu, dolayısıyla belirli bir coğrafi yöne bağlı kalınmaksızın O'na yönelmenin mümkün olduğunu anlatır."}]},{"word":"وَٰسِعٌ","root":"و س ع","rootLatin":"v-s-'-","meaning":"Geniş, kuşatıcı, her şeyi kapsayan.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'vüs'at' kelimesinin 'genişlik, kapsayıcılık' anlamına geldiğini belirtir. Allah'ın 'Vâsi'' ismi, O'nun ilminin, kudretinin ve rahmetinin her şeyi kuşattığını, hiçbir şeyin O'nun sınırları dışında kalmadığını ifade eder. Ayetteki kullanımı, Allah'ın her yerde hazır ve nazır oluşunu pekiştirir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'vâsi'' sıfatının Allah için kullanıldığında, O'nun ilminin, kudretinin ve rahmetinin sınırsız olduğunu, her şeyi kapsadığını ifade ettiğini belirtir. Bu ayette, Allah'ın 'Vâsi'' oluşu, O'nun her yönde bulunabilmesinin ve her şeyi kuşatmasının temelini oluşturur."}]},{"word":"عَلِيمٌ","root":"ع ل م","rootLatin":"'-l-m","meaning":"Her şeyi bilen, ilim sahibi.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'alîm' kelimesinin 'her şeyi bilen' anlamına geldiğini ve Allah'ın bu sıfatının O'nun mutlak ilmini ifade ettiğini belirtir. Ayette 'Vâsi'' sıfatıyla birlikte kullanılması, Allah'ın her yeri kuşatmasının yanı sıra, kulların niyetlerini ve yönelişlerini de tam olarak bildiğini vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ilm' kavramının Kur'an'da Allah'ın en temel sıfatlarından biri olduğunu ve O'nun her şeyi, gizliyi ve açığı bildiğini ifade ettiğini belirtir. 'Alîm' sıfatı, bu ayette, kulların hangi yöne dönerlerse dönsünler, Allah'ın onların niyetlerini ve yönelişlerini bildiğini, dolayısıyla samimiyetin önemini vurgular."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Sohbet Arası Sohbetler CD 5 (2001)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara Suresi 115. Ayette*
- **Sohbet Arası Sohbetler CD 16** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara Suresi 115. Ayette*
- **Özün Özü ve Sırrın Sırrı (Cilt 4)** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *2. sure 115. ayette*
- **Fâtiha Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **Lübbü'l-Lübb (Özün Özü)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2. sure 115. ayette*
- **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2. sure 115. ayet*
- **Tevbe Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **İzmir İrfan Sohbetleri CD 1 (1998-2000)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2. sure 115. ayette*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2. sure 115. ayet*
- **Kasas Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2. Sûre 115. Âyette*
- **Ahzâb Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *el-Bakara 2/115*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmet Avni Konuk · *2/115*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1** — Ahmed Avni Konuk · *2/115*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *2/115*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk · *2/115*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 7** — Ahmed Avni Konuk · *2/115*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 13** — Ahmet Avni Konuk · *2/115*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmet Avni Konuk · *2/115*
- **Mü'minûn Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **Kalem Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **Mesnevî'den Hikâyeler** — Derleme (yapay zekâ destekli) — kaynak: Ahmed Avni Konuk, Mesnevî-i Şerîf Şerhi · *2/115*
- **Kur'ân-ı Kerîm'e Bakış: Terzibaba'nın İşârî Te'vîl ve Tefekkür Anlayışı** — Terzibaba Necdet Ardıç · *2/115*
- **TB. Kelime-i Hûdiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *2/115*
- **The School of Wisdom (İrfan Mektebi)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **İrfan Mektebi ve Hakk Yolu** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **Mir'at-ül İrfân ve Şerhi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **Tuhfetu'l-Uşşâkî** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **NECDET ARDIÇ’IN TASAVVUF ANLAYIŞINDA  SEYR-Ü SÜLUK MERTEBELERİ - Lisans Tezi** — Yavuz Bırak Kır · *2/115*
- **İbretlik Bir Hikâye Daha — Mescid-i Dırar, Kubbetu'l-Kara** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **Kelime-i Tevhîd** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **Bir Hikâye, Birçok Yorum** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **Köle ve İncir Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **Esintiler (4)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 115*
- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-138*
- **Uşşâkî Kültürünün Günümüze Yansıması “Necdet Ardıç” Örneği Yüksek Lisans tezi** — Serkan Denkçi · *Bakara sûresi 115. âyetinde*
- **Aşk ve İrfan Yolunda Bir Ömür** — Serkan Denkçi · *Bakara sûresi 115. âyetinde*
- **Muhtelif Sohbet Arası Sohbetler (28)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara Suresi 115. Ayette*
- **Bir Ressam Hikâyesi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara Sûresi 115. Âyette*
- **Muhtelif Sohbet Arası Sohbetler (29)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara Suresi 115. Ayette*
- **Îmân ve İkân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **Lokmân Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Sûre 2 Ayet 115*
- **İslâm, İmân, İkân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Sûre 2 Ayet 115*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8** — Ahmet Avni Konuk · *2/115*
- **TEDBIRAT I ILAHIYYE** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *Bakara, 2:115*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *2/115*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmet Avni Konuk · *2/115*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmet Avni Konuk · *2/115*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *2/115*
- **Kelime-i Hûdiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *2/115*
- **Fusûsu'l-Hikem Mukaddime** — Ahmed Avni Konuk · *2/115*
- **TB. Fusûs Mukaddimesi** — Ahmet Avni Konuk · *2/115*
- **Kelime-i Yûsufiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *2/115*
- **Enbiyâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **Kelime-i Şuaybiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *2/115*
- **Yûnus Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **Necm (Yıldız) Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **Mübârek Geceler** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **Kelime-i Nûhiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *2/115*
- **TB. Kelime-i Sâlihiyye & Şuaybiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *2/115*
- **Sohbet Arası Sohbetlerden Seçmeler (31)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **Her Şey Merkezinde mi? — Hikâye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **En'âm Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **Terzi Baba (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **Sohbet Arası Sohbetler CD 10 (2002)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **Müddessir Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **Bir Zuhûrât'ın Düşündürdükleri: Tenzîh, Teşbîh, Tevhîd** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **Câsiye Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **Mâide Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **Zâriyât Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **Hadîd Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **TB. Kelime-i Âdemiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *2/115*
- **TB. Kelime-i Muhammediyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *2/115*
- **TB. Fusûs — Ayniyyet/Gayriyyet** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *2/115*
- **2023 Umre Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **Muhammed Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **Cem'o ve Fark'o** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **İnsân-ı Kâmil (Cilt 3)** — Abdulkerim Cili · *2/115*
- **Reşahât — Aynü'l-Hayât** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **İzmir İrfan Sohbetleri CD 2 (2000)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **TB. Kelime-i Nûhiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *2/115*
- **Bir Kardeşin Soruları ve Cevapları** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **Altı Peygamber - Hz.İsa (a.s) Ruhullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **İnsân-ı Kâmil (Cilt 1)** — Abdulkerim Cili · *2/115*
- **Altı Peygamber - Hz.Nuh (a.s) Neciyullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **Hz. Peygamber'i Rüyada Görmek** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **Rûm Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **Sohbet Arası Sohbetler CD 4 (2000)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **Sohbet Arası Sohbetler CD 1 (2000)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **Namaz Sûreleri (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **Esmâü'l-Hüsnâ (Cilt 2)** — Nusret Tura · *2/115*
- **Şu'arâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **TB. İlyâs-Lokmân-Hârûn Fasılları** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *2/115*
- **Nûh Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Terzi Baba'ya Dair Zuhûrât (3)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **Kâf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **Hac Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **Müzzemmil Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **Sohbet Arası Sohbetler CD 11 (2002)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **Sohbet Arası Sohbetler CD 9 (2002)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **Feth Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **Sohbet Arası Sohbetler CD 17** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **13 ve Hakîkat-i İlâhiyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **İnsân-ı Kâmil (Cilt 2)** — Abdulkerim Cili · *2/115*
- **Sohbet Arası Sohbetler CD 6 (2001)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **TB. Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *2/115*
- **Gülşen-i Râz ve Şerhi (1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **Tasavvuf Izâhları** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **Sohbet Arası Sohbetler CD 18** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **Sohbet Arası Sohbetler CD 7 (2001)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **TB. Kelime-i Mûseviyye & Hâlidiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *2/115*
- **Ramazan ve Oruç** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **İnsân-ı Kâmil (Cilt 4)** — Abdulkerim Cili · *2/115*
- **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **Altı Peygamber — Hz. Muhammed (s.a.v.)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **TB. Kelime-i İdrîsiyye & İbrâhîmiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *2/115*
- **Kur'ân-ı Kerîm'de Nefs Âyetleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Tuzak, Mekr, Hileli Zuhûrât (6)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **TB. Fusûs Mukaddimesi (Cilt 180)** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *2/115*
- **TB. Kelime-i Yûsufiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *2/115*
- **Lübbü'l-Lübb (İngilizce)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
- **TB. Süleymân-Dâvûd-Yûnus-Eyyûb Fasılları** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *2/115*
- **TB. Kelime-i Yahyâviyye & Zekeriyyâiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *2/115*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/115*
