# Bakara Sûresi, 123. Âyet (2:123)

> وَٱتَّقُوا۟ يَوْمًا لَّا تَجْزِى نَفْسٌ عَن نَّفْسٍ شَيْـًٔا وَلَا يُقْبَلُ مِنْهَا عَدْلٌ وَلَا تَنفَعُهَا شَفَـٰعَةٌ وَلَا هُمْ يُنصَرُونَ

*Vettekû yevmen lâ teczî nefsun ‘an nefsin şey-en velâ yukbelu minhâ ‘adlun velâ tenfe'uhâ şefâ'atun velâ hum yunsarûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Kimsenin kimse namına bir şey ödemeyeceği, hiç kimseden fidye alınmayacağı, kimseye şefaatin (aracılığın) yarar sağlamayacağı ve hiç kimsenin hiçbir taraftan yardım göremeyeceği günden sakının.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/2/123

---

## Tefsir

{"topics":["kiyamet","hesap-mizan","ahiret-mukafat","takva"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"ٱتَّقُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"و-ق-ي","rootLatin":"w-q-y","lemma":"اِتَّقَى","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"sakının"},{"position":2,"surface":"يَوْمًۭا","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"ي-و-م","rootLatin":"y-w-m","lemma":"يَوْم","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir günden"},{"position":3,"surface":"لَّا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"değil"},{"position":4,"surface":"تَجْزِى","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ج-ز-ي","rootLatin":"j-z-y","lemma":"جَزَى","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"ödemez"},{"position":5,"surface":"نَفْسٌ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ف-س","rootLatin":"n-f-s","lemma":"نَفْس","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"hiçbir nefis"},{"position":6,"surface":"عَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَن","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"adına"},{"position":7,"surface":"نَّفْسٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ف-س","rootLatin":"n-f-s","lemma":"نَفْس","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bir nefis"},{"position":8,"surface":"شَيْـًۭٔا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ي-ء","rootLatin":"sh-y-hamza","lemma":"شَيْء","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir şey"},{"position":9,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":9,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"değil"},{"position":10,"surface":"يُقْبَلُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ق-ب-ل","rootLatin":"q-b-l","lemma":"قَبِلَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"kabul edilmez"},{"position":11,"surface":"مِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den"},{"position":11,"surface":"هَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ondan"},{"position":12,"surface":"عَدْلٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-د-ل","rootLatin":"ʿ-d-l","lemma":"عَدْل","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nâib-i fâil olduğu için merfû","gloss":"bir fidye"},{"position":13,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":13,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"değil"},{"position":14,"surface":"تَنفَعُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ن-ف-ع","rootLatin":"n-f-ʿ","lemma":"نَفَعَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"fayda vermez"},{"position":14,"surface":"هَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"ona"},{"position":15,"surface":"شَفَـٰعَةٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ش-ف-ع","rootLatin":"sh-f-ʿ","lemma":"شَفَاعَة","form":"Mufâ'ale","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"bir şefaat"},{"position":16,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":16,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"değil"},{"position":17,"surface":"هُمْ","pos":"harf","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"onlar"},{"position":18,"surface":"يُنصَرُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ن-ص-ر","rootLatin":"n-ṣ-r","lemma":"نَصَرَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"yardım olunmazlar"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, kıyamet gününün dehşetini ve o gün hiçbir kimsenin bir başkası adına sorumluluk üstlenemeyeceğini, kurtuluş için dünyevi değerlerin geçersizliğini ve ilahi yardımın ancak Allah'ın dilemesiyle olacağını vurgulamaktadır. Anahtar kavramlar, o günün kaçınılmazlığını, bireysel sorumluluğu ve şefaatin mahiyetini dilbilimsel bir derinlikle ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"وَٱتَّقُوا۟","root":"و ق ي","rootLatin":"v-k-y","meaning":"Korkmak, sakınmak, korunmak anlamlarına gelir ve burada kıyamet gününün azabından sakınma emrini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'v-k-y' kökünü 'bir şeyi zarar verici şeylerden korumak' olarak açıklar. Ayetteki 'İttakû' emri, kıyamet gününün azabından, o günün şiddetinden ve Allah'ın gazabından korunmak için takva sahibi olmayı, yani Allah'ın emirlerine uyup yasaklarından kaçınmayı ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'takva'nın asıl anlamının 'nefsi korkulan şeyden korumak' olduğunu belirtir. Ayetteki kullanımıyla, müminlerin kendilerini kıyamet gününün azabından, o günün dehşetinden ve hesap gününün zorluklarından korumak için dünyada salih ameller işlemeleri ve Allah'a karşı sorumluluklarını yerine getirmeleri gerektiğine işaret eder."}]},{"word":"تَجْزِى","root":"ج ز ي","rootLatin":"c-z-y","meaning":"Karşılık vermek, ödemek, ceza veya mükafat vermek anlamlarına gelir; ayette ise bir kimsenin başkası adına bir şey ödeyemeyeceğini vurgular.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ceza' kelimesinin 'karşılık vermek' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'lâ teczî nefsün an nefsin şey'en' ifadesi, kıyamet gününde hiçbir nefsin başka bir nefsin günahını veya borcunu üstlenip onun yerine karşılık ödeyemeyeceğini, herkesin kendi amelinden sorumlu olacağını açıklar."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ceza'nın hem iyi hem kötü karşılık için kullanıldığını ifade eder. Bu ayetteki 'lâ teczî' kullanımı, olumsuz bir bağlamda, yani kimsenin kimse adına bir bedel ödeyemeyeceği, sorumluluktan kurtaramayacağı anlamında mecazi bir anlatım sunar."}]},{"word":"عَدْلٌ","root":"ع د ل","rootLatin":"a-d-l","meaning":"Denklik, karşılık, fidye veya bedel anlamlarına gelir; ayette ise kıyamet gününde hiçbir fidyenin kabul edilmeyeceğini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'adl' kelimesinin 'bir şeyin misli ve dengi' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'lâ yukbelu minhâ adlün' ifadesi, kıyamet gününde hiçbir fidyenin, kurtuluş bedelinin veya günahları dengeleyecek bir karşılığın kabul edilmeyeceğini, dünyadaki mal ve mülkün o gün bir değer taşımayacağını vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'adl' kelimesinin 'bir şeyin karşılığı olan bedel' anlamını taşıdığını açıklar. Ayetteki bağlamda, ahiret gününde kişinin azaptan kurtulmak için sunacağı hiçbir bedelin veya fidyenin Allah katında geçerli olmayacağını, kurtuluşun ancak salih amellerle mümkün olacağını ifade eder."}]},{"word":"شَفَـٰعَةٌ","root":"ش ف ع","rootLatin":"ş-f-a","meaning":"Aracılık, bir başkası adına talepte bulunma; ayette ise kıyamet gününde fayda vermeyecek bir aracılığı ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'şefaatin' 'bir başkası için aracı olmak' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'lâ tenfe'uhâ şefâ'atün' ifadesi, kıyamet gününde Allah'ın izni olmadan hiçbir şefaatin fayda vermeyeceğini, şefaatin ancak Allah'ın dilediği ve razı olduğu kimseler için geçerli olacağını vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki 'şefaat' kavramının, cahiliye dönemindeki kabile reislerinin arabuluculuğundan farklı olarak, tamamen Allah'ın iradesine bağlı bir imtiyaz olduğunu belirtir. Ayetteki kullanım, Allah'ın izni ve rızası olmaksızın hiçbir şefaatin bir kurtuluş vesilesi olamayacağını, mutlak gücün Allah'a ait olduğunu gösterir."}]},{"word":"يُنصَرُونَ","root":"ن ص ر","rootLatin":"n-s-r","meaning":"Yardım edilmek, desteklenmek; ayette ise kıyamet gününde kimseye yardım edilmeyeceğini ifade eder.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'nasr' kökünün 'yardım etmek, desteklemek' anlamına geldiğini açıklar. Ayetteki 'lâ hüm yünsarûn' ifadesi, kıyamet gününde Allah'ın yardımı dışında hiçbir yerden yardım gelmeyeceğini, dünyadaki destekçilerin veya güçlerin o gün bir fayda sağlamayacağını kesin bir dille ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'nasr' kelimesinin Kur'an'da genellikle ilahi yardım bağlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki olumsuz kullanım, kıyamet gününde Allah'ın yardımından mahrum kalanların hiçbir kurtarıcı bulamayacaklarını, kendi başlarına kalacaklarını ve dünyevi bağların o gün geçersiz olacağını vurgular."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-138*
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-138*
- **Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/123*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/123*