# Bakara Sûresi, 124. Âyet (2:124)

> ۞ وَإِذِ ٱبْتَلَىٰٓ إِبْرَٰهِـۧمَ رَبُّهُۥ بِكَلِمَـٰتٍ فَأَتَمَّهُنَّ ۖ قَالَ إِنِّى جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَامًا ۖ قَالَ وَمِن ذُرِّيَّتِى ۖ قَالَ لَا يَنَالُ عَهْدِى ٱلظَّـٰلِمِينَ

*Ve-iżi-btelâ ibrâhîme rabbuhu bikelimâtin feetemmehun(ne)(s) kâle innî câ'iluke linnâsi imâmâ(en)(s) kâle vemin żurriyyetî(c) kâle lâ yenâlu ‘ahdî-zzâlimîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Bir zaman Rabbi İbrahim'i birtakım emirlerle sınamış, İbrahim onların hepsini yerine getirmiş de Rabbi şöyle buyurmuştu: "Ben seni insanlara önder yapacağım." İbrahim de, "Soyumdan da (önderler yap, ya Rabbi!)" demişti. Bunun üzerine Rabbi, "Benim ahdim (verdiğim söz) zalimleri kapsamaz" demişti.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/2/124

---

## Tefsir

{"topics":["kissa-ibrahim","imtihan-bela","peygamberlik","adalet"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"إِذِ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zaman zarfı olduğu için mebnî","gloss":"o zaman ki"},{"position":2,"surface":"ٱبْتَلَىٰٓ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ب-ل-و","rootLatin":"b-l-w","lemma":"اِبْتَلَى","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"imtihan etti"},{"position":3,"surface":"إِبْرَٰهِـۧمَ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِبْرَاهِيم","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"İbrahim'i"},{"position":4,"surface":"رَبُّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Rabbi"},{"position":4,"surface":"هُۥ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr mahallen mebnî","gloss":"onun"},{"position":5,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":5,"surface":"كَلِمَـٰتٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ل-م","rootLatin":"k-l-m","lemma":"كَلِمَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kelimelerle"},{"position":6,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"böylece"},{"position":6,"surface":"أَتَمَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ت-م-م","rootLatin":"t-m-m","lemma":"أَتَمَّ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"tamamladı"},{"position":6,"surface":"هُنَّ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُنَّ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb mahallen mebnî","gloss":"onları"},{"position":7,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":8,"surface":"إِنِّى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz ben"},{"position":8,"surface":"ى","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb mahallen mebnî","gloss":"ben"},{"position":9,"surface":"جَاعِلُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ج-ع-ل","rootLatin":"j-'-l","lemma":"جَاعِل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"kılacağım"},{"position":9,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İsm-i fâilin mef'ûlü olduğu için mansûb mahallen mebnî","gloss":"seni"},{"position":10,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":10,"surface":"ٱلنَّاسِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-و-س","rootLatin":"n-w-s","lemma":"نَاس","form":"-","features":{"number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"insanlar"},{"position":11,"surface":"إِمَامًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-م-م","rootLatin":"a-m-m","lemma":"إِمَام","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"İsm-i fâilin ikinci mef'ûlü olduğu için mansûb","gloss":"önder"},{"position":12,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":13,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":13,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"den"},{"position":14,"surface":"ذُرِّيَّتِى","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ذ-ر-ر","rootLatin":"dh-r-r","lemma":"ذُرِّيَّة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"neslimden"},{"position":14,"surface":"ى","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr mahallen mebnî","gloss":"benim"},{"position":15,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":16,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nefy harfi olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":17,"surface":"يَنَالُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ن-و-ل","rootLatin":"n-w-l","lemma":"نَالَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"ulaşır"},{"position":18,"surface":"عَهْدِى","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ه-د","rootLatin":"'-h-d","lemma":"عَهْد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"ahdim"},{"position":18,"surface":"ى","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr mahallen mebnî","gloss":"benim"},{"position":19,"surface":"ٱلظَّـٰلِمِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ظ-ل-م","rootLatin":"dh-l-m","lemma":"ظَالِم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"zalimler"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bakara 124. ayet, İbrahim peygamberin ilahi imtihanlardan geçişini, bu imtihanları başarıyla tamamlamasını ve ardından imamet makamına yükselişini ele almaktadır. Ayet, ahdin zalimlere ulaşmayacağı ilkesini vurgulayarak ilahi adaletin ve liyakatin önemini ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"ٱبْتَلَىٰٓ","root":"ب ل و","rootLatin":"b-l-v","meaning":"Allah'ın İbrahim'i çeşitli emirlerle sınaması, imtihan etmesi anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'belâ' kelimesinin hem hayır hem şer ile imtihan anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'ibtela' fiili, Allah'ın İbrahim'i birtakım zorlu görevlerle sınamasını, onun sabrını ve teslimiyetini ölçmesini ifade eder. Bu, bir deneme ve tecrübe etme halidir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ibtela' fiilinin 'imtihan etti' manasına geldiğini ve bu imtihanın, İbrahim'in Allah'ın emirlerine ne kadar bağlı olduğunu ortaya koymak için olduğunu belirtir. Ayetteki bağlamda, bu imtihanlar İbrahim'in peygamberlik ve imamet makamına layık olup olmadığını göstermiştir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'belâ' kavramının Kur'an'da genellikle ilahi bir deneme, bir sınama olarak geçtiğini ve bu sınamaların, kişinin imanını ve ahlaki duruşunu ortaya çıkardığını ifade eder. İbrahim'in 'ibtela' edilmesi, onun Allah'a olan mutlak teslimiyetini ve sadakatini kanıtlaması için bir fırsattır."}]},{"word":"بِكَلِمَـٰتٍ","root":"ك ل م","rootLatin":"k-l-m","meaning":"Allah'ın İbrahim'e yüklediği emirler, şeriat hükümleri veya ilahi buyruklar anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'kelimât'ın burada 'şeriat hükümleri, emirler ve yasaklar' anlamına geldiğini belirtir. Bu kelimeler, İbrahim'in yerine getirmesi gereken ilahi görevler ve sorumluluklardır. Ayetteki bağlamda, bu kelimeler İbrahim'in imtihan edildiği hususlardır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'kelime'nin aslen 'anlam ifade eden ses' olduğunu, ancak Kur'an'da 'ilahi hüküm, vaat veya emir' anlamında da kullanıldığını açıklar. Ayetteki 'kelimât', İbrahim'e verilen özel görevleri, ahitleri veya ilahi buyrukları ifade eder ki, bunlar onun imtihanının içeriğini oluşturmuştur."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'kelimât'ın Kur'an'da 'Allah'ın emirleri, vaatleri, ayetleri ve şeriatı' gibi geniş anlamlarda kullanıldığını belirtir. Bakara 124'teki 'kelimât', İbrahim'in tabi tutulduğu ilahi imtihanların somut içeriğini, yani yerine getirmesi gereken görevleri ve yükümlülükleri ifade eder."}]},{"word":"إِمَامًا","root":"أ م م","rootLatin":"e-m-m","meaning":"İnsanlara önderlik eden, rehberlik eden, kendisine uyulan lider anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'imam' kelimesinin 'kendisine uyulan, önderlik edilen kişi veya şey' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'imâmen', İbrahim'in sadece kendi ailesine değil, tüm insanlığa dinî ve ahlaki konularda rehberlik edecek, örnek alınacak bir lider konumuna yükseltildiğini ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'imam'ın 'kendisine uyulan, yol gösteren' kişi olduğunu ve bu makamın sadece ibadette değil, her türlü hayır ve iyilikte önderlik etmeyi gerektirdiğini açıklar. İbrahim'in 'imâm' kılınması, onun ilahi vahyi tebliğ eden ve insanlara doğru yolu gösteren bir rehber olmasını ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'imam' kelimesinin Kur'an'da 'önder, rehber, örnek şahsiyet' anlamlarında kullanıldığını ve bu makamın büyük bir sorumluluk gerektirdiğini vurgular. İbrahim'in 'imâm' olarak tayin edilmesi, onun Allah'ın emirlerini eksiksiz yerine getirmesi sonucunda elde ettiği manevi bir rütbedir."}]},{"word":"عَهْدِى","root":"ع ه د","rootLatin":"a-h-d","meaning":"Allah'ın İbrahim'e ve soyuna verdiği söz, ahit, ilahi emanet ve imamet makamı anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ahd' kelimesinin burada 'Allah'ın İbrahim'e verdiği imamet makamı ve peygamberlik' anlamına geldiğini belirtir. Bu, Allah'ın bir vaadi ve emanetidir ki, zalimler bu makama layık görülemez."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'ahd'in 'bir şeyi korumak, gözetmek ve yerine getirmek için verilen söz' olduğunu ifade eder. Ayetteki 'ahdî', Allah'ın İbrahim'e ve onun soyundan gelecek olanlara vaat ettiği imamet ve peygamberlik makamını, yani ilahi emaneti temsil eder. Bu ahit, zalimlere verilmez."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'ahd'in Kur'an'da 'Allah'ın emirleri, vaatleri, peygamberlik ve hilafet gibi makamlar' için kullanıldığını belirtir. Bakara 124'teki 'ahdî', Allah'ın İbrahim'e bahşettiği ve onun soyundan gelecek olanlara da vaat ettiği imamet makamını ifade eder ki, bu makamın şartı adalettir."}]},{"word":"ٱلظَّـٰلِمِينَ","root":"ظ ل م","rootLatin":"z-l-m","meaning":"Haksızlık edenler, haddi aşanlar, Allah'ın sınırlarını çiğneyenler ve şirke düşenler anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'zulm'ün 'bir şeyi ait olduğu yerden başka bir yere koymak, haddi aşmak' olduğunu belirtir. Ayetteki 'zâlimîn', Allah'ın emirlerine uymayan, haksızlık eden, şirke düşen ve dolayısıyla imamet gibi yüce bir makama layık olmayan kişileri ifade eder."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'zâlim'in 'hakkı yerine getirmeyen, başkasına veya kendine haksızlık eden' kişi olduğunu açıklar. Ayetteki bağlamda, 'zâlimîn' ifadesi, Allah'ın ahdini ve imamet makamını taşıyacak ahlaki ve dini liyakate sahip olmayan, günahkâr ve sapkın kişileri kapsar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'zulm' kavramının Kur'an'da geniş bir anlam yelpazesine sahip olduğunu, en temelinde 'haksızlık etmek' ve 'Allah'ın sınırlarını aşmak' olduğunu belirtir. 'Zâlimîn' ifadesi, Allah'ın ahdini taşıyamayacak kadar adaletten uzak, ilahi emirlere karşı gelen ve bu nedenle imamet makamına ehil olmayan kimseleri işaret eder."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Kelime-i Tevhîd** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/124*
- **Kelime-i Tevhîd** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/124*
- **Kelime-i Tevhîd** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/124*
- **Kelime-i Tevhîd** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/124*
- **Kelime-i Tevhîd** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/124*
- **Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-138*
- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-138*
- **TB. Süleymân-Dâvûd-Yûnus-Eyyûb Fasılları** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/124*