# Bakara Sûresi, 15. Âyet (2:15)

> ٱللَّهُ يَسْتَهْزِئُ بِهِمْ وَيَمُدُّهُمْ فِى طُغْيَـٰنِهِمْ يَعْمَهُونَ

*(A)llâhu yestehzi-u bihim ve yemudduhum fî tuġyânihim ya'mehûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Gerçekte Allah onlarla alay eder (alaylarından dolayı onları cezalandırır); azgınlıkları içinde bocalayıp dururlarken onlara mühlet verir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/2/15

---

## Tefsir

{"topics":["munafiklar","hidayet-dalalet","kufur-sirk"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bakara 15. ayet, Allah'ın münafıklarla olan ilişkisini ve onların taşkınlıkları içindeki durumunu tasvir eder. Ayet, ilahi bir eylem olan 'istihza' ve münafıkların içinde bulunduğu 'tuğyan' ve 'ameh' hallerini dilbilimsel ve semantik açıdan derinlemesine ele almaktadır.","keyConcepts":[{"word":"يَسْتَهْزِئُ","root":"هـ ز أ","rootLatin":"h-z-a","meaning":"Allah'ın münafıkların alaylarına karşılık vermesi, onlara mühlet vermesi ve akıbetlerini ertelemesi anlamında bir fiildir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İstihza (الاستهزاء), bir şeyi hafife almak, küçümsemek ve alay etmek demektir. Allah'ın istihzası ise, münafıkların alaylarına karşılık olarak onlara mühlet vermesi, dünyada onlara nimetler bahşetmesi ve böylece onları daha büyük bir azaba sürüklemesidir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın fiilinin münafıkların fiiline bir mukabele olduğunu gösterir, ancak bu mukabele, Allah'ın şanına yakışır bir şekilde, onların akıbetlerini erteleyerek gerçekleşir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Allah'ın istihzası, mecazi bir ifadedir. Araplar, birine bir kötülükle karşılık verildiğinde 'ona alay etti' derler. Burada Allah'ın onlara alay etmesi, onların alaylarına karşılık olarak onlara azap etmesi veya onları alay ettikleri şeyin akıbetine uğratmasıdır. Ayetteki bağlamda, Allah'ın münafıklara karşı olan tutumu, onların kendi alaylarının sonuçlarına katlanmaları şeklinde tecelli eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İstihza kavramı, Kur'an'da genellikle 'alay etmek, küçümsemek' anlamında kullanılır. Ancak Allah'a nispet edildiğinde, bu, ilahi bir ironi veya onların alaylarının sonuçlarını onlara tattırma şeklinde anlaşılmalıdır. Ayetteki 'Allah onlarla alay eder' ifadesi, Allah'ın münafıkların alaylarına karşı pasif kalmadığını, aksine onların bu davranışlarının sonuçlarını onlara göstereceğini vurgular."}]},{"word":"يَمُدُّهُمْ","root":"م د د","rootLatin":"m-d-d","meaning":"Allah'ın münafıklara mühlet vermesi, onların azgınlıklarını artırması ve onlara süre tanıması anlamında bir fiildir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Medd (المد), bir şeyi uzatmak, artırmak demektir. 'Allah onları uzatır' ifadesi, Allah'ın onlara mühlet vermesi, ömürlerini uzatması ve böylece günahlarını artırmalarına imkan tanımasıdır. Bu, onların azgınlıklarında daha da ileri gitmelerine yol açar."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Medd (المد), bir şeyi uzatmak, genişletmek ve artırmak anlamına gelir. Ayetteki 'yemüddühüm' ifadesi, Allah'ın münafıklara mühlet vermesi, onlara süre tanıması ve böylece onların küfür ve azgınlıklarında daha da derinleşmelerine izin vermesidir. Bu, ilahi bir imhal (mühlet verme) ve istidrac (yavaş yavaş azaba yaklaştırma) anlamı taşır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Medd kökü, Kur'an'da genellikle bir şeyin uzatılması, artırılması veya birine yardım edilmesi anlamlarında kullanılır. Ancak bu ayetteki 'yemüddühüm' fiili, olumsuz bir bağlamda, Allah'ın münafıklara azgınlıklarında daha da ileri gitmeleri için mühlet vermesi, onlara süre tanıması şeklinde anlaşılmalıdır. Bu, onların kendi seçimlerinin bir sonucu olarak azgınlıklarının artmasına izin verilmesidir."}]},{"word":"طُغْيَـٰنِهِمْ","root":"ط غ ي","rootLatin":"t-ğ-y","meaning":"Münafıkların haddi aşmaları, azgınlıkları ve isyanları anlamına gelen bir isimdir.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Tuğyan (الطغيان), haddi aşmak, sınırı geçmek demektir. Nehrin taşması gibi, kişinin de haddini aşmasıdır. Ayetteki 'tuğyanihim' ifadesi, münafıkların küfür ve isyanda haddi aşmaları, Allah'ın koyduğu sınırları çiğnemeleri ve azgınlıkta ileri gitmeleri anlamına gelir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Tuğyan (الطغيان), bir şeyin haddini aşmasıdır. Su için kullanıldığında 'taştı' denir. İnsan için kullanıldığında ise, haddi aşmak, azgınlık ve isyan anlamlarına gelir. Ayetteki 'fî tuğyanihim' ifadesi, münafıkların azgınlıkları, isyanları ve haddi aşan davranışları içinde bulunduklarını, bu durumun onların karakteristiği haline geldiğini belirtir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Tuğyan (الطغيان), bir şeyin sınırını aşması ve haddini tecavüz etmesidir. Bu, hem maddi hem de manevi anlamda olabilir. Ayetteki 'tuğyanihim' ifadesi, münafıkların Allah'a karşı olan isyanları, küfürleri ve haddi aşan davranışları içinde boğulduklarını, bu durumun onların ayrılmaz bir parçası olduğunu gösterir."}]},{"word":"يَعْمَهُونَ","root":"ع م ه","rootLatin":"a-m-h","meaning":"Münafıkların şaşkınlık, körlük ve bocalar içinde kalmaları anlamında bir fiildir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Ameh (العمَه), şaşkınlık, körlük ve yolunu şaşırmak demektir. 'Ya'mehûne' fiili, münafıkların doğru yolu görememeleri, şaşkınlık içinde bocalamaları ve hakikatten uzaklaşmaları anlamına gelir. Bu, onların azgınlıkları içinde kaybolmuş olmalarını ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Ameh (العمَه), basiretin kör olması, şaşkınlık ve yolunu şaşırmak demektir. 'Ya'mehûne' fiili, münafıkların hakikati görememeleri, doğru yolu bulamamaları ve azgınlıkları içinde bocalayıp durmalarıdır. Bu durum, onların akıl ve basiretlerinin perdelendiğini gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Ameh (العمَه), gözün görmemesi anlamındaki 'ama'dan farklı olarak, basiretin kör olması, şaşkınlık ve tereddüt içinde kalmaktır. 'Ya'mehûne' fiili, münafıkların azgınlıkları içinde doğruyu yanlıştan ayırt edemez hale gelmelerini, şaşkınlık içinde bocalayıp durmalarını ve hakikatten uzaklaşmalarını ifade eder. Bu, onların manevi körlüklerini vurgular."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"Allah","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mübteda"},{"position":2,"surface":"يَسْتَهْزِئُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ه-ز-ا","rootLatin":"h-z-ʾ","lemma":"اِسْتَهْزَأَ","form":"İstif'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"alay eder","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":3,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":3,"surface":"هِمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onlar","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":4,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":4,"surface":"يَمُدُّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"م-د-د","rootLatin":"m-d-d","lemma":"مَدَّ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"uzatır, bırakır","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":4,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onları","binaDurumu":"Mebnî (munfasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":5,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":6,"surface":"طُغْيَـٰنِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ط-غ-ي","rootLatin":"ṭ-g-y","lemma":"طُغْيَان","form":"Mücerred","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"taşkınlıkları","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":6,"surface":"هِمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":7,"surface":"يَعْمَهُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-م-ه","rootLatin":"ʿ-m-h","lemma":"عَمِهَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû (Nûn harfi ile)","gloss":"bocalarlar","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâri fiil"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"(A)llâhu"},{"position":2,"translit":"yestehzi-u"},{"position":3,"translit":"bihim"},{"position":4,"translit":"ve yemudduhum"},{"position":5,"translit":"fî"},{"position":6,"translit":"tuġyânihim"},{"position":7,"translit":"ya'mehûn(e)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **TB. İlyâs-Lokmân-Hârûn Fasılları** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *2/15*
- **TB. İlyâs-Lokmân-Hârûn Fasılları** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *2/15*
- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-138*
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-138*
- **Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **Kelime-i İlyâsiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *2/15*
- **Kelime-i Muhammediyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *2/15*
- **Kelime-i İbrâhîmiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *2/15*
- **Kelime-i Muhammediyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *2/15*
- **Nûr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/15*