# Bakara Sûresi, 152. Âyet (2:152)

> فَٱذْكُرُونِىٓ أَذْكُرْكُمْ وَٱشْكُرُوا۟ لِى وَلَا تَكْفُرُونِ

*Feżkurûnî eżkurkum veşkurû lî velâ tekfurûn(i)*

**Meal (Diyanet):** Öyleyse yalnız beni anın ki ben de sizi anayım. Bana şükredin, sakın nankörlük etmeyin.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/2/152

---

## Tefsir

{"topics":["zikir","sukur","kufur-sirk"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"artık, o zaman"},{"position":1,"surface":"ٱذْكُرُو","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ذ-ك-ر","rootLatin":"dh-k-r","lemma":"ذَكَرَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"anın"},{"position":1,"surface":"نِىٓ","pos":"harf","posDetail":"Nûn-u Vikaye","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"beni"},{"position":1,"surface":"ى","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"beni"},{"position":2,"surface":"أَذْكُرْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ذ-ك-ر","rootLatin":"dh-k-r","lemma":"ذَكَرَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiilin cevabı olduğu için meczûm","gloss":"anarım"},{"position":2,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"sizi"},{"position":3,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":3,"surface":"ٱشْكُرُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ش-ك-ر","rootLatin":"sh-k-r","lemma":"شَكَرَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"şükredin"},{"position":4,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":4,"surface":"ى","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"bana"},{"position":5,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":5,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nehiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"etmeyin"},{"position":6,"surface":"تَكْفُرُو","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ك-ف-ر","rootLatin":"k-f-r","lemma":"كَفَرَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Nehiy edatı 'lâ'dan sonra geldiği için meczûm","gloss":"nankörlük etmeyin"},{"position":6,"surface":"نِ","pos":"harf","posDetail":"Nûn-u Vikaye","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"bana"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bakara 152. ayet, Allah ile kul arasındaki karşılıklı ilişkiyi ve bu ilişkinin temelini oluşturan zikir, şükür ve küfür kavramlarını ele almaktadır. Ayet, Allah'ı anmanın, O'na şükretmenin ve nankörlükten kaçınmanın önemini vurgulayarak, bu eylemlerin kulun Allah katındaki değerini belirlediğini ifade eder.","keyConcepts":[{"word":"فَٱذْكُرُونِىٓ","root":"ذ ك ر","rootLatin":"z-k-r","meaning":"Allah'ı anmak, hatırlamak, zikretmek ve O'nun emirlerini akılda tutmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Zikr, bir şeyi kalpte veya dilde hazır etmek, hatırlamak demektir. Ayetteki 'fâzkurûnî' ifadesi, Allah'ı hem kalben tefekkür etmek hem de dille tesbih etmek, O'nun nimetlerini hatırlamak ve emirlerine uymak anlamlarını içerir. Bu, sadece lafızla anmak değil, aynı zamanda O'nun azametini ve kudretini idrak etmektir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Buradaki 'zikr', Allah'ın emirlerine uymak ve O'nun yasaklarından kaçınmak anlamındadır. 'Beni anın ki ben de sizi anayım' ifadesi, Allah'ın kulunu anmasının, ona rahmet ve mağfiret etmesi, onu mükafatlandırması şeklinde tecelli edeceğini gösterir. Bu, karşılıklı bir hatırlama ve ilgi beyanıdır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Zikr kavramı, Kur'an'da sadece 'hatırlama' değil, aynı zamanda 'uyarı', 'öğüt' ve 'ilahi vahiy' anlamlarını da taşır. Bu ayette ise daha çok 'Allah'ı anma' ve 'O'nun varlığını idrak etme' eylemi olarak karşımıza çıkar. Kulun Allah'ı zikretmesi, Allah'ın da kulunu zikretmesi (ona lütufta bulunması) sonucunu doğurur, bu da bir tür 'karşılıklı hatırlama' ilişkisidir."}]},{"word":"أَذْكُرْكُمْ","root":"ذ ك ر","rootLatin":"z-k-r","meaning":"Allah'ın kulunu anması, ona rahmet etmesi, onu mükafatlandırması ve ona yardım etmesi.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Allah'ın kulunu anması, ona rahmet etmesi, onu bağışlaması ve ona nimetler vermesi demektir. Bu, kulun Allah'ı anmasına karşılık Allah'ın kuluna lütufta bulunmasıdır. Ayetteki bu ifade, Allah'ın vaadinin kesinliğini ve kulun zikrinin karşılıksız kalmayacağını vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Allah'ın kulunu zikretmesi, O'nun kuluna olan özel ilgisini, onu koruyup gözetmesini ve ona yardım etmesini ifade eder. Bu, kulun Allah'a yönelmesine karşılık, Allah'ın da kuluna yönelmesi ve ona hayır kapılarını açmasıdır. Bu, ilahi bir lütuf ve ihsandır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Allah'ın kulunu zikretmesi, O'nun kuluna olan rahmet ve mağfiretinin bir tezahürüdür. Bu, kulun Allah'ı anmasıyla başlayan bir ilahi karşılıktır. Allah, kulunu anarak ona dünya ve ahirette iyilikler bahşeder, onu zorluklardan kurtarır ve ona huzur verir."}]},{"word":"وَٱشْكُرُوا۟","root":"ش ك ر","rootLatin":"ş-k-r","meaning":"Allah'ın nimetlerini bilmek, takdir etmek, O'na minnettar olmak ve bu minnettarlığı söz ve fiille ifade etmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Şükür, nimetin sahibini bilmek ve ona minnettar olmaktır. Bu, hem kalple, hem dille, hem de azalarla gerçekleşir. Kalple nimetin kıymetini bilmek, dille hamdetmek, azalarla ise nimeti Allah'ın rızasına uygun kullanmaktır. Ayetteki 'uşkurû lî' ifadesi, Allah'ın verdiği nimetlere karşılık O'na minnettar olunmasını emreder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Şükür, nimetin sahibini övmek ve ona karşı minnettarlığını dile getirmektir. Bu, sadece sözle değil, aynı zamanda amellerle de gösterilir. Allah'a şükretmek, O'nun nimetlerini doğru yolda kullanmak ve O'nun emirlerine uymakla olur. Ayetteki emir, Allah'ın nimetlerine karşı nankörlük etmemeyi de içerir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Şükür, Kur'an'da sadece bir teşekkür ifadesi değil, aynı zamanda Allah'ın nimetlerini idrak etme ve bu nimetlere layık bir şekilde yaşama sorumluluğunu da içerir. Şükür, nankörlüğün zıddıdır ve Allah ile kul arasındaki olumlu ilişkinin temelini oluşturur. Kulun şükretmesi, Allah'ın nimetlerini artırmasına vesile olur."}]},{"word":"تَكْفُرُونِ","root":"ك ف ر","rootLatin":"k-f-r","meaning":"Allah'ın nimetlerini inkar etmek, nankörlük etmek, O'nun varlığını veya birliğini reddetmek.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Küfür, bir şeyi örtmek, gizlemek demektir. Nimet bağlamında ise, Allah'ın nimetlerini örtmek, yani onları inkar etmek ve nankörlük etmektir. Ayetteki 'velâ tekfurûni' ifadesi, Allah'ın verdiği nimetlere karşı nankörlük etmemeyi, O'nun birliğini ve kudretini inkar etmemeyi emreder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Küfür, burada 'nimetlere nankörlük etmek' anlamındadır. Allah'ın nimetlerini görmezden gelmek, onları başkasına atfetmek veya onlara karşı şükür görevini yerine getirmemektir. Bu, şükrün zıddıdır ve Allah'ın gazabını celbeden bir davranıştır."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Küfür, genel anlamda imanın zıddı olmakla birlikte, bu ayette özel olarak 'nimetlere nankörlük etmek' ve 'Allah'ın ihsanlarını inkar etmek' anlamında kullanılmıştır. Allah'ın nimetlerini inkar etmek, O'nun kudretini ve cömertliğini reddetmek demektir ki bu da büyük bir günahtır."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Fecr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/152*
- **İrfan Mektebi ve Hakk Yolu** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/152*
- **Değmez Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/152*
- **İrfan Mektebi ve Hakk Yolu** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/152*
- **TB. Kelime-i Muhammediyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/152*
- **Fecr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/152*
- **Kelime-i Muhammediyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *2/152*
- **Kelime-i Muhammediyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *2/152*
- **Sâd Sûresi** · *2/152*
- **Değmez Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/152*
- **Kelime-i Muhammediyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *2/152*
- **Kelime-i Muhammediyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *2/152*