# Bakara Sûresi, 158. Âyet (2:158)

> ۞ إِنَّ ٱلصَّفَا وَٱلْمَرْوَةَ مِن شَعَآئِرِ ٱللَّهِ ۖ فَمَنْ حَجَّ ٱلْبَيْتَ أَوِ ٱعْتَمَرَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِ أَن يَطَّوَّفَ بِهِمَا ۚ وَمَن تَطَوَّعَ خَيْرًا فَإِنَّ ٱللَّهَ شَاكِرٌ عَلِيمٌ

*İnne-ssafâ velmervete min şe'â-iri(A)llâh(i)(s) femen hacce-lbeyte evi-'temera felâ cunâha ‘aleyhi en yettavvefe bihimâ(c) vemen tetavve'a ḣayran fe-inna(A)llâhe şâkirun ‘alîm(un)*

**Meal (Diyanet):** Şüphesiz Safa ile Merve, Allah'ın (dininin) nişanelerindendir. Onun için her kim hac ve umre niyetiyle Kabe'yi ziyaret eder ve onları da tavaf ederse, bunda bir günah yoktur. Her kim de gönlünden koparak bir hayır işlerse, şüphesiz Allah onu bilir, karşılığını verir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/2/158

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bakara 158. ayet, Safa ve Merve'nin Allah'ın nişaneleri olduğunu vurgulayarak hac ve umre ibadetlerindeki tavafın meşruiyetini ve gönüllü yapılan iyiliklerin Allah katındaki değerini ele almaktadır. Ayet, ibadetlerin sembolik anlamlarını ve mükafatlandırma prensibini dilbilimsel bir derinlikle sunar.","keyConcepts":[{"word":"ٱلصَّفَا","root":"ص ف و","rootLatin":"s-f-v","meaning":"Mekke'de bulunan, hac ve umre ibadetlerinde tavaf edilen iki tepeden biridir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Safâ (الصَّفَا), sert ve düzgün taş anlamına gelir. Ayetteki kullanımıyla, hac ve umre ibadetlerinde sa'y yapılan iki tepeden biri olan Safa tepesini ifade eder. Bu isim, tepenin taşlık ve düzgün yapısından gelmektedir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Safâ, 'safvet' kökünden türemiş olup, saflık ve arınmışlık anlamlarını da çağrıştırır. Hac ibadetinde bu tepenin zikredilmesi, ibadetin manevi arınma ve saflık boyutuna işaret eder. Ayetteki bağlamda, Allah'ın nişanelerinden biri olarak zikredilmesi, onun kutsiyetini ve ibadetteki yerini pekiştirir."}]},{"word":"ٱلْمَرْوَةَ","root":"م ر و","rootLatin":"m-r-v","meaning":"Mekke'de bulunan, hac ve umre ibadetlerinde tavaf edilen iki tepeden diğeridir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Merve (المَرْوَة), küçük, beyaz ve yumuşak taş anlamına gelir. Safa'nın aksine daha küçük ve farklı bir yapıya sahip olan bu tepe, hac ve umre ibadetlerinde sa'y yapılan diğer noktadır. Ayette Safa ile birlikte zikredilmesi, bu iki tepenin ibadetin ayrılmaz bir parçası olduğunu gösterir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Merve, 'merv' kökünden gelir ve çakıl taşı, beyaz taş anlamlarına gelir. Kur'an'da Safa ile birlikte anılması, bu iki yerin hac ve umre ritüelindeki önemini vurgular. Bu iki tepe, Hz. Hacer'in su arayışının sembolü olarak Allah'ın nişaneleri arasına girmiştir."}]},{"word":"شَعَآئِرِ","root":"ش ع ر","rootLatin":"ş-a-r","meaning":"Allah'ın dinine ait alametler, nişaneler ve kutsal sayılan yerler veya ibadetler.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Şeâir (شَعَائِر), 'şe'ar' kökünden türemiş olup, bir şeyin alameti, nişanesi anlamına gelir. Allah'ın şeâiri, O'nun dinine ait olan, O'nunla ilgili olduğu bilinen ve tazim edilmesi gereken her şeydir. Ayette Safa ve Merve'nin 'Allah'ın şeâiri' olarak nitelendirilmesi, bu yerlerin kutsiyetini ve ibadetlerdeki önemini vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Şeâir, 'şuur' kökünden gelir ve bir şeyi hissetmek, farkına varmak anlamlarını taşır. Bu bağlamda, Allah'ın şeâiri, müminlerin Allah'ı hatırlamalarına, O'nun varlığını ve kudretini hissetmelerine vesile olan alametlerdir. Safa ve Merve, hac ve umre ibadetleri sırasında Allah'ı anma ve O'na yakınlaşma vesilesi olan kutsal mekanlardır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'şeâir' kavramının Kur'an'da genellikle belirli ritüeller, semboller ve kutsal mekanlarla ilişkili olduğunu belirtir. Bu kavram, Allah'ın varlığını ve gücünü somutlaştıran, müminlerin dini kimliklerini pekiştiren unsurları ifade eder. Safa ve Merve'nin şeâir olarak anılması, bu mekanların sadece coğrafi yerler değil, aynı zamanda dini anlam taşıyan semboller olduğunu gösterir."}]},{"word":"حَجَّ","root":"ح ج ج","rootLatin":"h-c-c","meaning":"Kutsal topraklara, özellikle Kabe'ye belirli ibadetleri yerine getirmek amacıyla gitmek, hac ibadetini yapmak.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Hac (حَجَّ), bir yere yönelmek, bir şeyi kastetmek anlamına gelir. Şer'i anlamda ise, belirli bir zamanda, belirli şartlarla Kabe'yi ziyaret etmek ve ilgili ibadetleri yerine getirmektir. Ayetteki 'femen hacce' ifadesi, hac ibadetini yerine getiren kişiyi ifade eder ve bu ibadetin temel bir yükümlülük olduğunu gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Hac, 'hac' kökünden gelir ve bir şeyi tekrar tekrar ziyaret etmek, bir yere yönelmek anlamındadır. İslam terminolojisinde ise, Kabe'yi ve diğer kutsal mekanları belirli ritüellerle ziyaret etme ibadetidir. Ayetteki kullanımı, bu ibadetin Safa ve Merve tavafıyla ilişkisini kurar ve tavafın hac ibadetinin bir parçası olduğunu belirtir."}]},{"word":"ٱعْتَمَرَ","root":"ع م ر","rootLatin":"a-m-r","meaning":"Umre ibadetini yapmak, Kabe'yi ziyaret etmek ve belirli ritüelleri yerine getirmek.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İ'temere (ٱعْتَمَرَ), 'umre' kökünden türemiş olup, ziyaret etmek, bir yeri şenlendirmek anlamına gelir. Şer'i anlamda ise, hac mevsimi dışında Kabe'yi ziyaret ederek tavaf ve sa'y gibi belirli ibadetleri yerine getirmektir. Ayette hac ile birlikte zikredilmesi, umrenin de önemli bir ibadet olduğunu ve Safa ile Merve tavafının umrenin de bir parçası olduğunu gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Umre (عُمْرَة), 'amr' kökünden gelir ve bir yeri ziyaret etmek, mamur etmek anlamındadır. Hacdan farklı olarak belirli bir zamanı olmayan, daha kısa süreli bir ziyarettir. Ayetteki 'ev-i'temere' ifadesi, hac veya umre yapan herkesin Safa ve Merve arasında sa'y yapmasında bir sakınca olmadığını belirtir, bu da umrenin de bu ritüeli içerdiğini vurgular."}]},{"word":"يَطَّوَّفَ","root":"ط و ف","rootLatin":"t-v-f","meaning":"Bir şeyin etrafında dönmek, tavaf etmek.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Yettavvef (يَطَّوَّفَ), 'tavf' kökünden gelir ve bir şeyin etrafında dönmek, dolaşmak anlamına gelir. Hac ve umre ibadetlerinde Kabe'nin etrafında yedi kez dönmeye 'tavaf', Safa ve Merve arasında gidip gelmeye ise 'sa'y' denir. Ayetteki 'en yettavvefe bihima' ifadesi, Safa ve Merve arasında gidip gelme eylemini ifade eder ve bu eylemin ibadetin bir parçası olduğunu belirtir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'tavaf' kelimesinin Kur'an'da hem Kabe etrafında dönme hem de Safa ve Merve arasında gidip gelme anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki kullanımı, Safa ve Merve arasındaki 'sa'y' eylemini kapsar ve bu eylemin dini bir vecibe olduğunu vurgular. 'Fela cunaha aleyhi' ifadesiyle bu eylemin meşruiyeti ve gerekliliği pekiştirilir."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Terzi Baba (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/158*
- **Terzi Baba (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/158*
- **Necm (Yıldız) Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/158*
- **Târık Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/158*
- **Necm (Yıldız) Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/158*
- **Târık Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/158*
- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **Kur'ân-ı Kerîm'e Bakış: Terzibaba'nın İşârî Te'vîl ve Tefekkür Anlayışı** — Terzibaba Necdet Ardıç · *2/158*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/158*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *2/158*