# Bakara Sûresi, 173. Âyet (2:173)

> إِنَّمَا حَرَّمَ عَلَيْكُمُ ٱلْمَيْتَةَ وَٱلدَّمَ وَلَحْمَ ٱلْخِنزِيرِ وَمَآ أُهِلَّ بِهِۦ لِغَيْرِ ٱللَّهِ ۖ فَمَنِ ٱضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَلَا عَادٍ فَلَآ إِثْمَ عَلَيْهِ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ

*İnnemâ harrame ‘aleykumu-lmeytete ve-ddeme velahme-lḣinzîri vemâ uhille bihi liġayri(A)llâh(i)(s) femeni-dturra ġayra bâġin velâ ‘âdin felâ iśme ‘aleyh(i)(c) inna(A)llâhe ġafûrun rahîm(un)*

**Meal (Diyanet):** Allah, size ancak leş, kan, domuz eti ve Allah'tan başkası adına kesileni haram kıldı. Ama kim mecbur olur da, istismar etmeksizin ve zaruret ölçüsünü aşmaksızın yemek zorunda kalırsa, ona günah yoktur. Şüphesiz, Allah çok bağışlayandır, çok merhamet edendir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/2/173

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bakara 173. ayet, İslam hukukunda haram kılınan yiyecekleri ve zaruret hallerindeki istisnaları ele almaktadır. Ayet, 'haram kılma', 'ölü hayvan', 'kan', 'domuz eti', 'Allah'tan başkası için kesilen' ve 'zaruret' gibi temel kavramlar üzerinden dinî yasakların ve istisnaların dilbilimsel ve semantik derinliğini ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"حَرَّمَ","root":"ح ر م","rootLatin":"h-r-m","meaning":"Bir şeyi yasaklamak, helal olmaktan çıkarmak, kutsal kılmak veya dokunulmaz yapmak anlamlarına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Haram kelimesi, şeriatın yasakladığı şeydir. Aslında 'hürmet' kökünden gelir ve bir şeyin dokunulmazlığını, saygınlığını veya yasaklığını ifade eder. Ayetteki 'harrama' fiili, Allah'ın belirli yiyecekleri müminler için yasakladığını, onları helal dairesinden çıkardığını ve bu yiyeceklerin tüketilmesinin dinen caiz olmadığını belirtir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Haram kılmak, Allah'ın kullarına bir şeyi men etmesi, onlara onu kullanmayı yasaklamasıdır. Bu ayetteki kullanımı, 'Allah size şunu yasakladı' anlamındadır. Bu, mecazi bir anlatım değil, doğrudan bir yasaklama hükmüdür."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İzutsu'ya göre 'haram' kavramı, Kur'an'da sadece bir yasaklama değil, aynı zamanda kutsal olanın, dokunulmaz olanın bir göstergesidir. Bir şeyin haram kılınması, onun ilahi bir sınırla çevrili olduğunu ve bu sınırın aşılmasının ciddi sonuçları olduğunu ima eder. Ayetteki 'harrama' fiili, bu ilahi sınırın bizzat Allah tarafından konulduğunu vurgular."}]},{"word":"ٱلْمَيْتَةَ","root":"م و ت","rootLatin":"m-v-t","meaning":"Şer'î usule uygun kesilmeksizin ölmüş hayvanın etini ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Meyte, kendiliğinden ölen veya şer'î usule göre kesilmeyen hayvandır. Bu ayetteki 'el-meytete' kelimesi, boğazlanmadan ölen hayvanın etini kapsar ve bu etin yenmesinin haram olduğunu açıkça belirtir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Mevt (ölüm), hayatın zıddıdır. Meyte ise, canlı iken kesilmeyip ölen hayvandır. Kur'an'da bu kelime, özellikle yenilmesi yasaklanan hayvan etini ifade etmek için kullanılır. Ayetteki kullanımı, bu tür etin tüketiminin kesinlikle yasaklandığını gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'meyte' kelimesinin Kur'an'daki kullanımının, sadece biyolojik ölümü değil, aynı zamanda dinî hükümler açısından 'ölü' sayılan hayvanları da kapsadığını belirtir. Bu, İslami kesim usulüne uyulmadan ölen hayvanları içerir ve bu etin haram kılınmasının temel nedenlerinden biri hijyen ve sağlık olabileceği gibi, Allah'ın emrine itaatin bir göstergesi olarak da yorumlanır."}]},{"word":"ٱلدَّمَ","root":"د م ي","rootLatin":"d-m-y","meaning":"Akıtılmış kanı ifade eder ve İslam'da tüketilmesi yasaklanmıştır.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Dem, canlıların damarlarında dolaşan sıvıdır. Kur'an'da 'ed-dem' olarak geçen bu kelime, özellikle akıtılmış kanı ifade eder ve bu ayetteki kullanımı, kanın içilmesinin veya yenmesinin haram olduğunu belirtir. Bu yasak, genellikle sağlık ve temizlik nedenleriyle ilişkilendirilir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Dem, bilinen sıvıdır. Kur'an'da 'ed-dem' kelimesi, akıtılmış kanı ifade eder ve bu ayetteki yasaklama, özellikle hayvan kesimi sırasında akıtılan kanın tüketilmesini kapsar. Bu, İslam hukukunda temizlik ve helallik açısından önemli bir hükümdür."}]},{"word":"ٱلْخِنزِيرِ","root":"خ ن ز ر","rootLatin":"h-n-z-r","meaning":"Domuz hayvanını ifade eder ve eti İslam'da haram kılınmıştır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hınzîr, bilinen hayvandır, domuzdur. Bu ayette 'lahme'l-hınzîr' (domuz eti) ifadesiyle, domuzun etinin haram kılındığı açıkça belirtilmiştir. Bu yasak, İslam'ın temel gıda yasaklarından biridir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hınzîr, domuzdur. Kur'an'da domuz etinin haram kılınması, bu hayvanın genel olarak pis kabul edilmesi ve bazı sağlık riskleri taşıması gibi nedenlerle ilişkilendirilir. Ayetteki kullanımı, bu yasağın kesin ve genel olduğunu gösterir."}]},{"word":"ٱضْطُرَّ","root":"ض ر ر","rootLatin":"d-r-r","meaning":"Zaruret veya mecburiyet altında kalmak, çaresiz duruma düşmek anlamlarına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Darr (zarar), faydanın zıddıdır. 'Idturra' fiili ise, bir kimsenin zaruret ve mecburiyet altında kalması, çaresiz duruma düşmesi demektir. Ayetteki 'femenidturra' ifadesi, haram kılınan şeyleri tüketmek zorunda kalan, yani açlıktan ölme tehlikesi gibi bir zaruret durumunda olan kişiyi ifade eder. Bu durumda haram olanın tüketilmesi günah sayılmaz."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Zaruret, kişinin helak olmaktan veya ciddi bir zarara uğramaktan kurtulmak için yasak olan bir şeyi yapmaya mecbur kalması halidir. Ayetteki 'ıdturra' kelimesi, bu zaruret halinin, haram olanı tüketme ruhsatı verdiğini, ancak bu ruhsatın belirli şartlara bağlı olduğunu (bağî ve âdî olmamak) belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İzutsu, 'zaruret' kavramının Kur'an'daki ahlaki ve hukuki esnekliği gösteren önemli bir ilke olduğunu belirtir. Normal şartlarda haram olanın, hayati bir tehlike anında mübah hale gelmesi, İslam hukukunun kolaylık ve insan fıtratına uygunluk prensibini yansıtır. Ayetteki 'ıdturra' kelimesi, bu istisnanın temelini oluşturur."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mesnevî'den Hikâyeler** — Ahmet Avni Konuk · *2/173*
- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/173*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmet Avni Konuk · *2/173*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/173*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *2/173*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *2/173*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmet Avni Konuk · *2/173*
- **TEDBIRAT I ILAHIYYE** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *Bakara, 2:173*
- **TEDBIRAT I ILAHIYYE** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *Bakara, 2:173*