# Bakara Sûresi, 176. Âyet (2:176)

> ذَٰلِكَ بِأَنَّ ٱللَّهَ نَزَّلَ ٱلْكِتَـٰبَ بِٱلْحَقِّ ۗ وَإِنَّ ٱلَّذِينَ ٱخْتَلَفُوا۟ فِى ٱلْكِتَـٰبِ لَفِى شِقَاقٍۭ بَعِيدٍ

*Żâlike bi-enna(A)llâhe nezzele-lkitâbe bilhakk(i)(k) ve-inne-lleżîna-ḣtelefû fi-lkitâbi lefî şikâkin ba'îd(in)*

**Meal (Diyanet):** Bu (azab) da, Allah'ın, Kitab'ı hak olarak indirmiş olması (ve onların bunu inkar etmesi) sebebiyledir. Kitap konusunda anlaşmazlığa düşenler ise derin bir ayrılık içindedirler.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/2/176

---

## Tefsir

{"topics":["ilahi-kitaplar","vahiy-kuran","hidayet-dalalet"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"ذَٰلِكَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ذَٰلِكَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i işaret olduğu için mebnî; mübteda konumundadır.","gloss":"işte bu"},{"position":2,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"sebebiyle"},{"position":2,"surface":"أَنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî.","gloss":"şüphesiz ki"},{"position":3,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ء-ل-ه","rootLatin":"ʾ-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"أَنَّ harfinin ismi olduğu için mansûb.","gloss":"Allah"},{"position":4,"surface":"نَزَّلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ن-ز-ل","rootLatin":"n-z-l","lemma":"نَزَّلَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî.","gloss":"indirdi"},{"position":5,"surface":"ٱلْكِتَـٰبَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ت-ب","rootLatin":"k-t-b","lemma":"كِتَاب","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"نَزَّلَ fiilinin mef'ûlün bih'i olduğu için mansûb.","gloss":"Kitab'ı"},{"position":6,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ile"},{"position":6,"surface":"ٱلْحَقِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ح-ق-ق","rootLatin":"ḥ-q-q","lemma":"حَقّ","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr.","gloss":"hak olarak"},{"position":7,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":7,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî.","gloss":"şüphesiz ki"},{"position":8,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i mevsûl olduğu için mebnî; إِنَّ harfinin ismi olduğu için mahallen mansûb.","gloss":"o kimseler ki"},{"position":9,"surface":"ٱخْتَلَفُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"خ-ل-ف","rootLatin":"ḵ-l-f","lemma":"اِخْتَلَفَ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî.","gloss":"ayrılığa düştüler"},{"position":10,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"hakkında"},{"position":11,"surface":"ٱلْكِتَـٰبِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ت-ب","rootLatin":"k-t-b","lemma":"كِتَاب","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr.","gloss":"Kitap"},{"position":12,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid (Lâm-ı İbtida)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"elbette"},{"position":12,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde"},{"position":13,"surface":"شِقَاقٍۭ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ش-ق-ق","rootLatin":"š-q-q","lemma":"شِقَاق","form":"Mufâ'ale","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr.","gloss":"ayrılık"},{"position":14,"surface":"بَعِيدٍۢ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"ب-ع-د","rootLatin":"b-ʿ-d","lemma":"بَعِيد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr.","gloss":"derin"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bakara 176. ayet, Allah'ın Kitab'ı hak ile indirmesi ve bu Kitap hakkında ihtilafa düşenlerin derin bir ayrılık içinde olmaları temasını işler. Ayet, vahyin ilahi kökenini ve ona karşı çıkanların durumunu dilbilimsel bir derinlikle ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"نَزَّلَ","root":"ن-ز-ل","rootLatin":"n-z-l","meaning":"Allah'ın Kitab'ı peyderpey ve kademeli olarak indirmesi fiili.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Nüzûl (نزول), yukarıdan aşağıya inmek demektir. Tenzîl (تنزيل) ise, bir şeyi peyderpey indirmek anlamına gelir. Ayetteki 'nezzele' (نَزَّلَ) fiili, Kur'an'ın bir defada değil, zaman içinde, hikmet ve tedricilikle indirildiğini ifade eder. Bu, vahyin insan idrakine uygun bir süreçte vahyedildiğini gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Tenzîl (تنزيل), bir şeyi parça parça, bölüm bölüm indirmektir. Bu, 'inzâl' (إنزال) kelimesinden farklı olarak, bir bütünün aşamalı olarak gönderilmesini ifade eder. Ayetteki kullanımı, Kitab'ın ilahi bir kaynaktan, belirli bir düzen ve hikmetle, insanlara ulaştırılma sürecini vurgular."}]},{"word":"ٱلْكِتَـٰبَ","root":"ك-ت-ب","rootLatin":"k-t-b","meaning":"Allah tarafından indirilmiş olan ilahi vahiy, Kur'an.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kitap (كتاب), yazılı olan şey anlamına gelir. Kur'an'da ise genellikle Allah'ın peygamberlerine indirdiği vahiylerin bütünü için kullanılır. Bu ayetteki 'el-Kitâb' (الكتاب) ifadesi, özel olarak Kur'an'ı veya genel anlamda ilahi vahiyleri ifade eder ki, bağlam Kur'an'ın hakikatini vurgulamaktadır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'Kitâb' (كتاب) kavramı, sadece yazılı bir metin olmanın ötesinde, ilahi bir mesajın, bir 'yasa'nın veya 'hüküm'ün taşıyıcısıdır. Ayetteki 'el-Kitâb', Allah'ın mutlak hakikati içeren ve insanlara yol gösteren nihai vahyini temsil eder, bu nedenle onun hakkında ihtilaf etmek, hakikatten sapmak anlamına gelir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kitâb (كتاب), toplamak ve bir araya getirmek anlamındaki 'ketb' (كتب) kökünden gelir. Yazı, harfleri bir araya getirdiği için bu isimle anılmıştır. Kur'an'da ise 'el-Kitâb', Allah'ın kelamını toplayan, hükümlerini içeren ve insanlara gönderdiği ilahi metni ifade eder. Ayette, bu ilahi metnin hakikatini ve ona karşı çıkmanın yanlışlığını vurgular."}]},{"word":"بِٱلْحَقِّ","root":"ح-ق-ق","rootLatin":"h-k-k","meaning":"Gerçek, doğru ve adaletle, hakikate uygun olarak.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Hak (حق), bir şeyin sabit ve doğru olmasıdır. 'Bi'l-hakkı' (بالحق) ifadesi, Kitab'ın Allah tarafından mutlak bir gerçeklik ve adaletle indirildiğini, içinde hiçbir batılın bulunmadığını belirtir. Bu, Kitab'ın içeriğinin doğruluğuna ve amacının adalet olduğuna işaret eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hak (حق), bir şeyin sabit ve doğru olmasıdır. 'Bi'l-hakkı' (بالحق) ifadesi, Kitab'ın Allah tarafından mutlak bir gerçeklik ve adaletle indirildiğini, içinde hiçbir batılın bulunmadığını belirtir. Bu, Kitab'ın içeriğinin doğruluğuna ve amacının adalet olduğuna işaret eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Hak (حق) kavramı, Kur'an'da hem 'gerçeklik' hem de 'adalet' anlamlarını taşır. 'Bi'l-hakkı' (بالحق) ifadesi, Kitab'ın sadece doğru bilgiler içermekle kalmayıp, aynı zamanda adil hükümler getirdiğini ve varoluşun temel gerçeklerini açıkladığını vurgular. Bu, Kitab'ın ilahi otoritesini ve güvenilirliğini pekiştirir."}]},{"word":"ٱخْتَلَفُوا۟","root":"خ-ل-ف","rootLatin":"h-l-f","meaning":"Bir konuda anlaşmazlığa düşmek, ayrılığa düşmek, farklı görüşlere sahip olmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İhtilâf (اختلاف), bir şeyde birbirine muhalif olmak, farklı yönlere gitmek demektir. Ayetteki 'ihtelefû' (اختلفوا) fiili, Kitab'ın hakikatine rağmen, insanlar arasında onun içeriği veya yorumu hakkında ortaya çıkan anlaşmazlıkları ifade eder. Bu anlaşmazlıklar, çoğu zaman kasıtlı bir sapmayı veya hakikatten uzaklaşmayı içerir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"İhtilâf (اختلاف), bir konuda farklı görüşlere sahip olmak ve bu farklılık nedeniyle ayrılığa düşmektir. Ayette, Kitab'ın açık ve net olmasına rağmen, bazı kimselerin onu farklı yorumlayarak veya inkar ederek bir ihtilaf ortamı oluşturdukları belirtilir. Bu durum, onların hakikatten uzaklaştıklarını gösterir."}]},{"word":"شِقَاقٍۭ","root":"ش-ق-ق","rootLatin":"ş-k-k","meaning":"Derin bir ayrılık, düşmanlık, karşıtlık ve muhalefet.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Şikâk (شقاق), bir şeyin ikiye ayrılması gibi, derin bir ayrılık ve düşmanlık anlamına gelir. Ayetteki 'fî şikâkın ba'îdin' (في شقاق بعيد) ifadesi, Kitap hakkında ihtilafa düşenlerin sadece farklı görüşlere sahip olmakla kalmayıp, aynı zamanda hakikatten çok uzak, köklü bir düşmanlık ve ayrılık içinde olduklarını vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Şikâk (شقاق), bir şeyin ikiye ayrılması gibi, derin bir ayrılık ve düşmanlık anlamına gelir. Ayetteki 'fî şikâkın ba'îdin' (في شقاق بعيد) ifadesi, Kitap hakkında ihtilafa düşenlerin sadece farklı görüşlere sahip olmakla kalmayıp, aynı zamanda hakikatten çok uzak, köklü bir düşmanlık ve ayrılık içinde olduklarını vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Şikâk (شقاق), bir şeyin ikiye ayrılması gibi, derin bir ayrılık ve düşmanlık anlamına gelir. Ayetteki 'fî şikâkın ba'îdin' (في شقاق بعيد) ifadesi, Kitap hakkında ihtilafa düşenlerin sadece farklı görüşlere sahip olmakla kalmayıp, aynı zamanda hakikatten çok uzak, köklü bir düşmanlık ve ayrılık içinde olduklarını vurgular."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/176*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/176*