# Bakara Sûresi, 178. Âyet (2:178)

> يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ كُتِبَ عَلَيْكُمُ ٱلْقِصَاصُ فِى ٱلْقَتْلَى ۖ ٱلْحُرُّ بِٱلْحُرِّ وَٱلْعَبْدُ بِٱلْعَبْدِ وَٱلْأُنثَىٰ بِٱلْأُنثَىٰ ۚ فَمَنْ عُفِىَ لَهُۥ مِنْ أَخِيهِ شَىْءٌ فَٱتِّبَاعٌۢ بِٱلْمَعْرُوفِ وَأَدَآءٌ إِلَيْهِ بِإِحْسَـٰنٍ ۗ ذَٰلِكَ تَخْفِيفٌ مِّن رَّبِّكُمْ وَرَحْمَةٌ ۗ فَمَنِ ٱعْتَدَىٰ بَعْدَ ذَٰلِكَ فَلَهُۥ عَذَابٌ أَلِيمٌ

*Yâ eyyuhe-lleżîne âmenû kutibe ‘aleykumu-lkisâsu fi-lkatl(e)(s)-lhurru bilhurri vel'abdu bil'abdi velunśâ bilunśâ(c) femen ‘ufiye lehu min eḣîhi şey-un fettibâ'un bilma'rûfi veedâun ileyhi bi-ihsân(in)(k) żâlike taḣfîfun min rabbikum verahme(tun)(k) femeni-'tedâ ba'de żâlike felehu ‘ażâbun elîm(un)*

**Meal (Diyanet):** Ey iman edenler! Öldürülenler hakkında size kısas farz kılındı. Hüre karşı hür, köleye karşı köle, kadına karşı kadın kısas edilir. Ancak öldüren kimse, kardeşi (öldürülenin varisi, velisi) tarafından affedilirse, aklın ve dinin gereklerine uygun yol izlemek ve güzellikle diyet ödemek gerekir. Bu, Rabbinizden bir hafifletme ve rahmettir. Bundan sonra tecavüzde bulunana elem dolu bir azap vardır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/2/178

---

## Tefsir

{"topics":["hukuk-ceza","adalet","af-hosgoru","merhamet"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bakara 178. ayet, kısas hükmünü ve bu hükmün uygulanmasındaki insaniyetçi yaklaşımları ele almaktadır. Ayet, kısasın temel prensiplerini, bağışlama durumunda diyetin ödenme şeklini ve bu uygulamanın ilahi bir hafifletme ve rahmet olduğunu dilbilimsel bir derinlikle ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"كُتِبَ","root":"ك ت ب","rootLatin":"k-t-b","meaning":"Bu kelime, kısasın farz kılınması, yani Allah tarafından kesin bir hüküm olarak belirlenmesi anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ketebe' fiilinin asıl anlamının 'bir şeyi bir araya getirmek, toplamak' olduğunu belirtir. Yazmak da harfleri bir araya getirmek olduğu için bu anlamı almıştır. Kur'an'da ise 'farz kılmak, hükmetmek' anlamında sıkça kullanılır. Ayetteki 'kutibe aleykum' ifadesi, kısasın müminler üzerine kesin bir yükümlülük olarak belirlendiğini, yani Allah tarafından emredildiğini ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'kutibe aleykum' ifadesini 'furida aleykum' (size farz kılındı) olarak tefsir eder. Bu, kelimenin mecazi olarak 'hüküm koymak, zorunlu kılmak' anlamında kullanıldığını gösterir. Ayette kısasın, müminler için bağlayıcı bir şer'i hüküm olduğunu vurgular."}]},{"word":"ٱلْقِصَاصُ","root":"ق ص ص","rootLatin":"k-s-s","meaning":"Kısas, öldürme suçunda, suçlunun işlediği fiilin aynısıyla cezalandırılması, yani cana karşılık can alınması prensibini ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'kısas' kelimesinin 'bir şeyin izini takip etmek, bir şeyi diğerine benzetmek' kökünden geldiğini belirtir. Cezalandırmada 'kısas' denilmesi, suçlunun fiilinin aynısıyla karşılık görmesi, yani cezanın suçla orantılı ve benzer olması nedeniyledir. Ayetteki 'kısas' bu anlamda, haksız yere can alanın canıyla ödemesi gereken bir ceza türüdür."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'kısas'ın 'bir şeyin izini takip etmek' ve 'bir şeyi diğerine benzetmek' anlamlarından türediğini ifade eder. Hukuki terim olarak 'kısas', suçlunun işlediği fiilin benzeriyle cezalandırılmasıdır. Bakara 178'deki kullanımı, cana karşılık can alınması prensibini, yani eşitlik ve denklik ilkesine dayalı bir cezalandırma biçimini ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'kısas' kavramının Kur'an'da adalet ve eşitlik prensibiyle yakından ilişkili olduğunu belirtir. Cahiliye dönemindeki intikam anlayışından farklı olarak, Kur'an'ın kısası belirli kurallara bağladığını ve aşırıya kaçmayı yasakladığını vurgular. Ayetteki kısas, keyfi intikam yerine, ilahi bir yasa çerçevesinde belirlenmiş, ölçülü bir cezalandırma sistemidir."}]},{"word":"عُفِىَ","root":"ع ف و","rootLatin":"a-f-v","meaning":"Bu kelime, öldürülenin velisi tarafından katilin bağışlanması, affedilmesi durumunu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'afv' kelimesinin asıl anlamının 'bir şeyin izini silmek, ortadan kaldırmak' olduğunu belirtir. Suçun affedilmesi de, suçun izlerinin silinmesi ve cezasının kaldırılması anlamına gelir. Ayetteki 'men ufiye lehu' ifadesi, öldürülenin velisinin kısas hakkından vazgeçerek katili affetmesi durumunu anlatır ki bu durumda kısas yerine diyet ödenir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'afv'ın 'suçu bağışlamak, cezayı düşürmek' anlamında kullanıldığını açıklar. Ayetteki bağlamda, kısas hakkına sahip olan tarafın (maktulün velisi) bu hakkından feragat etmesi ve katili affetmesi durumunu ifade eder. Bu, kısasın mutlak bir zorunluluk olmadığını, mağdur tarafın affetme yetkisinin bulunduğunu gösterir."}]},{"word":"بِٱلْمَعْرُوفِ","root":"ع ر ف","rootLatin":"a-r-f","meaning":"Diyetin ödenmesinde toplumun genel kabul görmüş, iyi ve adil saydığı usullere uygun hareket edilmesi gerektiğini belirtir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ma'ruf' kelimesinin 'akıl ve şeriat tarafından iyi ve güzel kabul edilen şey' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'ittibâun bi'l-ma'ruf' ifadesi, diyetin talep edilmesinde ve ödenmesinde, toplumun genel ahlak kurallarına, örfüne ve adalet anlayışına uygun hareket edilmesi gerektiğini vurgular. Ne alacaklının aşırıya kaçması ne de borçlunun savsaklaması caizdir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"el-Kefevî, 'ma'ruf'u 'şeriatın ve aklın güzel gördüğü, insanların yadırgamadığı şey' olarak tanımlar. Ayetteki kullanımı, diyetin ödenmesi sürecinde tarafların karşılıklı anlayış, iyi niyet ve toplumsal normlara uygun bir şekilde hareket etmesini gerektirir. Bu, hem talep edenin hem de ödeyenin hakkaniyetli davranmasını ifade eder."}]},{"word":"إِحْسَـٰنٍ","root":"ح س ن","rootLatin":"h-s-n","meaning":"Diyetin ödenmesinde iyilik, güzellik ve eksiksiz bir şekilde yerine getirme prensibini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ihsan' kelimesinin 'bir işi en güzel şekilde yapmak, iyilikte bulunmak' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'edâun ileyhi bi-ihsân' ifadesi, diyetin ödenirken gönül hoşluğuyla, eksiksiz ve geciktirmeden, yani en iyi şekilde yerine getirilmesi gerektiğini vurgular. Bu, sadece maddi bir ödeme değil, aynı zamanda ahlaki bir sorumluluğun da en güzel biçimde ifasıdır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'ihsan'ın Kur'an'da hem 'iyilik yapmak' hem de 'bir işi mükemmel yapmak' anlamlarında kullanıldığını belirtir. Bakara 178'deki bağlamda, diyetin ödenmesinde borçlunun, alacaklıya karşı cömert ve anlayışlı davranarak, ödemeyi eksiksiz ve geciktirmeden yapması gerektiğini ifade eder. Bu, taraflar arasındaki gerilimi azaltmayı ve toplumsal barışı sağlamayı hedefler."}]},{"word":"تَخْفِيفٌ","root":"خ ف ف","rootLatin":"h-f-f","meaning":"Kısas yerine diyetin kabul edilmesinin, Allah tarafından kullarına bir kolaylık ve hafifletme olduğunu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'tahfif' kelimesinin 'yükü hafifletmek, kolaylaştırmak' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'zâlike tahfîfun min Rabbikum' ifadesi, kısasın mutlak bir zorunluluk olmaktan çıkarılıp, mağdur tarafın affetmesi durumunda diyete dönüştürülebilmesinin, Allah'ın kullarına bir lütfu ve kolaylığı olduğunu gösterir. Bu, şeriatın insan fıtratına uygunluğunu ve merhametini yansıtır."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'tahfif'in 'bir şeyi hafifletmek, kolaylaştırmak' olduğunu açıklar. Ayetteki bağlamda, kısasın uygulanması yerine diyetin kabul edilmesinin, hem katil için bir kurtuluş yolu sunması hem de maktulün velisi için maddi bir tazminat imkanı sağlaması açısından ilahi bir hafifletme olduğunu vurgular. Bu, İslam hukukunun esnekliğini ve merhametini gösterir."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Yâ eyyuhe"},{"position":2,"translit":"lleżîne"},{"position":3,"translit":"âmenû"},{"position":4,"translit":"kutibe"},{"position":5,"translit":"‘aleykumu"},{"position":6,"translit":"lkisâsu"},{"position":7,"translit":"fi"},{"position":8,"translit":"lkatl(e)(s)"},{"position":9,"translit":"lhurru"},{"position":10,"translit":"bilhurri"},{"position":11,"translit":"vel'abdu"},{"position":12,"translit":"bil'abdi"},{"position":13,"translit":"velunśâ"},{"position":14,"translit":"bilunśâ(c)"},{"position":15,"translit":"femen"},{"position":16,"translit":"‘ufiye"},{"position":17,"translit":"lehu"},{"position":18,"translit":"min"},{"position":19,"translit":"eḣîhi"},{"position":20,"translit":"şey-un"},{"position":21,"translit":"fettibâ'un"},{"position":22,"translit":"bilma'rûfi"},{"position":23,"translit":"veedâun"},{"position":24,"translit":"ileyhi"},{"position":25,"translit":"bi-ihsân(in)(k)"},{"position":26,"translit":"żâlike"},{"position":27,"translit":"taḣfîfun"},{"position":28,"translit":"min"},{"position":29,"translit":"rabbikum"},{"position":30,"translit":"verahme(tun)(k)"},{"position":31,"translit":"femeni"},{"position":32,"translit":"'tedâ"},{"position":33,"translit":"ba'de"},{"position":34,"translit":"żâlike"},{"position":35,"translit":"felehu"},{"position":36,"translit":"‘ażâbun"},{"position":37,"translit":"elîm(un)"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"يَـٰٓأَيُّهَا","pos":"harf","posDetail":"Nidâ Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"يَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nidâ harfi olduğu için mebnî","gloss":"Ey"},{"position":2,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî olduğu için mebnî","gloss":"o kimseler ki","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Bedel"},{"position":3,"surface":"ءَامَنُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ا-م-ن","rootLatin":"a-m-n","lemma":"آمَنَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"iman ettiler","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":4,"surface":"كُتِبَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-ت-ب","rootLatin":"k-t-b","lemma":"كَتَبَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yazıldı, farz kılındı","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":5,"surface":"عَلَيْكُمُ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"üzerinize"},{"position":5,"surface":"كُمُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sizin","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":6,"surface":"ٱلْقِصَاصُ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ق-ص-ص","rootLatin":"q-s-s","lemma":"قِصَاص","form":"Mufâ'ale","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Meçhul fiilin nâib-i fâili olduğu için merfû","gloss":"kısas","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâib-i fâil"},{"position":7,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"hakkında","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":8,"surface":"ٱلْقَتْلَى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"ق-ت-ل","rootLatin":"q-t-l","lemma":"قَتِيل","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"öldürülenler","irabMarker":"takdîrî kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":9,"surface":"ٱلْحُرُّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ح-ر-ر","rootLatin":"h-r-r","lemma":"حُرّ","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"hür","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mübteda"},{"position":10,"surface":"بِٱلْحُرِّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ile","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":10,"surface":"ٱلْحُرِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ح-ر-ر","rootLatin":"h-r-r","lemma":"حُرّ","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"hür","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":11,"surface":"وَٱلْعَبْدُ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":11,"surface":"ٱلْعَبْدُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ب-د","rootLatin":"'-b-d","lemma":"عَبْد","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Önceki isme atfedildiği için merfû","gloss":"köle","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mübteda"},{"position":12,"surface":"بِٱلْعَبْدِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ile","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":12,"surface":"ٱلْعَبْدِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ب-د","rootLatin":"'-b-d","lemma":"عَبْد","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"köle","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":13,"surface":"وَٱلْأُنثَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":13,"surface":"ٱلْأُنثَىٰ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ن-ث","rootLatin":"a-n-th","lemma":"أُنْثَى","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Önceki isme atfedildiği için merfû","gloss":"kadın","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mübteda"},{"position":14,"surface":"بِٱلْأُنثَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ile","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":14,"surface":"ٱلْأُنثَىٰ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ن-ث","rootLatin":"a-n-th","lemma":"أُنْثَى","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kadın","irabMarker":"takdîrî kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":15,"surface":"فَمَنْ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"o halde","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":15,"surface":"مَنْ","pos":"isim","posDetail":"Şart İsmi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Şart ismi olduğu için mebnî","gloss":"kim","binaDurumu":"Mebnî (ism-i şart)","gorev":"Mübteda"},{"position":16,"surface":"عُفِىَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ع-ف-و","rootLatin":"'-f-w","lemma":"عَفَا","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"bağışlanırsa","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":17,"surface":"لَهُۥ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ona"},{"position":17,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"o","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":18,"surface":"مِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"den","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":19,"surface":"أَخِيهِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-خ-و","rootLatin":"a-kh-w","lemma":"أَخ","form":"-","features":{"state":"Muzâf","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kardeşi","irabMarker":"yâ ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":19,"surface":"هِ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":20,"surface":"شَىْءٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ي-ا","rootLatin":"sh-y-a","lemma":"شَيْء","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nâib-i fâil olduğu için merfû","gloss":"bir şey","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâib-i fâil"},{"position":21,"surface":"فَٱتِّبَاعٌۢ","pos":"harf","posDetail":"Cevap Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Cevap harfi olduğu için mebnî","gloss":"o halde","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":21,"surface":"ٱتِّبَاعٌۢ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ت-ب-ع","rootLatin":"t-b-'-","lemma":"اِتِّبَاع","form":"İfti'âl","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû (takdir edilen haber ile)","gloss":"uymak","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mübteda"},{"position":22,"surface":"بِٱلْمَعْرُوفِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ile","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":22,"surface":"ٱلْمَعْرُوفِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"ع-ر-ف","rootLatin":"'-r-f","lemma":"مَعْرُوف","form":"Mücerred","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"örf, iyilik","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":23,"surface":"وَأَدَآءٌ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":23,"surface":"أَدَآءٌ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ا-د-ي","rootLatin":"a-d-y","lemma":"أَدَاء","form":"İf'âl","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Önceki isme atfedildiği için merfû","gloss":"ödemek","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf"},{"position":24,"surface":"إِلَيْهِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ona"},{"position":24,"surface":"هِ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"o","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":25,"surface":"بِإِحْسَـٰنٍۢ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ile","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":25,"surface":"إِحْسَـٰنٍۢ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ح-س-ن","rootLatin":"h-s-n","lemma":"إِحْسَان","form":"İf'âl","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"güzellikle","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":26,"surface":"ذَٰلِكَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ذَلِكَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mebnî","gloss":"bu","binaDurumu":"Mebnî (ism-i işaret)","gorev":"Mübteda"},{"position":27,"surface":"تَخْفِيفٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"خ-ف-ف","rootLatin":"kh-f-f","lemma":"تَخْفِيف","form":"Tef'îl","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"bir hafifletme","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Haber"},{"position":28,"surface":"مِّن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"den","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":29,"surface":"رَّبِّكُمْ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"state":"Muzâf","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Rabbiniz","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":29,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"sizin","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":30,"surface":"وَرَحْمَةٌۭ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":30,"surface":"رَحْمَةٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ر-ح-م","rootLatin":"r-h-m","lemma":"رَحْمَة","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Önceki isme atfedildiği için merfû","gloss":"rahmet","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf"},{"position":31,"surface":"فَمَنِ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"o halde","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":31,"surface":"مَنِ","pos":"isim","posDetail":"Şart İsmi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Şart ismi olduğu için mebnî","gloss":"kim","binaDurumu":"Mebnî (ism-i şart)","gorev":"Mübteda"},{"position":32,"surface":"ٱعْتَدَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ع-د-و","rootLatin":"'-d-w","lemma":"اِعْتَدَى","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"tecavüz ederse","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":33,"surface":"بَعْدَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"ب-ع-د","rootLatin":"b-'-d","lemma":"بَعْد","form":"-","features":{"irab":"Mansûb"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"sonra","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Zaman zarfı","izafet":"Muzâf"},{"position":34,"surface":"ذَٰلِكَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ذَلِكَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mebnî","gloss":"bu","binaDurumu":"Mebnî (ism-i işaret)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":35,"surface":"فَلَهُۥ","pos":"harf","posDetail":"Cevap Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Cevap harfi olduğu için mebnî","gloss":"o halde","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":35,"surface":"لَهُۥ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ona"},{"position":35,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"o","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":36,"surface":"عَذَابٌ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ع-ذ-ب","rootLatin":"'-dh-b","lemma":"عَذَاب","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"bir azap","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mübteda"},{"position":37,"surface":"أَلِيمٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ا-ل-م","rootLatin":"a-l-m","lemma":"أَلِيم","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"elem verici","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Sıfat"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/178*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/178*