# Bakara Sûresi, 179. Âyet (2:179)

> وَلَكُمْ فِى ٱلْقِصَاصِ حَيَوٰةٌ يَـٰٓأُو۟لِى ٱلْأَلْبَـٰبِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ

*Velekum fi-lkisâsi hayâtun yâ uli-l-elbâbi le'allekum tettekûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Ey akıl sahipleri! Kısasta sizin için hayat vardır. Umulur ki (bu hükme uyarak) korunursunuz.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/2/179

---

## Tefsir

{"topics":["hukuk-ceza","adalet","takva","ilim-hikmet"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"و","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"لَكُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"için"},{"position":1,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":2,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"içinde"},{"position":3,"surface":"ٱلْقِصَاصِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ق-ص-ص","rootLatin":"q-ṣ-ṣ","lemma":"قِصَاص","form":"Fi'âl","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kısasta"},{"position":4,"surface":"حَيَوٰةٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ح-ي-ي","rootLatin":"ḥ-y-y","lemma":"حَيَاة","form":"Fa'âle","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû (muahhar mübteda)","gloss":"hayat"},{"position":5,"surface":"يَـٰٓأُو۟لِى","pos":"harf","posDetail":"Nida Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"يَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ey"},{"position":5,"surface":"أُو۟لِى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Cem'","root":"أ-و-ل","rootLatin":"ʾ-w-l","lemma":"أُولُو","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Nida harfinden sonra geldiği için mansûb (muzâf olduğu için)","gloss":"sahipleri"},{"position":6,"surface":"ٱلْأَلْبَـٰبِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ل-ب-ب","rootLatin":"l-b-b","lemma":"لُبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"akıl"},{"position":7,"surface":"لَعَلَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Müşebbehe bi'l-Fiil","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَعَلَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"umulur ki"},{"position":7,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"لَعَلَّ'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"siz"},{"position":8,"surface":"تَتَّقُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"و-ق-ي","rootLatin":"w-q-y","lemma":"اِتَّقَى","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû (لَعَلَّ'nin haberi)","gloss":"sakınırsınız"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bakara 179. ayet, kısas hükmünün hikmetini, yani can güvenliğini ve toplumsal düzeni sağlama amacını vurgulamaktadır. Ayet, akıl sahiplerine hitap ederek bu ilahi hükmün derin anlamını kavramalarını ve takvaya ulaşmalarını öğütler.","keyConcepts":[{"word":"ٱلْقِصَاصِ","root":"ق ص ص","rootLatin":"k-s-s","meaning":"Bir suçlunun işlediği suça denk bir ceza ile cezalandırılması, misilleme.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kısas kelimesi, 'kassa' fiilinden türemiştir ve bir şeyin izini takip etmek, bir şeyi diğerine benzetmek anlamlarına gelir. Ayetteki 'kısas', öldürme suçuna karşılık öldürme gibi, işlenen fiilin aynısıyla karşılık verme anlamındadır. Bu, cana karşılık can alınmasıyla adaletin sağlanmasını ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Kısas, 'kassa' fiilinden gelir ve bir şeyin izini takip etmek demektir. Buradaki anlamı, suçlunun işlediği fiilin aynısıyla cezalandırılmasıdır. Yani, bir cana karşılık bir can alınmasıyla, işlenen suçun izi takip edilerek adalet yerine getirilir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kısas, Kur'an'da 'denklik' ve 'misilleme' kavramlarıyla yakından ilişkilidir. Ayetteki 'kısasta hayat vardır' ifadesi, kısasın sadece bir ceza değil, aynı zamanda toplumsal yaşamın korunması ve can güvenliğinin sağlanması için bir araç olduğunu gösterir. Bu, keyfi intikamı önleyerek düzeni temin eder."}]},{"word":"حَيَوٰةٌ","root":"ح ي و","rootLatin":"h-y-v","meaning":"Yaşam, varoluş, canlılık; burada toplumsal düzenin ve can güvenliğinin devamlılığı anlamında.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hayat, 'hayy' kökünden gelir ve varoluş, canlılık demektir. Ayetteki 'kısasta hayat vardır' ifadesi, kısasın bireylerin ve toplumun yaşamını koruyucu bir işlevi olduğunu, cinayetlerin önüne geçerek toplumsal yaşamın devamlılığını sağladığını vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Hayat, canlılık ve varoluşun zıddı olan ölüme karşıt bir kavramdır. Kısasın 'hayat' içermesi, onun sadece bir ceza değil, aynı zamanda cinayetleri caydırarak daha fazla can kaybını önleyen ve böylece toplumsal yaşamı güvence altına alan bir ilke olduğunu gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Hayat kelimesi, Kur'an'da hem biyolojik yaşamı hem de manevi ve toplumsal canlılığı ifade eder. Bakara 179'daki kullanımı, kısasın toplumsal barışı ve güvenliği sağlayarak, bireylerin can emniyetini temin etmesiyle 'hayat'ın devamlılığına katkıda bulunduğunu belirtir."}]},{"word":"أُو۟لِى","root":"أ و ل","rootLatin":"e-v-l","meaning":"Sahipleri, malikleri, sahip olanlar; burada 'sahip olanlar' anlamında kullanılır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Ülû (أُولُو) kelimesi, 'sahip olmak' anlamındaki 'evl' kökünden gelir ve çoğul bir isimdir. Ayetteki 'üli'l-elbâb' ifadesi, 'akıl sahipleri' anlamına gelir ve bu hitap, kısas hükmünün derin hikmetini kavrayabilecek olanlara yöneliktir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Ülû, bir şeye sahip olanları ifade eden bir kelimedir. 'Üli'l-elbâb' terkibi, akıl ve anlayış sahibi olanları belirtir. Bu, kısasın sadece bir ceza değil, aynı zamanda toplumsal faydaları olan bir hüküm olduğunu idrak edebilecek kişilere yapılan bir çağrıdır."}]},{"word":"ٱلْأَلْبَـٰبِ","root":"ل ب ب","rootLatin":"l-b-b","meaning":"Akıllar, zihinler, özler; burada 'akıl sahipleri' anlamında kullanılır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Lübb, bir şeyin özü ve en iyi kısmıdır. İnsanda ise akıl, bedenin özü ve en değerli kısmıdır. Bu nedenle 'üli'l-elbâb', derin kavrayışa sahip, hikmetli düşünebilen akıl sahiplerini ifade eder. Kısasın hikmetini ancak bu kişiler anlayabilir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Lübb, aklın en saf ve öz kısmıdır. 'Üli'l-elbâb' ifadesi, sadece düşünebilen değil, aynı zamanda düşüncelerinin özüne inebilen, olayların ardındaki hikmeti kavrayabilen kişileri tanımlar. Kısasın 'hayat' içerdiğini idrak etmek, bu tür bir akıl gerektirir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'lübb' kelimesi, sadece zihinsel kapasiteyi değil, aynı zamanda ahlaki ve ruhsal kavrayışı da ifade eder. 'Üli'l-elbâb'a yapılan çağrı, kısasın sadece hukuki bir mesele olmadığını, aynı zamanda toplumsal ahlak ve düzenle ilgili derin bir hikmet taşıdığını anlamaya davettir."}]},{"word":"تَتَّقُونَ","root":"و ق ي","rootLatin":"v-k-y","meaning":"Sakınmak, korunmak, Allah'a karşı gelmekten çekinmek, takva sahibi olmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Takva, 'vikaye' kökünden gelir ve bir şeyi zarardan korumak anlamına gelir. Dini bağlamda ise, nefsi günahlardan ve Allah'ın azabından korumak demektir. Ayetteki 'lâallekum tettekûn' ifadesi, kısas hükmünün uygulanmasıyla insanların cinayet işlemekten sakınacaklarını ve böylece Allah'ın emirlerine uyarak takva sahibi olacaklarını belirtir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Takva, Allah'ın emirlerine uyup yasaklarından kaçınarak O'nun rızasını kazanma çabasıdır. Kısasın 'hayat' içermesi ve 'üli'l-elbâb'a hitap edilmesi, bu hükmün toplumsal düzeni koruyarak insanları günahlardan uzak tutma ve takvaya yöneltme amacını taşır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Takva, Kur'an'ın temel kavramlarından biridir ve Allah'a karşı sorumluluk bilinciyle hareket etmeyi ifade eder. Kısasın hikmetini kavrayan akıl sahiplerinin, bu hükmün caydırıcılığı sayesinde cinayet gibi büyük günahlardan uzak durarak takva mertebesine ulaşacakları vurgulanır."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *2/179*
- **Kelime-i Yûnusiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *2/179*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *2/179*
- **Kelime-i Yûnusiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *2/179*
- **Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 7** — Ahmed Avni Konuk · *Bakara, 2/179*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 7** — Ahmed Avni Konuk · *Bakara, 2/179*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 7** — Ahmed Avni Konuk · *Bakara, 2/179*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 7** — Ahmed Avni Konuk · *Bakara, 2/179*