# Bakara Sûresi, 193. Âyet (2:193)

> وَقَـٰتِلُوهُمْ حَتَّىٰ لَا تَكُونَ فِتْنَةٌ وَيَكُونَ ٱلدِّينُ لِلَّهِ ۖ فَإِنِ ٱنتَهَوْا۟ فَلَا عُدْوَٰنَ إِلَّا عَلَى ٱلظَّـٰلِمِينَ

*Vekâtilûhum hattâ lâ tekûne fitnetun veyekûne-ddînu li(A)llâh(i)(s) fe-ini-ntehev felâ ‘udvâne illâ ‘alâ-zzâlimîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Hiçbir zulüm ve baskı kalmayıncaya ve din yalnız Allah'ın oluncaya kadar onlarla savaşın. Onlar savaşmaya son verecek olurlarsa, artık düşmanlık yalnız zalimlere karşıdır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/2/193

---

## Tefsir

{"topics":["cihad","hukuk-ceza","adalet"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bakara 193. ayet, 'fitne'nin ortadan kaldırılması ve 'dinin' yalnızca Allah'a ait olması için mücadele etmeyi emrederken, düşmanın 'son vermesi' durumunda 'düşmanlık'tan vazgeçilmesi gerektiğini ve 'zulmedenlere' karşı mücadelenin devam edeceğini vurgulamaktadır. Ayet, savaşın amacını ve sınırlarını belirleyen temel kavramlar etrafında şekillenir.","keyConcepts":[{"word":"وَقَـٰتِلُوهُمْ","root":"ق ت ل","rootLatin":"k-t-l","meaning":"Onlarla savaşın, mücadele edin.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'k-t-l' kökünü 'öldürmek' veya 'savaşmak' olarak açıklar. Bu ayetteki 'kâtilûhum' (müfâ'ale babından) fiili, karşılıklı bir mücadeleyi, yani savaşmayı ifade eder. Ayetteki bağlamda, fitneyi ortadan kaldırmak ve Allah'ın dinini yüceltmek amacıyla düşmanla yapılan silahlı mücadeleyi belirtir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'kıtâl' kelimesini 'mukâtele' yani 'savaşma' olarak tefsir eder. Ayetteki 've kâtilûhum' ifadesi, müminlerin kendilerine karşı savaşanlara karşı koymasını, onlarla mücadele etmesini mecazi olarak değil, doğrudan bir eylem olarak açıklar."}]},{"word":"فِتْنَةٌ","root":"ف ت ن","rootLatin":"f-t-n","meaning":"İnsanları dinden döndürme, baskı, zulüm, karışıklık ve imtihan.","sources":[{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'fitne' kavramının Kur'an'daki temel anlamının 'imtihan' ve 'deneme' olduğunu belirtir. Ancak bu ayetteki bağlamda, 'fitne'nin daha çok 'zulüm', 'baskı', 'dinden döndürme çabası' ve 'toplumsal karışıklık' anlamlarına geldiğini, yani inananların dinlerini özgürce yaşamasını engelleyen her türlü engeli ifade ettiğini vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'fitne'nin asıl anlamının 'altını ateşe sokarak saflığını denemek' olduğunu belirtir. Kur'an'da ise bu kelimenin 'imtihan', 'belâ', 'günah', 'şirk', 'dinden döndürme' ve 'kaos' gibi çeşitli anlamlarda kullanıldığını ifade eder. Bu ayetteki 'fitne'nin, müminlerin inançları yüzünden maruz kaldıkları baskı ve zulüm, yani onları dinlerinden döndürme çabası olduğunu açıklar."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'fitne' kelimesinin Kur'an'da geniş bir semantik alana sahip olduğunu, bu ayette ise özellikle 'şirk', 'küfür', 'dinden döndürme çabası' ve 'zulüm' anlamlarını taşıdığını belirtir. Ayetin, bu tür bir baskı ve zulüm ortadan kalkana kadar savaşılmasını emrettiğini ifade eder."}]},{"word":"ٱلدِّينُ","root":"د ي ن","rootLatin":"d-y-n","meaning":"İnanç sistemi, yaşam biçimi, hükümranlık ve itaat.","sources":[{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'dîn' kavramının Kur'an'da hem 'din' (inanç sistemi) hem de 'hükümranlık', 'egemenlik' ve 'itaat' anlamlarını taşıdığını belirtir. Bu ayetteki 've yekûne'd-dînu lillâh' ifadesi, sadece inanç sisteminin değil, aynı zamanda toplumsal ve siyasal düzenin de yalnızca Allah'ın hükümranlığına tabi olması gerektiğini, yani Allah'ın şeriatının hakim olmasını ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'dîn' kelimesinin 'itaat', 'hesap', 'ceza' ve 'şeriat' gibi anlamlara geldiğini açıklar. Ayetteki 'dîn'in Allah'a ait olması, hem inanç ve ibadetin yalnızca O'na yönelmesi hem de hükümranlığın ve kanun koyma yetkisinin sadece O'na ait olması anlamına geldiğini belirtir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'dîn'in 'şeriat', 'millet' ve 'amel' gibi farklı veçheleri olduğunu ifade eder. Bu ayetteki 'dîn'in Allah'a ait olması, İslam'ın diğer tüm inanç sistemlerine üstün gelmesi ve Allah'ın koyduğu kuralların toplumda geçerli olması gerektiğini vurgular."}]},{"word":"ٱنتَهَوْا۟","root":"ن ه ي","rootLatin":"n-h-y","meaning":"Vazgeçmek, son vermek, durmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'n-h-y' kökünün 'bir şeyi sona erdirmek', 'bir şeyden vazgeçmek' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'intehev' (ifti'al babından) fiili, düşmanların fitne çıkarmaktan ve müminlere zulmetmekten vazgeçmeleri, bu eylemlerine son vermeleri anlamına gelir."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'intehev' kelimesini 'küfürden ve fitneden vazgeçtiler' olarak açıklar. Bu, düşmanların müslümanlara karşı düşmanca tutumlarından ve onları dinden döndürme çabalarından vazgeçmeleri durumunda savaşın durdurulması gerektiğini ifade eder."}]},{"word":"عُدْوَٰنَ","root":"ع د و","rootLatin":"a-d-w","meaning":"Düşmanlık, saldırganlık, haddi aşma.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'a-d-w' kökünün 'sınırı aşmak', 'haddi tecavüz etmek' anlamlarına geldiğini belirtir. 'Udvân' ise 'düşmanlık', 'saldırganlık' ve 'zulüm' anlamlarını taşır. Ayetteki 'felâ udvâne' ifadesi, düşmanlar fitneden vazgeçtiklerinde onlara karşı haksız bir düşmanlık veya saldırganlık yapılmaması gerektiğini vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'udvân' kelimesini 'zulüm' ve 'haddi aşma' olarak açıklar. Ayetteki bağlamda, düşmanlar barışa yöneldiğinde onlara karşı haksız yere düşmanlık beslenmemesi, yani zulmedilmemesi gerektiğini ifade eder."}]},{"word":"ٱلظَّـٰلِمِينَ","root":"ظ ل م","rootLatin":"z-l-m","meaning":"Zulmedenler, haksızlık yapanlar, haddi aşanlar.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'z-l-m' kökünün 'bir şeyi ait olduğu yerden başka bir yere koymak' veya 'haddi aşmak' anlamına geldiğini belirtir. 'Zâlim' ise 'haksızlık yapan', 'zulmeden' kişidir. Bu ayetteki 'zâlimîn', fitne çıkarmaya, müminlere baskı yapmaya ve Allah'ın dinine engel olmaya devam edenleri ifade eder ki, onlara karşı mücadele devam edecektir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'zulm'ün 'hakkı sahibine vermemek' veya 'bir şeyi yerinden saptırmak' olduğunu açıklar. Ayetteki 'zâlimîn' ifadesi, fitne ve zulme devam eden, Allah'ın hükümlerine karşı gelen ve insanlara haksızlık eden kimseleri kapsar. Bu, savaşın sadece zulmedenlere karşı meşru olduğunu gösterir."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":1,"surface":"قَـٰتِلُو","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ق-ت-ل","rootLatin":"q-t-l","lemma":"قَاتَلَ","form":"Mufâ'ale","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"savaşın","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Emir fiil"},{"position":1,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onlarla","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":2,"surface":"حَتَّىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"حَتَّى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"e kadar","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":3,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"değil","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":4,"surface":"تَكُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"حَتَّىٰ edatından sonra geldiği için mansûb","gloss":"olur","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":5,"surface":"فِتْنَةٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ف-ت-ن","rootLatin":"f-t-n","lemma":"فِتْنَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"تَكُونَ fiilinin ismi olduğu için merfû","gloss":"fitne","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil"},{"position":6,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":6,"surface":"يَكُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Önceki fiile atfedildiği için mansûb","gloss":"olur","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":7,"surface":"ٱلدِّينُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"د-ي-ن","rootLatin":"d-y-n","lemma":"دِين","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"يَكُونَ fiilinin ismi olduğu için merfû","gloss":"din","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil"},{"position":8,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":8,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"ʾ-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Allah'ın","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":9,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"o zaman","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":9,"surface":"إِنِ","pos":"harf","posDetail":"Şart Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِن","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"eğer","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Şart edatı"},{"position":10,"surface":"ٱنتَهَوْا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ن-ه-ي","rootLatin":"n-h-y","lemma":"اِنْتَهَى","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"vazgeçerlerse","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":11,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Cevap Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"o zaman","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":11,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefy-i Cins Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"yoktur","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Nâsih harf"},{"position":12,"surface":"عُدْوَٰنَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ع-د-و","rootLatin":"ʿ-d-w","lemma":"عُدْوَان","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"لَا nefy-i cinsin ismi olduğu için mansûb","gloss":"düşmanlık","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Nâsih harfin ismi"},{"position":13,"surface":"إِلَّا","pos":"harf","posDetail":"İstisna Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ancak","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":14,"surface":"عَلَى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"üzerine","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":15,"surface":"ٱلظَّـٰلِمِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ظ-ل-م","rootLatin":"ẓ-l-m","lemma":"ظَالِم","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"zalimler","irabMarker":"yâ ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Vekâtilûhum"},{"position":2,"translit":"hattâ"},{"position":3,"translit":"lâ"},{"position":4,"translit":"tekûne"},{"position":5,"translit":"fitnetun"},{"position":6,"translit":"veyekûne"},{"position":7,"translit":"ddînu"},{"position":8,"translit":"li(A)llâh(i)(s)"},{"position":9,"translit":"fe-ini"},{"position":10,"translit":"ntehev"},{"position":11,"translit":"felâ"},{"position":12,"translit":"‘udvâne"},{"position":13,"translit":"illâ"},{"position":14,"translit":"‘alâ"},{"position":15,"translit":"zzâlimîn(e)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/193*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/193*