# Bakara Sûresi, 199. Âyet (2:199)

> ثُمَّ أَفِيضُوا۟ مِنْ حَيْثُ أَفَاضَ ٱلنَّاسُ وَٱسْتَغْفِرُوا۟ ٱللَّهَ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ

*Śumme efîdû min hayśu efâda-nnâsu vestaġfirû(A)llâh(e)(c) inna(A)llâhe ġafûrun rahîm(un)*

**Meal (Diyanet):** Sonra insanların akın ettiği yerden siz de akın edin ve Allah'tan bağışlanma dileyin. Şüphesiz Allah çok bağışlayandır, çok merhamet edendir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/2/199

---

## Tefsir

{"topics":["hac","tovbe","esma-i-husna"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"ثُمَّ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ثُمَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"sonra"},{"position":2,"surface":"أَفِيضُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ف-و-ض","rootLatin":"f-w-d","lemma":"أَفَاضَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"akın edin"},{"position":3,"surface":"مِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"den, dan"},{"position":4,"surface":"حَيْثُ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Mekan","root":"ح-ي-ث","rootLatin":"ḥ-y-th","lemma":"حَيْثُ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf-ı mekan olduğu için mebnî","gloss":"nereden, yerden"},{"position":5,"surface":"أَفَاضَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ف-و-ض","rootLatin":"f-w-d","lemma":"أَفَاضَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"akın etti"},{"position":6,"surface":"ٱلنَّاسُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-و-س","rootLatin":"n-w-s","lemma":"نَاس","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"insanlar"},{"position":7,"surface":"وَٱسْتَغْفِرُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"غ-ف-ر","rootLatin":"gh-f-r","lemma":"اِسْتَغْفَرَ","form":"İstif'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"ve mağfiret dileyin"},{"position":8,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"ʾ-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"Allah'ı"},{"position":9,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Müşebbehe Bil-Fiil","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"muhakkak ki"},{"position":10,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"ʾ-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Allah"},{"position":11,"surface":"غَفُورٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"غ-ف-ر","rootLatin":"gh-f-r","lemma":"غَفُور","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"çok bağışlayıcıdır"},{"position":12,"surface":"رَّحِيمٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ر-ح-م","rootLatin":"r-ḥ-m","lemma":"رَحِيم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"çok merhametlidir"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Hac ibadetinin önemli bir rüknü olan Arafat'tan Müzdelife'ye toplu inişi ve ardından Allah'tan bağışlanma dilemeyi emretmektedir. Ayet, 'ifâda' fiili üzerinden toplu hareketin önemini vurgularken, 'istiğfar' ve Allah'ın 'Gafûr' ve 'Rahîm' isimleri aracılığıyla ilahi merhametin ve bağışlayıcılığın altını çizmektedir.","keyConcepts":[{"word":"أَفِيضُوا۟","root":"ف و ض","rootLatin":"f-v-d","meaning":"Arafat'tan Müzdelife'ye toplu halde inmek, akın etmek anlamına gelir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ifâda' kelimesini 'çoklukla bir yerden diğerine akmak' olarak açıklar. Ayetteki bağlamda, Hac ibadetinde Arafat'tan Müzdelife'ye doğru cemaatle hareket etmeyi ifade eder ki bu, cahiliye dönemindeki bazı uygulamaların aksine, tüm müminlerin aynı yerden akın etmesi emridir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'feyz' kökünden türeyen 'ifâda' kelimesini 'bir şeyin çokça dökülmesi veya akması' olarak tanımlar. Hac bağlamında ise, Arafat'tan Müzdelife'ye doğru insanların sel gibi akması, yani toplu ve yoğun bir şekilde hareket etmesi anlamını taşır. Bu, belirli bir ritüelin yerine getirilmesindeki birlikteliği vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'efîdû' fiilini 'hızlıca ve çok sayıda hareket etmek' olarak yorumlar. Ayetteki kullanımı, cahiliye Araplarının Arafat'tan farklı yerlerden inme adetlerine karşı, tüm müminlerin tek bir noktadan, yani Arafat'tan Müzdelife'ye doğru topluca ve hızlıca hareket etmeleri gerektiğini belirtir."}]},{"word":"ٱلنَّاسُ","root":"أ ن س","rootLatin":"e-n-s","meaning":"İnsanlar, beşeriyet anlamına gelir ve burada Hac ibadetini yerine getiren topluluğu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'insan' kelimesinin 'ünsiyet' (yakınlık, alışkanlık) kökünden geldiğini belirtir. Ayetteki 'en-nâs' ifadesi, genel olarak insan topluluğunu ifade etmekle birlikte, Hac bağlamında, cahiliye döneminde Kureyş'in Arafat'tan değil, Harem sınırları içinden inme ayrıcalığına karşı, tüm insanların (Kureyş dahil) Arafat'tan inmesi gerektiğini vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'nâs' kavramının Kur'an'da genellikle 'insanlık' veya 'belli bir topluluk' anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayette, 'en-nâs' ifadesi, Hac ibadetinde ayrıcalık gözetmeksizin tüm müminlerin uyması gereken ortak bir uygulamayı işaret eder, böylece sosyal eşitlik ve birliktelik mesajı verir."}]},{"word":"وَٱسْتَغْفِرُوا۟","root":"غ ف ر","rootLatin":"ğ-f-r","meaning":"Allah'tan bağışlanma dilemek, günahların affını talep etmek anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'istiğfar' kelimesini 'Allah'tan günahların örtülmesini ve affedilmesini istemek' olarak açıklar. Hac ibadetinin ardından, yapılan hatalar veya eksiklikler için Allah'tan bağışlanma dilemenin önemini vurgular. Bu, ibadetin tamamlayıcı bir parçası olarak tevazu ve pişmanlığı ifade eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'istiğfar'ın 'günahların izlerini silmek ve onları örtmek' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'istiğfirû' emri, Hac gibi büyük bir ibadetin sonunda bile insanın acizliğini ve Allah'ın mağfiretine olan ihtiyacını hatırlatır, böylece ibadetin manevi derinliğini artırır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'istiğfar'ın Kur'an'da genellikle 'Allah'a yönelerek günahların affını talep etmek' anlamında kullanıldığını ifade eder. Bu ayette, Hac ibadetinin tamamlanmasının ardından gelen bir emir olarak, müminlerin Allah'a olan bağlılıklarını ve O'nun affediciliğine olan güvenlerini pekiştirmeyi amaçlar."}]},{"word":"غَفُورٌ","root":"غ ف ر","rootLatin":"ğ-f-r","meaning":"Allah'ın çok bağışlayıcı olduğunu ifade eden bir sıfattır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'Gafûr' ismini 'günahları çokça örten ve affeden' olarak tanımlar. Ayetteki kullanımı, müminlerin Hac sonrası istiğfar etmelerinin karşılığında Allah'ın engin bağışlayıcılığını müjdeleyerek, onların ümitlerini canlı tutar ve tövbelerini kabul edeceğine dair güvence verir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"el-Kefevî, 'Gafûr' isminin 'günahları örten ve cezalandırmayı terk eden' anlamına geldiğini belirtir. Bu ayette, Hac ibadetinin ardından yapılan istiğfarın kabul edileceğine dair bir teminat olarak zikredilir, Allah'ın kullarına karşı olan merhametinin ve affediciliğinin bir göstergesidir."}]},{"word":"رَّحِيمٌ","root":"ر ح م","rootLatin":"r-h-m","meaning":"Allah'ın çok merhametli olduğunu ifade eden bir sıfattır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'Rahîm' ismini 'çok merhamet eden, merhameti sürekli olan' olarak açıklar. Ayette 'Gafûr' ismiyle birlikte kullanılması, Allah'ın sadece günahları affetmekle kalmayıp, aynı zamanda kullarına karşı sürekli bir şefkat ve merhametle muamele ettiğini vurgular. Bu, Hac ibadetinin manevi faydalarını ve Allah'ın lütfunu pekiştirir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'Rahîm' isminin 'ahirette müminlere özel merhamet eden' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki bağlamda, Hac ibadetini yerine getiren ve istiğfar eden müminlere Allah'ın hem dünyada hem de ahirette özel merhametle muamele edeceğini ifade eder, bu da ibadetin karşılığının büyüklüğünü gösterir."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/199*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/199*