# Bakara Sûresi, 20. Âyet (2:20)

> يَكَادُ ٱلْبَرْقُ يَخْطَفُ أَبْصَـٰرَهُمْ ۖ كُلَّمَآ أَضَآءَ لَهُم مَّشَوْا۟ فِيهِ وَإِذَآ أَظْلَمَ عَلَيْهِمْ قَامُوا۟ ۚ وَلَوْ شَآءَ ٱللَّهُ لَذَهَبَ بِسَمْعِهِمْ وَأَبْصَـٰرِهِمْ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ

*Yekâdu-lberku yaḣtafu ebsârahum(s) kullemâ edâe lehum meşev fîhi ve-iżâ azleme ‘aleyhim kâmû(c) velev şâa(A)llâhu leżehebe bisem'ihim veebsârihim(c) inna(A)llâhe ‘alâ kulli şey-in kadîr(un)*

**Meal (Diyanet):** Şimşek neredeyse gözlerini alıverecek. Önlerini her aydınlatışında ışığında yürürler. Karanlık çökünce dikilip kalırlar. Allah dileseydi, elbette onların işitme ve görme duyularını giderirdi. Şüphesiz Allah, her şeye hakkıyla gücü yetendir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/2/20

---

## Tefsir

{"topics":["munafiklar","tabiat-ayetleri","esma-i-husna","hidayet-dalalet"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bakara Suresi 20. ayet, münafıkların kararsız ve istikrarsız durumunu şimşek ve karanlık metaforlarıyla anlatır. Ayet, ilahi kudretin her şeyi kuşattığını ve münafıkların akıbetinin Allah'ın dilemesine bağlı olduğunu vurgular. Anahtar kavramlar, görme, aydınlanma, karanlık ve ilahi kudret etrafında şekillenir.","keyConcepts":[{"word":"يَخْطَفُ","root":"خ ط ف","rootLatin":"h-t-f","meaning":"Şimşeğin gözleri ani ve hızlı bir şekilde alması, kapması.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hataf (خطف) kelimesi, bir şeyi hızla ve aniden kapmak, almak anlamına gelir. Ayetteki 'yakhtaful absârahum' ifadesi, şimşeğin parlaklığının gözleri o kadar ani ve şiddetli bir şekilde alıp götürmesi ki, sanki gözler yerinden sökülmüş gibi bir etki yaratmasını ifade eder. Bu, münafıkların şimşeğin ışığından faydalanamadan gözlerinin kamaşması ve kör olması durumunu mecazi olarak anlatır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'yakhtaful absârahum' ifadesini, şimşeğin şiddetli parlamasıyla gözlerin görme yeteneğini geçici olarak kaybetmesi, adeta gözlerin 'kapılıp alınması' olarak açıklar. Bu, münafıkların hakikatin ışığına kısa süreli de olsa maruz kaldıklarında yaşadıkları şaşkınlık ve körlüğü sembolize eder."}]},{"word":"أَبْصَـٰرَهُمْ","root":"ب ص ر","rootLatin":"b-s-r","meaning":"Gözler, görme yeteneği; ayette mecazi olarak idrak ve basiret anlamında da kullanılır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Basar (بصر) kelimesi, hem gözle görmeyi hem de kalple idrak etmeyi ifade eder. Ayetteki 'absârahum' (gözleri) ifadesi, şimşeğin parlaklığıyla gözlerin kamaşması ve görme yeteneğinin geçici olarak kaybolması anlamında kullanılmıştır. Bu, münafıkların hakikati görme ve idrak etme konusundaki yetersizliklerini ve kararsızlıklarını simgeler."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'basar' kavramının sadece fiziksel görmeyi değil, aynı zamanda 'basîret' yani içgörü ve idrak yeteneğini de kapsadığını belirtir. Bu ayette şimşeğin gözleri alması, münafıkların hakikatin parıltısıyla karşılaştıklarında dahi onu tam olarak kavrayamama, idrak edememe durumlarını metaforik olarak anlatır."}]},{"word":"أَضَآءَ","root":"ض و أ","rootLatin":"d-v-e","meaning":"Aydınlatmak, ışık vermek; ayette şimşeğin kısa süreli parlamasıyla etrafı aydınlatması.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'edâe' (أضاء) fiilini, bir şeyin ışık saçması, aydınlatması olarak açıklar. Ayette şimşeğin 'onları aydınlatması', münafıkların kısa süreliğine de olsa hakikatin veya İslam'ın bazı yönlerinin kendilerine açıkça görünmesi durumunu ifade eder. Bu aydınlanma, onların yollarını bulmalarına yetecek kadar kısa ve geçicidir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'edâe' kelimesinin, 'dâe' (ضَاءَ) fiilinin müteaddisi (geçişli hali) olduğunu ve bir şeyi aydınlatmak anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, şimşeğin anlık parlamasıyla çevreyi aydınlatması ve münafıkların bu kısa süreli ışıktan faydalanmaya çalışmasını anlatır. Bu, onların hakikate karşı tutarsız ve fırsatçı yaklaşımlarını gösterir."}]},{"word":"أَظْلَمَ","root":"ظ ل م","rootLatin":"z-l-m","meaning":"Karanlık basmak, kararmak; ayette şimşeğin parlamasının ardından gelen karanlık.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Es-Sicistânî, 'azleme' (أظلم) fiilinin, karanlığın çökmesi, bir yerin kararması anlamına geldiğini belirtir. Ayette 'üzerlerine karanlık basınca' ifadesi, şimşeğin parlamasının ardından gelen zifiri karanlığı ve münafıkların bu karanlıkta çaresiz kalışlarını tasvir eder. Bu, onların hakikatten uzaklaştıklarında içine düştükleri şaşkınlık ve duraksama halini simgeler."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'azleme' fiilinin, 'zulmet' (ظلمة) kökünden türediğini ve karanlığın hakim olması anlamına geldiğini açıklar. Ayetteki kullanımı, şimşeğin aydınlığının sona ermesiyle birlikte münafıkların tekrar belirsizlik ve şüphe karanlığına gömülmesini ifade eder. Bu durum, onların iman ve küfür arasındaki tereddütlerini yansıtır."}]},{"word":"قَدِيرٌ","root":"ق د ر","rootLatin":"k-d-r","meaning":"Her şeye gücü yeten, kudretli; Allah'ın sınırsız gücünü ifade eden sıfat.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kadir (قدير) kelimesi, bir şeye gücü yeten, onu yapmaya muktedir olan anlamına gelir. Ayette 'İnnallâhe alâ külli şey'in Kadîr' (Şüphesiz Allah her şeye Kadir'dir) ifadesi, Allah'ın münafıkların işitme ve görme yeteneklerini dilediği zaman alıp götürmeye muktedir olduğunu vurgular. Bu, Allah'ın mutlak kudretini ve iradesinin her şeyin üzerinde olduğunu gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"El-Kefevî, 'Kadir' isminin, Allah'ın her şeyi takdir eden, her şeye gücü yeten ve hiçbir şeyin O'nun kudretinin dışında kalamayacağını ifade eden bir sıfat olduğunu belirtir. Ayetteki bağlamda, Allah'ın münafıkların duyularını alıp götürme gücüne sahip olması, O'nun mutlak egemenliğini ve cezalandırma kudretini ortaya koyar."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"يَكَادُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri Nakıs","root":"k-w-d","rootLatin":"k-w-d","lemma":"كَادَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"neredeyse"},{"position":2,"surface":"ٱلْبَرْقُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"b-r-q","rootLatin":"b-r-q","lemma":"بَرْق","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Yekâdu fiilinin ismi olduğu için merfû","gloss":"şimşek"},{"position":3,"surface":"يَخْطَفُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ḫ-ṭ-f","rootLatin":"kh-t-f","lemma":"خَطَفَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Yekâdu fiilinin haberi konumunda olduğu için merfû (takdiren)","gloss":"kapar, alır"},{"position":4,"surface":"أَبْصَـٰرَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"b-ṣ-r","rootLatin":"b-s-r","lemma":"بَصَر","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Yekâdu fiilinin haberi olan yakhtafu fiilinin mef'ûlün bih'i olduğu için mansûb","gloss":"gözler"},{"position":4,"surface":"هُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların"},{"position":5,"surface":"كُلَّمَآ","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كُلَّمَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf olduğu için mebnî","gloss":"her ne zaman"},{"position":6,"surface":"أَضَآءَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ḍ-w-ʾ","rootLatin":"d-w-'","lemma":"أَضَاءَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"aydınlattı"},{"position":7,"surface":"لَهُم","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":7,"surface":"هُم","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onlara"},{"position":8,"surface":"مَّشَوْا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"m-ş-y","rootLatin":"m-sh-y","lemma":"مَشَى","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yürüdüler"},{"position":9,"surface":"فِي","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde"},{"position":9,"surface":"هِ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onda"},{"position":10,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":10,"surface":"إِذَآ","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf olduğu için mebnî","gloss":"olduğu zaman"},{"position":11,"surface":"أَظْلَمَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ẓ-l-m","rootLatin":"z-l-m","lemma":"أَظْلَمَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"karardı"},{"position":12,"surface":"عَلَيْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"üzerine"},{"position":12,"surface":"هِمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onların"},{"position":13,"surface":"قَامُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"k-w-m","rootLatin":"k-w-m","lemma":"قَامَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"durdular"},{"position":14,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":14,"surface":"لَوْ","pos":"harf","posDetail":"Şart Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَوْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"eğer"},{"position":15,"surface":"شَآءَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ş-y-ʾ","rootLatin":"sh-y-'","lemma":"شَاءَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dileseydi"},{"position":16,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ʾ-l-h","rootLatin":"'-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Şâe fiilinin fâili olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":17,"surface":"لَذَهَبَ","pos":"harf","posDetail":"Cevap Lâmı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"elbette"},{"position":17,"surface":"ذَهَبَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ẕ-h-b","rootLatin":"dh-h-b","lemma":"ذَهَبَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"giderirdi"},{"position":18,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ile"},{"position":18,"surface":"سَمْعِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"s-m-ʿ","rootLatin":"s-m-'","lemma":"سَمْع","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"işitme"},{"position":18,"surface":"هِمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların"},{"position":19,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":19,"surface":"أَبْصَـٰرِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"b-ṣ-r","rootLatin":"b-s-r","lemma":"بَصَر","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Atıf harfi ile mecrûr olan isme atfedildiği için mecrûr","gloss":"görme"},{"position":19,"surface":"هِمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların"},{"position":20,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Müşebbehe Bil-Fiil","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz"},{"position":21,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ʾ-l-h","rootLatin":"'-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Allah"},{"position":22,"surface":"عَلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"üzerine"},{"position":23,"surface":"كُلِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"k-l-l","rootLatin":"k-l-l","lemma":"كُلّ","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"her"},{"position":24,"surface":"شَىْءٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ş-y-ʾ","rootLatin":"sh-y-'","lemma":"شَيْء","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"şey"},{"position":25,"surface":"قَدِيرٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"k-d-r","rootLatin":"k-d-r","lemma":"قَدِير","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"gücü yeten"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-138*
- **Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-138*
- **Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **Kelime-i Nûhiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *2/20*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *2/20*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *2/20*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *2/20*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *2/20*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/20*