# Bakara Sûresi, 21. Âyet (2:21)

> يَـٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ ٱعْبُدُوا۟ رَبَّكُمُ ٱلَّذِى خَلَقَكُمْ وَٱلَّذِينَ مِن قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ

*Yâ eyyuhe-nnâsu-'budû rabbekumu-lleżî ḣalekakum velleżîne min kablikum le'allekum tettekûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Ey insanlar! Sizi ve sizden öncekileri yaratan Rabbinize ibadet edin ki, Allah'a karşı gelmekten sakınasınız.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/2/21

---

## Tefsir

{"topics":["tevhid","takva","yaratilis","hidayet-dalalet"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"يَـٰٓأَيُّهَا","pos":"harf","posDetail":"Nidâ Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"يَا أَيُّهَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Nidâ harfi olduğu için mebnî","gloss":"Ey"},{"position":2,"surface":"ٱلنَّاسُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Cins","root":"n-w-s","rootLatin":"n-w-s","lemma":"نَاس","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Nidâ harfinden sonra gelen münâdâ olduğu için merfû","gloss":"insanlar"},{"position":3,"surface":"ٱعْبُدُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"'-b-d","rootLatin":"'-b-d","lemma":"عَبَدَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"kulluk edin"},{"position":4,"surface":"رَبَّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"r-b-b","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"Rab"},{"position":4,"surface":"كُمُ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":5,"surface":"ٱلَّذِى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"اَلَّذِي","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"o ki"},{"position":6,"surface":"خَلَقَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ḫ-l-q","rootLatin":"kh-l-q","lemma":"خَلَقَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yarattı"},{"position":6,"surface":"كُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"sizi"},{"position":7,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":7,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"اَلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki mef'ûlün bihe atfedildiği için mansûb","gloss":"o kimseler ki"},{"position":8,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":9,"surface":"قَبْلِ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"q-b-l","rootLatin":"q-b-l","lemma":"قَبْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"önce"},{"position":9,"surface":"كُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":10,"surface":"لَعَلَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Teşbih ve Temenni","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَعَلَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"umulur ki"},{"position":10,"surface":"كُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"لَعَلَّ'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"siz"},{"position":11,"surface":"تَتَّقُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"w-q-y","rootLatin":"w-q-y","lemma":"اِتَّقَى","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"sakınırsınız"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bakara 21. ayet, insanlığa yönelik evrensel bir çağrı olup, yaratıcıya kulluk etmenin ve takvaya ulaşmanın temelini atmaktadır. Ayet, 'ibadet', 'yaratma' ve 'takva' gibi anahtar kavramlar üzerinden Allah'ın rububiyetini ve insanın ona karşı sorumluluğunu vurgular.","keyConcepts":[{"word":"ٱلنَّاسُ","root":"أ ن س","rootLatin":"e-n-s","meaning":"Bu ayette 'insanlar' anlamında kullanılarak, çağrının tüm insanlığı kapsadığını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'insan' kelimesinin 'ünsiyet' ve 'unutkanlık' köklerinden geldiğini belirtir. Ayetteki kullanımıyla, Allah'ın hitabının tüm insanlık camiasına yönelik olduğunu, onların fıtratlarındaki sosyal ve unutkanlık özelliklerine rağmen bu çağrıya muhatap olduklarını vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'nâs' kelimesinin genellikle 'insanlık' veya 'halk' anlamında kullanıldığını ve bu kullanımın, ilahi mesajın evrensel niteliğini pekiştirdiğini ifade eder. Ayetteki 'yâ eyyuhen-nâs' ifadesi, hitabın belirli bir zümreye değil, tüm insanlığa yapıldığını gösterir."}]},{"word":"ٱعْبُدُوا۟","root":"ع ب د","rootLatin":"a-b-d","meaning":"Allah'a itaat etmek, boyun eğmek ve O'nun emirlerini yerine getirmek suretiyle kulluk etmek anlamına gelir.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ibadet' kelimesinin 'itaat' ve 'boyun eğme' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'u'budû' emri, Allah'ın yaratıcı sıfatına karşılık olarak insanlardan beklediği mutlak itaati ve teslimiyeti ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'ibadet'i 'en yüce derecede boyun eğme' olarak tanımlar. Ayetteki bağlamda, Allah'ın yaratıcılık vasfına binaen, kulların O'na karşı duyduğu derin saygı ve teslimiyetin eyleme dönüşmüş halidir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ibadet' kavramının Kur'an'da sadece ritüelistik eylemleri değil, aynı zamanda Allah'ın iradesine tam bir teslimiyeti ve O'nun kanunlarına uygun yaşamayı da kapsadığını vurgular. Ayetteki 'Rabbinize kulluk edin' ifadesi, bu geniş anlamdaki teslimiyeti talep eder."}]},{"word":"خَلَقَكُمْ","root":"خ ل ق","rootLatin":"h-l-k","meaning":"Yoktan var etmek, bir şeyi belirli bir ölçü ve düzene göre meydana getirmek anlamına gelir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'halk' kelimesinin 'takdir etmek' ve 'yaratmak' anlamlarını taşıdığını belirtir. Ayetteki 'halekakum' ifadesi, Allah'ın insanları ve onlardan öncekileri yoktan var etme ve onlara belirli bir düzen verme kudretini vurgular, bu da O'nun ibadete layık tek varlık olduğunu gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'halk' kelimesinin asıl anlamının 'bir şeyi ölçü ve takdirle meydana getirmek' olduğunu ifade eder. Ayetteki 'sizi yaratan' ifadesi, Allah'ın mutlak yaratıcılığını ve bu yaratıcılığın, kulluk emrinin temel gerekçesi olduğunu belirtir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'halk' kelimesinin Kur'an'da genellikle 'yoktan var etme' ve 'biçim verme' anlamlarında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'halekakum' ifadesi, Allah'ın insan üzerindeki mutlak egemenliğini ve O'nun yaratıcı gücünün, ibadetin meşruiyetini sağlayan temel delil olduğunu vurgular."}]},{"word":"تَتَّقُونَ","root":"و ق ي","rootLatin":"v-k-y","meaning":"Allah'ın azabından korunmak, O'nun emirlerine uyarak ve yasaklarından kaçınarak sakınmak anlamına gelir.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'takva' kelimesinin 'korunmak' ve 'sakınmak' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'leallekum tettekûn' ifadesi, kulluğun nihai amacının, Allah'ın rızasını kazanarak O'nun azabından korunmak ve böylece dünya ve ahiret saadetine ulaşmak olduğunu gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'takva'yı 'nefsi korkulan şeyden korumak' olarak tanımlar. Ayetteki 'tettekûn' ifadesi, Allah'a kulluk etmenin, kişiyi O'nun gazabından ve kötü akıbetlerden koruyacak bir kalkan görevi gördüğünü, böylece insanın kendini güvence altına aldığını ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'takva'nın Kur'an'da merkezi bir kavram olduğunu ve 'Allah'a karşı sorumluluk bilinciyle hareket etmek' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'korunmuş olabilesiniz' ifadesi, ibadetin sadece bir görev değil, aynı zamanda insanın kendi iyiliği için bir korunma ve güvence aracı olduğunu vurgular."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-138*
- **Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-138*
- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/21*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/21*
- **Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bak-ara 2-53*
- **Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bak-ara 2-53*
- **Kelime-i Şîsiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *2/21*
- **Kelime-i Şîsiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *2/21*