# Bakara Sûresi, 234. Âyet (2:234)

> وَٱلَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنكُمْ وَيَذَرُونَ أَزْوَٰجًا يَتَرَبَّصْنَ بِأَنفُسِهِنَّ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا ۖ فَإِذَا بَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا فَعَلْنَ فِىٓ أَنفُسِهِنَّ بِٱلْمَعْرُوفِ ۗ وَٱللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ

*Velleżîne yuteveffevne minkum veyeżerûne ezvâcen yeterabbasne bi-enfusihinne erbe'ate eşhurin ve'aşrâ(an)(s) fe-iżâ belaġne ecelehunne felâ cunâha ‘aleykum fîmâ fe'alne fî enfusihinne bilma'rûf(i)(k) ve(A)llâhu bimâ ta'melûne ḣabîr(un)*

**Meal (Diyanet):** İçinizden ölenlerin geride bıraktıkları eşleri, kendi kendilerine dört ay on gün (iddet) beklerler. Sürelerini bitirince artık kendileri için meşru olanı yapmalarında size bir günah yoktur. Allah, yaptıklarınızdan hakkıyla haberdardır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/2/234

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, vefat eden kocanın eşinin iddet süresini ve bu süre zarfındaki hükümlerini ele almaktadır. Anahtar kavramlar, vefat, eşlerin bekleme süresi ve bu sürenin sonunda kadınların kendi haklarında yapacakları meşru eylemler etrafında şekillenmektedir. Dilbilimsel olarak, bu kavramlar kadının toplumdaki statüsü ve haklarına dair önemli çıkarımlar sunar.","keyConcepts":[{"word":"يُتَوَفَّوْنَ","root":"و-ف-ى","rootLatin":"v-f-y","meaning":"Vefat etmek, ömrünü tamamlamak, ruhu alınmak anlamındadır ve ayette kocası ölen kadınların durumunu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Vefâ kelimesi, bir şeyi tam olarak almak, tamamlamak anlamına gelir. 'Teveffâ' fiili ise Allah'ın ruhu alması, ömrü tamamlaması demektir. Ayetteki 'yuteveffevne' pasif formu, Allah'ın onların ruhlarını alması, yani ölmeleri anlamında kullanılmıştır. Bu, ölümün ilahi bir fiil olduğunu vurgular."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'teveffâ' fiilinin 'ölmek' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki bağlamda, kocası ölen kadınların durumunu anlatmak için kullanılmış olup, bu ölümün doğal bir son olduğunu ve kadınlar için belirli bir iddet süresini başlattığını ifade eder."}]},{"word":"أَزْوَٰجًا","root":"ز-و-ج","rootLatin":"z-v-j","meaning":"Eşler, zevceler anlamına gelir ve ayette ölen erkeklerin geride bıraktığı kadınları ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'zevc' kelimesinin hem erkek hem de kadın için eş anlamında kullanılabileceğini belirtir. Ayette 'ezvâcen' çoğul olarak gelmiş ve ölen erkeklerin geride bıraktığı kadın eşlerini kastetmektedir. Bu, kadınların dul kalma durumunu ve onlara yönelik hükmü açıklar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'zevc' kavramının Kur'an'da sadece evlilik bağlamında değil, aynı zamanda bir şeyin karşıtı veya benzeri anlamında da kullanıldığını belirtir. Ancak bu ayette, açıkça evlilik ilişkisi içindeki kadın eşleri ifade etmektedir. Bu, kadının toplumsal statüsünü ve evlilik sonrası haklarını belirleyen bir kavramdır."}]},{"word":"يَتَرَبَّصْنَ","root":"ر-ب-ص","rootLatin":"r-b-s","meaning":"Beklemek, gözetlemek, iddet beklemek anlamındadır ve ayette dul kalan kadınların belirli bir süre evlenmeden beklemelerini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Terabbus, bir şeyi beklemek, gözetlemek anlamına gelir. Ayetteki 'yeterabbesne' fiili, dul kalan kadınların belirli bir süre evlenmeden beklemeleri gerektiğini ifade eder. Bu bekleme süresi, hem rahim temizliğinin tespiti hem de ölen kocaya saygı gibi hikmetlere dayanır."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'terabbus'un sabırla beklemek ve bir şeyi gözetlemek manasına geldiğini açıklar. Ayetteki kullanımı, dul kadınların iddet süresini tamamlamaları gerektiğini vurgular. Bu, şer'i bir hüküm olup, kadının yeni bir evliliğe adım atmadan önce yerine getirmesi gereken bir yükümlülüktür."}]},{"word":"أَجَلَهُنَّ","root":"ا-ج-ل","rootLatin":"e-c-l","meaning":"Süre, müddet, belirli zaman anlamına gelir ve ayette dul kadınların bekleme süresinin sonunu ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Ecel, bir şeyin belirlenmiş süresi veya sonu demektir. Ayetteki 'ecalehunne' ifadesi, dul kadınlar için belirlenen dört ay on günlük iddet süresinin tamamlanmasını kasteder. Bu sürenin dolmasıyla birlikte kadınların üzerindeki bekleme yükümlülüğü kalkar."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'ecel'in bir şeyin nihai sınırı ve süresi olduğunu belirtir. Ayetteki 'ecalehunne', dul kadınların iddet süresinin bitimini ifade eder. Bu, kadınların kendi haklarında meşru eylemlerde bulunma özgürlüğüne kavuştukları zaman dilimidir."}]},{"word":"جُنَاحَ","root":"ج-ن-ح","rootLatin":"c-n-h","meaning":"Günah, sakınca, sorumluluk anlamına gelir ve ayette kadınların iddet sonrası meşru eylemlerinden dolayı bir sorumluluk olmadığını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Cunâh, bir şeye meyletmek, eğilmek ve bu meyilden dolayı ortaya çıkan günah veya sakınca anlamına gelir. Ayetteki 'felâ cunâha aleykum' ifadesi, iddet süresi dolduktan sonra kadınların kendi haklarında meşru ve uygun şekilde yaptıkları şeylerden dolayı kimseye bir günah veya sorumluluk düşmeyeceğini belirtir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"El-Kefevî, 'cunâh'ın günah ve sakınca anlamına geldiğini ve genellikle bir şeyi yapmaktan men eden bir durum olduğunu ifade eder. Ayetteki kullanımı, iddet süresi biten kadınların kendi hayatları hakkında meşru kararlar almalarının ve uygulamalarının caiz olduğunu, bu konuda bir engelin veya sorumluluğun olmadığını vurgular."}]},{"word":"بِٱلْمَعْرُوفِ","root":"ع-ر-ف","rootLatin":"a-r-f","meaning":"Uygun, bilinen, örfe ve şeriata uygun şekilde anlamına gelir ve kadınların iddet sonrası eylemlerinin meşruiyetini ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Ma'rûf, akıl ve şeriat tarafından iyi ve güzel kabul edilen, bilinen şey demektir. Ayetteki 'bil-ma'rûf' ifadesi, kadınların iddet süresi bittikten sonra kendi haklarında yapacakları eylemlerin, İslam'ın genel prensiplerine ve toplumun kabul görmüş ahlaki değerlerine uygun olması gerektiğini şart koşar. Bu, keyfi değil, meşru sınırlar içinde hareket etmeyi gerektirir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'ma'rûf' kavramının Kur'an'da genellikle 'iyilik, güzellik, örf ve şeriata uygunluk' anlamlarında kullanıldığını belirtir. Bu ayette, dul kadınların iddet sonrası kendi hayatlarını düzenlerken, toplumun genel kabul görmüş ahlaki ve hukuki kurallarına riayet etmeleri gerektiğini ifade eder. Bu, kadının özgürlüğünün belirli sınırlar içinde olduğunu gösterir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["bosanma","aile-nikah","hukuk-ceza"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mahallen merfû","gloss":"o kimseler ki"},{"position":2,"surface":"يُتَوَفَّوْنَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"و-ف-ي","rootLatin":"w-f-y","lemma":"تَوَفَّى","form":"Tefea'ul","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"vefat ettirilirler"},{"position":3,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":3,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"siz"},{"position":4,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":4,"surface":"يَذَرُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"و-ذ-ر","rootLatin":"w-dh-r","lemma":"وَذَرَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"bırakırlar"},{"position":5,"surface":"أَزْوَٰجًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ز-و-ج","rootLatin":"z-w-j","lemma":"زَوْج","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"eşler"},{"position":6,"surface":"يَتَرَبَّصْنَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ر-ب-ص","rootLatin":"r-b-s","lemma":"تَرَبَّصَ","form":"Tefa''ul","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Nûn-i nisve ile bitiştiği için mebnî","gloss":"beklerler"},{"position":7,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":7,"surface":"أَنفُسِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ف-س","rootLatin":"n-f-s","lemma":"نَفْس","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kendileri"},{"position":7,"surface":"هِنَّ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُنَّ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onların"},{"position":8,"surface":"أَرْبَعَةَ","pos":"isim","posDetail":"Sayı","root":"ر-ب-ع","rootLatin":"r-b-ʿ","lemma":"أَرْبَعَة","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zarf-ı zaman olduğu için mansûb","gloss":"dört"},{"position":9,"surface":"أَشْهُرٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ه-ر","rootLatin":"sh-h-r","lemma":"شَهْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"ay"},{"position":10,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":10,"surface":"عَشْرًۭا","pos":"isim","posDetail":"Sayı","root":"ع-ش-ر","rootLatin":"ʿ-sh-r","lemma":"عَشْر","form":"-","features":{"gender":"Müennes","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Atfedildiği için mansûb","gloss":"on"},{"position":11,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"o zaman"},{"position":11,"surface":"إِذَا","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf-ı zaman olduğu için mebnî","gloss":"olduğu zaman"},{"position":12,"surface":"بَلَغْنَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ب-ل-غ","rootLatin":"b-l-gh","lemma":"بَلَغَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"ulaştılar"},{"position":13,"surface":"أَجَلَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ج-ل","rootLatin":"a-j-l","lemma":"أَجَل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"süreleri"},{"position":13,"surface":"هُنَّ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُنَّ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onların"},{"position":14,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Cevap Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Cevap harfi olduğu için mebnî","gloss":"o halde"},{"position":14,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nefy harfi olduğu için mebnî","gloss":"yoktur"},{"position":15,"surface":"جُنَاحَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ج-ن-ح","rootLatin":"j-n-ḥ","lemma":"جُنَاح","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Lâ-i nefy-i cinsin ismi olduğu için mansûb","gloss":"günah"},{"position":16,"surface":"عَلَيْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":16,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":17,"surface":"فِي","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"hakkında"},{"position":17,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"şey"},{"position":18,"surface":"فَعَلْنَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ف-ع-ل","rootLatin":"f-ʿ-l","lemma":"فَعَلَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yaptıkları"},{"position":19,"surface":"فِىٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":20,"surface":"أَنفُسِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ف-س","rootLatin":"n-f-s","lemma":"نَفْس","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kendileri"},{"position":20,"surface":"هِنَّ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُنَّ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onların"},{"position":21,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":21,"surface":"ٱلْمَعْرُوفِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"ع-ر-ف","rootLatin":"ʿ-r-f","lemma":"مَعْرُوف","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"uygun şekilde"},{"position":22,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":22,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":23,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":23,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"şey"},{"position":24,"surface":"تَعْمَلُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-م-ل","rootLatin":"ʿ-m-l","lemma":"عَمِلَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"yaparsınız"},{"position":25,"surface":"خَبِيرٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"خ-ب-ر","rootLatin":"kh-b-r","lemma":"خَبِير","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"haberdardır"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/234*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/234*