# Bakara Sûresi, 240. Âyet (2:240)

> وَٱلَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنكُمْ وَيَذَرُونَ أَزْوَٰجًا وَصِيَّةً لِّأَزْوَٰجِهِم مَّتَـٰعًا إِلَى ٱلْحَوْلِ غَيْرَ إِخْرَاجٍ ۚ فَإِنْ خَرَجْنَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِى مَا فَعَلْنَ فِىٓ أَنفُسِهِنَّ مِن مَّعْرُوفٍ ۗ وَٱللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ

*Velleżîne yuteveffevne minkum veyeżerûne ezvâcen vasiyyeten li-ezvâcihim metâ'en ile-lhavli ġayra iḣrâc(in)(c) fe-in ḣaracne felâ cunâha ‘aleykum fî mâ fe'alne fî enfusihinne min ma'rûf(in)(k) va(A)llâhu ‘azîzun hakîm(un)*

**Meal (Diyanet):** İçinizden ölüp geriye dul eşler bırakan erkekler, eşleri için, evden çıkarılmaksızın bir yıla kadar geçimlerinin sağlanmasını vasiyet etsinler. Ama onlar (kendiliklerinden) çıkarlarsa, artık onların meşru biçimde kendileri ile ilgili olarak işlediklerinden dolayı size bir günah yoktur. Allah mutlak güç sahibidir, hüküm ve hikmet sahibidir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/2/240

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, vefat eden erkeklerin geride bıraktıkları eşleri için yapmaları gereken vasiyeti ve bu vasiyetin kapsamını ele almaktadır. Özellikle 'vefat', 'vasiyet', 'meta'' ve 'ihrac' kavramları üzerinden dul kadınların hakları ve toplumdaki konumları dilbilimsel bir derinlikle incelenmektedir.","keyConcepts":[{"word":"يُتَوَفَّوْنَ","root":"و ف ي","rootLatin":"v-f-y","meaning":"Vefat etmek, ruhu alınmak, ömrü tamamlanmak anlamında kullanılır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Vefât (الوفاة) kelimesi, 'v-f-y' kökünden türemiş olup, bir şeyin tamamlanması, eksiksiz olarak alınması anlamına gelir. Kur'an'da genellikle ruhun bedenden alınması, yani ölüm için kullanılır. Ayetteki 'yuteveffevne' (يُتَوَفَّوْنَ) ifadesi, 'kendileri vefat ettirilenler' yani ölenler anlamındadır ve Allah'ın ruhu alması fiilini pasif olarak ifade eder. Bu bağlamda, ölen erkeklerin geride bıraktıkları eşleri için bir sorumluluktan bahseder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'teveffâ' (توفّى) fiilinin mecazi olarak 'ölmek' anlamına geldiğini belirtir. Asıl anlamı 'bir şeyi tam olarak almak'tır. Ayetteki 'yuteveffevne' (يُتَوَفَّوْنَ) ifadesi, 'ecelleri dolup ölenler' manasına gelir. Bu, ölümün bir son değil, bir tamamlanma ve ruhun alınması süreci olduğunu vurgular."}]},{"word":"وَصِيَّةً","root":"و ص ي","rootLatin":"v-s-y","meaning":"Ölümden sonra yerine getirilmesi istenen talimat, vasiyet demektir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Vasiyet (وصية), bir işin bir başkasına havale edilmesi, ona emanet edilmesi veya ölümden sonra yerine getirilmesi istenen talimat anlamına gelir. Ayetteki 'vasiyyeten' (وصية) kelimesi, ölen erkeklerin eşleri için yapmaları gereken bir talimatı, bir yükümlülüğü ifade eder. Bu, dul kalan kadının geçiminin sağlanması yönündeki bir emirdir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Vasiyet (وصية), bir şeyi birine ısmarlamak, ona emanet etmek ve ölümünden sonra yerine getirilmesini istemek demektir. Bu ayetteki vasiyet, ölen kocanın eşine bir yıl boyunca nafaka ve barınma hakkı tanıması yönündeki şer'î bir emirdir. Kadının bu hakkı, kocasının vefatıyla sona ermez, aksine vasiyetle güvence altına alınır."}]},{"word":"مَّتَـٰعًا","root":"م ت ع","rootLatin":"m-t-'-","meaning":"Faydalanılan şey, geçimlik, dünya malı anlamına gelir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Metâ' (متاع), kendisinden faydalanılan her şeydir. Dünya hayatı için de 'metâ'u'd-dünyâ' denir. Ayetteki 'metâ'an' (متاعًا) kelimesi, dul kalan eşin bir yıl boyunca geçimini sağlayacak nafaka ve barınma gibi faydalanacağı şeyleri ifade eder. Bu, kadının kocasının vefatından sonraki bir yıllık süredeki maddi güvencesidir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Metâ' (متاع), insanın faydalandığı, istifade ettiği her şeydir. Bu ayetteki 'metâ'an' (متاعًا) ifadesi, dul kadının iddet süresi boyunca veya bir yıla kadar olan süredeki geçimini ve barınmasını kapsayan maddi imkanları ifade eder. Bu, kadının mağdur olmaması için konulmuş bir haktır."}]},{"word":"ٱلْحَوْلِ","root":"ح و ل","rootLatin":"h-v-l","meaning":"Bir yıl, sene anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Havle (حول), bir şeyin dönmesi, değişmesi ve bir yılın tamamlanması anlamına gelir. 'el-Havlu' (الحول) kelimesi, bir tam yılı ifade eder. Ayetteki 'ile'l-havli' (إِلَى ٱلْحَوْلِ) ifadesi, vasiyetin ve dul kadının geçim hakkının bir yıl süreyle devam edeceğini belirtir. Bu süre, kadının iddet süresini de kapsayan daha geniş bir zaman dilimidir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Havle (حول), Arapçada 'sene' ve 'yıl' demektir. Ayetteki 'ile'l-havli' (إِلَى ٱلْحَوْلِ) ifadesi, dul kadının kocasının vefatından sonra bir tam yıl boyunca evinden çıkarılmaması ve geçiminin sağlanması gerektiğini gösterir. Bu, kadının yas ve geçiş sürecinde korunmasını amaçlayan bir hükümdür."}]},{"word":"إِخْرَاجٍ","root":"خ ر ج","rootLatin":"h-r-j","meaning":"Dışarı çıkarmak, kovmak anlamına gelir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İhrâc (إخراج), bir şeyi bulunduğu yerden dışarı çıkarmak demektir. Ayetteki 'gayra ihrâcin' (غَيْرَ إِخْرَاجٍ) ifadesi, dul kalan eşin kocasının evinden bir yıl boyunca çıkarılmaması gerektiğini vurgular. Bu, kadının barınma hakkının güvence altına alındığını ve bu süre zarfında evinden kovulmasının yasak olduğunu belirtir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"İhrâc (إخراج), bir şeyi bulunduğu yerden dışarı atmak, çıkarmak fiilidir. Ayetteki 'gayra ihrâcin' (غَيْرَ إِخْرَاجٍ) ifadesi, dul kadının kocasının vefatından sonraki bir yıl içinde evinden zorla çıkarılmasının caiz olmadığını ifade eder. Bu hüküm, kadının bu hassas dönemde korunmasını ve güvende olmasını sağlar."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["miras","aile-nikah","hukuk-ceza","olum"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mahallen merfû","gloss":"o kimseler ki"},{"position":2,"surface":"يُتَوَفَّوْنَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"و-ف-ي","rootLatin":"w-f-y","lemma":"تَوَفَّى","form":"Tefea'ul","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"vefat ettirilirler"},{"position":3,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":3,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"siz"},{"position":4,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":4,"surface":"يَذَرُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"و-ذ-ر","rootLatin":"w-dh-r","lemma":"وَذَرَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"bırakırlar"},{"position":5,"surface":"أَزْوَٰجًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ز-و-ج","rootLatin":"z-w-j","lemma":"زَوْج","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"eşler"},{"position":6,"surface":"وَصِيَّةًۭ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"و-ص-ي","rootLatin":"w-s-y","lemma":"وَصِيَّة","form":"Fa'îla","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûl-i mutlak veya hâl olduğu için mansûb","gloss":"vasiyet olarak"},{"position":7,"surface":"لِّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":7,"surface":"أَزْوَٰجِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ز-و-ج","rootLatin":"z-w-j","lemma":"زَوْج","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"eşleri"},{"position":7,"surface":"هِم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onların"},{"position":8,"surface":"مَّتَـٰعًا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"م-ت-ع","rootLatin":"m-t-'-","lemma":"مَتَاع","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih veya hâl olduğu için mansûb","gloss":"geçimlik, faydalanma"},{"position":9,"surface":"إِلَى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-e, -a kadar"},{"position":10,"surface":"ٱلْحَوْلِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ح-و-ل","rootLatin":"h-w-l","lemma":"حَوْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yıl"},{"position":11,"surface":"غَيْرَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"غ-ي-ر","rootLatin":"gh-y-r","lemma":"غَيْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl veya zarf olduğu için mansûb","gloss":"dışında, olmaksızın"},{"position":12,"surface":"إِخْرَاجٍۢ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"خ-ر-ج","rootLatin":"kh-r-j","lemma":"إِخْرَاج","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"çıkarma"},{"position":13,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"o halde"},{"position":13,"surface":"إِنْ","pos":"harf","posDetail":"Şart Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Şart harfi olduğu için mebnî","gloss":"eğer"},{"position":14,"surface":"خَرَجْنَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"خ-ر-ج","rootLatin":"kh-r-j","lemma":"خَرَجَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"çıkarlarsa"},{"position":15,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Cevap Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Cevap harfi olduğu için mebnî","gloss":"o zaman"},{"position":15,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefy-i Cins Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nefy-i cins harfi olduğu için mebnî","gloss":"yoktur"},{"position":16,"surface":"جُنَاحَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ج-ن-ح","rootLatin":"j-n-h","lemma":"جُنَاح","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Lâ nefy-i cinsin ismi olduğu için mansûb","gloss":"günah, sakınca"},{"position":17,"surface":"عَلَيْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":17,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":18,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":19,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"şey"},{"position":20,"surface":"فَعَلْنَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ف-ع-ل","rootLatin":"f-'-l","lemma":"فَعَلَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yaptıkları"},{"position":21,"surface":"فِىٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":22,"surface":"أَنفُسِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ف-س","rootLatin":"n-f-s","lemma":"نَفْس","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"nefisleri"},{"position":22,"surface":"هِنَّ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُنَّ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onların"},{"position":23,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":24,"surface":"مَّعْرُوفٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"ع-ر-ف","rootLatin":"'-r-f","lemma":"مَعْرُوف","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"meşru, bilinen"},{"position":25,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"İstînâf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"İstînâf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":25,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":26,"surface":"عَزِيزٌ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ع-ز-ز","rootLatin":"'-z-z","lemma":"عَزِيز","form":"Fa'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"üstün, güçlü"},{"position":27,"surface":"حَكِيمٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ح-ك-م","rootLatin":"h-k-m","lemma":"حَكِيم","form":"Fa'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"İkinci haber veya sıfat olduğu için merfû","gloss":"hikmet sahibi"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/240*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/240*