# Bakara Sûresi, 278. Âyet (2:278)

> يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ ٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ وَذَرُوا۟ مَا بَقِىَ مِنَ ٱلرِّبَوٰٓا۟ إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ

*Yâ eyyuhe-lleżîne âmenû-ttekû(A)llâhe veżerû mâ bakiye mine-rribâ in kuntum mu/minîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Ey iman edenler! Allah'a karşı gelmekten sakının ve eğer gerçekten iman etmiş kimselerseniz, faizden geriye kalanı bırakın.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/2/278

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bakara 278. ayet, müminlere Allah'tan sakınmayı ve faizden arta kalanı terk etmeyi emretmektedir. Ayet, iman ile faizden uzak durma arasında güçlü bir bağ kurarak, faizin haramlığını ve müminlerin bu konuda takvalı olmaları gerektiğini vurgulamaktadır.","keyConcepts":[{"word":"ءَامَنُوا۟","root":"أ م ن","rootLatin":"e-m-n","meaning":"İnanmak, güvenmek, tasdik etmek anlamlarına gelir ve burada Allah'a ve O'nun hükümlerine iman edenleri ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Emen (أمن) kelimesi, kalbin sükûnet bulması ve korkudan emin olması demektir. İman ise, bir şeyi tasdik etmek ve ona güvenmek anlamına gelir. Ayetteki 'âmenû' (ءَامَنُوا۟) ifadesi, Allah'ın varlığına, birliğine ve gönderdiği hükümlere kalben tasdik edip güvenen kimseleri işaret eder ve bu güvenin gereği olarak faizden sakınmaları emredilir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İman (إيمان) kavramı, Kur'an'da sadece bir inanç beyanı değil, aynı zamanda bir teslimiyet ve güven eylemi olarak ele alınır. 'Âmenû' ifadesi, Allah'a karşı duyulan bu güvenin, O'nun emirlerine, özellikle de faiz yasağına uymayı gerektirdiğini vurgular. Bu, sadece zihinsel bir kabul değil, aynı zamanda pratik bir ahlaki duruşu ifade eder."}]},{"word":"ٱتَّقُوا۟","root":"و ق ى","rootLatin":"v-k-y","meaning":"Korunmak, sakınmak, çekinmek anlamlarına gelir ve burada Allah'ın azabından ve gazabından sakınmayı ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Takva (تقوى), Allah'ın emrettiklerini yerine getirip yasakladıklarından kaçınarak O'nun azabından korunmaktır. Ayetteki 'ittakullâh' (ٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ) ifadesi, müminlere Allah'ın emirlerine riayet etmeleri ve özellikle faiz gibi haram kılınan şeylerden uzak durarak kendilerini O'nun gazabından korumaları çağrısıdır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Vikaye (وقاية), bir şeyi zarardan korumaktır. Takva ise, nefsi korkulan şeylerden korumaktır. Şeriatta ise, nefsi günahlardan korumaktır. Ayetteki 'ittakû' emri, faizden uzak durarak Allah'ın emirlerine uymak suretiyle kişinin kendisini dünyevi ve uhrevi zararlardan korumasını ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Takva kavramı, Kur'an'da sadece bir korku değil, aynı zamanda bir saygı ve sorumluluk bilinciyle Allah'a karşı duyulan derin bir hürmeti ifade eder. 'İttakullâh' emri, müminlerin faiz gibi Allah'ın hoşnut olmadığı davranışlardan kaçınarak, O'na karşı olan sorumluluklarını yerine getirmelerini ve bu yolla O'nun rızasını kazanmalarını hedefler."}]},{"word":"وَذَرُوا۟","root":"و ذ ر","rootLatin":"v-z-r","meaning":"Terk etmek, bırakmak, vazgeçmek anlamlarına gelir ve burada faizden arta kalanı terk etmeyi emreder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Zera (ذر) fiili, bir şeyi bırakmak ve terk etmek anlamına gelir. Ayetteki 've zerû' (وَذَرُوا۟) emri, müminlerin daha önce faiz yoluyla elde ettikleri ve henüz tahsil etmedikleri miktarlardan vazgeçmeleri gerektiğini açıkça ifade eder. Bu, faiz yasağının geçmişe dönük bir uygulama değil, mevcut durumu da kapsayan bir emir olduğunu gösterir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Zera (ذر) kelimesi, 'bırakmak' ve 'terk etmek' manasındadır. Kur'an'da bu fiil, genellikle bir şeyi tamamen terk etme ve ondan yüz çevirme bağlamında kullanılır. Ayetteki 've zerû mâ bakıye mine'r-ribâ' (وَذَرُوا۟ مَا بَقِىَ مِنَ ٱلرِّبَوٰٓا۟) ifadesi, faizden elde edilen kazancın kalan kısmından tamamen vazgeçilmesi gerektiğini vurgular, bu da faizin her türlüsünün haram kılındığının bir göstergesidir."}]},{"word":"ٱلرِّبَوٰٓا۟","root":"ر ب و","rootLatin":"r-b-v","meaning":"Artmak, çoğalmak, fazlalık anlamlarına gelir ve burada İslam hukukunda haram kılınan faizi ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rebv (ربو) kelimesi, bir şeyin artması ve çoğalması demektir. Şeriatta ise, karşılıksız olarak alınan fazlalık anlamına gelir ki bu da faizdir. Ayetteki 'er-ribâ' (ٱلرِّبَوٰٓا۟) ifadesi, borç verilen paranın veya malın karşılığında şart koşulan fazlalığı ifade eder ve bu fazlalığın haram kılındığını açıkça belirtir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Ribâ (ربا), bir şeyin artması ve yükselmesi demektir. Şeriatta ise, iki taraf arasında yapılan bir akitte, karşılıksız olarak alınan fazlalıktır. Ayetteki 'mine'r-ribâ' (مِنَ ٱلرِّبَوٰٓا۟) ifadesi, müminlerin faizden arta kalan her türlü fazlalıktan vazgeçmeleri gerektiğini emrederek, faizin İslam'da kesinlikle yasaklandığını ve müminlerin bu tür kazançlardan tamamen uzak durmaları gerektiğini vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Ribâ (ربا) kavramı, Kur'an'da sadece ekonomik bir işlem olarak değil, aynı zamanda toplumsal adaleti bozan ve zayıfları sömüren bir uygulama olarak ele alınır. Ayetteki faiz yasağı, İslam'ın ekonomik sisteminde adaleti ve eşitliği sağlamayı hedefleyen temel bir ilkedir. Müminlerden faizden vazgeçmeleri istenerek, toplumsal dayanışma ve yardımlaşma ruhunun canlı tutulması amaçlanır."}]},{"word":"مُّؤْمِنِينَ","root":"أ م ن","rootLatin":"e-m-n","meaning":"İnananlar, iman edenler anlamlarına gelir ve burada Allah'a ve O'nun hükümlerine iman eden kimseleri ifade eder.","sources":[{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Mü'min (مؤمن), Allah'ı tasdik eden ve O'na güvenen kimsedir. Ayetteki 'in küntüm mü'minîn' (إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ) ifadesi, faizden vazgeçmenin imanın bir gereği olduğunu vurgular. Gerçek mümin, Allah'ın emirlerine kayıtsız şartsız uyan ve O'nun yasaklarından kaçınan kimsedir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Mü'min kavramı, Kur'an'da sadece bir inanç beyanı değil, aynı zamanda bu inancın gerektirdiği ahlaki ve pratik sorumlulukları yerine getiren kişiyi tanımlar. Ayetteki 'eğer mümin iseniz' şartı, faizden vazgeçmenin imanın samimiyetinin bir göstergesi olduğunu ve gerçek imanın, Allah'ın emirlerine tam bir teslimiyetle bağlı olmayı gerektirdiğini açıkça ortaya koyar."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["ticaret-faiz","takva","iman"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"يَـٰٓأَيُّهَا","pos":"harf","posDetail":"Nidâ Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"يَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"Ey"},{"position":2,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Nidâ harfinden sonra geldiği için mebnî","gloss":"o kimseler ki"},{"position":3,"surface":"ءَامَنُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ء-م-ن","rootLatin":"a-m-n","lemma":"آمَنَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"iman ettiler"},{"position":4,"surface":"ٱتَّقُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"و-ق-ي","rootLatin":"w-q-y","lemma":"اِتَّقَى","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"sakının"},{"position":5,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"Allah'tan"},{"position":6,"surface":"وَذَرُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"و-ذ-ر","rootLatin":"w-dh-r","lemma":"ذَر","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"ve bırakın"},{"position":7,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mebnî","gloss":"şeyi"},{"position":8,"surface":"بَقِىَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ب-ق-ي","rootLatin":"b-q-y","lemma":"بَقِيَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kalan"},{"position":9,"surface":"مِنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"-den"},{"position":10,"surface":"ٱلرِّبَوٰٓا۟","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ر-ب-و","rootLatin":"r-b-w","lemma":"رِبَا","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"faiz"},{"position":11,"surface":"إِن","pos":"harf","posDetail":"Şart Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"eğer"},{"position":12,"surface":"كُنتُم","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"iseniz"},{"position":13,"surface":"مُّؤْمِنِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ء-م-ن","rootLatin":"a-m-n","lemma":"مُؤْمِن","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"müminler"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/278*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/278*