# Bakara Sûresi, 284. Âyet (2:284)

> لِّلَّهِ مَا فِى ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَمَا فِى ٱلْأَرْضِ ۗ وَإِن تُبْدُوا۟ مَا فِىٓ أَنفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحَاسِبْكُم بِهِ ٱللَّهُ ۖ فَيَغْفِرُ لِمَن يَشَآءُ وَيُعَذِّبُ مَن يَشَآءُ ۗ وَٱللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ

*li(A)llâhi mâ fî-ssemâvâti vemâ fi-l-ard(i)(k) ve-in tubdû mâ fî enfusikum ev tuḣfûhu yuhâsibkum bihi(A)llâh(u)(s) feyaġfiru limen yeşâu ve yu'ażżibu men yeşâ(u)(k) va(A)llâhu ‘alâ kulli şey-in kadîr(un)*

**Meal (Diyanet):** Göklerdeki her şey, yerdeki her şey Allah'ındır. İçinizdekini açığa vursanız da, gizleseniz de Allah sizi, onunla sorguya çeker de dilediğini bağışlar, dilediğine azap eder. Allah'ın gücü her şeye hakkıyla yeter.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/2/284

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bakara 284. ayet, Allah'ın evren üzerindeki mutlak mülkiyetini ve insan eylemlerinin (açık veya gizli) O'nun hesaba çekme yetkisi altında olduğunu vurgular. Ayet, ilahi iradenin bağışlama ve azap etme gücünü ve Allah'ın her şeye kadir olduğunu dilbilimsel bir derinlikle ifade eder.","keyConcepts":[{"word":"تُبْدُوا۟","root":"ب د و","rootLatin":"b-d-v","meaning":"İçinizdeki düşünce veya niyetleri açığa vurmak, dışa vurmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'bedâ' fiilinin bir şeyin gizlilikten çıkıp görünür hale gelmesi anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'tübduv' kelimesi, kalpte gizlenen niyetlerin veya düşüncelerin söz veya fiille açığa çıkarılmasını ifade eder; yani Allah, insanların iç dünyalarındaki gizli olanı bile bildiği gibi, açığa vurduklarını da hesaba çeker."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'tübduv' kelimesini 'izhar etmek, ortaya çıkarmak' olarak açıklar. Ayetteki kullanımı, insanların kalplerinde sakladıkları şeyleri dışa vurmalarını, yani söz veya eylemle belli etmelerini ifade eder. Bu, Allah'ın hem gizliyi hem de açığı bilme ve ona göre muamele etme kudretini vurgular."}]},{"word":"تُخْفُوهُ","root":"خ ف ي","rootLatin":"h-f-y","meaning":"İçinizdeki düşünce veya niyetleri gizlemek, saklamak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hafâ' fiilinin bir şeyi gizlemek, örtmek anlamına geldiğini belirtir. 'Tuhfûhu' kelimesi, kalpteki niyetlerin, düşüncelerin veya duyguların dışarıya yansıtılmadan, içte saklı tutulmasını ifade eder. Ayet, Allah'ın sadece açığa vurulanları değil, gizli tutulanları da bildiğini ve hesaba çektiğini vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'ihfâ'nın 'izhar'ın zıddı olduğunu ve bir şeyi örtmek, gizlemek manasına geldiğini ifade eder. Ayetteki 'tuhfûhu' kelimesi, insanların kalplerinde sakladıkları, kimseye belli etmedikleri niyet ve düşünceleri kapsar. Bu, Allah'ın ilminin kuşatıcılığını ve insanın iç dünyasına nüfuz ettiğini gösterir."}]},{"word":"يُحَاسِبْكُم","root":"ح س ب","rootLatin":"h-s-b","meaning":"Allah'ın insanları amellerinden dolayı sorguya çekmesi, karşılığını vermesi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hisâb' kelimesinin bir şeyin miktarını bilmek, saymak ve karşılığını vermek anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'yuhâsibkum' ifadesi, Allah'ın insanların hem açık hem de gizli tüm amellerini, niyetlerini ve düşüncelerini tek tek değerlendirip, onlara hak ettikleri karşılığı vereceğini ifade eder. Bu, ilahi adaletin tecellisidir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"el-Kefevî, 'muhâsebe'nin, kişinin amellerinin tartılması ve karşılığının verilmesi olduğunu açıklar. Ayetteki 'yuhâsibkum' kelimesi, Allah'ın insanları, kalplerinde gizledikleri veya açığa vurdukları her şeyden dolayı sorguya çekeceğini ve buna göre mükafat veya ceza vereceğini belirtir. Bu, ahiret sorumluluğunun temelini oluşturur."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'hisâb' kavramının Kur'an'da genellikle 'hesap verme', 'sorgulanma' ve 'yaptıklarının karşılığını görme' anlamlarında kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'yuhâsibkum', Allah'ın insanları sadece dışa vurdukları eylemlerden değil, aynı zamanda içlerinde sakladıkları niyetlerden de sorumlu tutacağını ve buna göre bir yargılama yapacağını gösterir."}]},{"word":"يَشَآءُ","root":"ش ي أ","rootLatin":"ş-y-'-","meaning":"Allah'ın dilemesi, irade etmesi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'meşîet' kelimesinin bir şeyi istemek, dilemek ve onu gerçekleştirmeye yönelmek anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'yeşâ'u' ifadesi, Allah'ın mutlak iradesini ve kudretini vurgular; bağışlama ve azap etme yetkisinin tamamen O'nun dilemesine bağlı olduğunu gösterir. Bu, ilahi takdirin bir yönüdür."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'meşîet'in 'irade' ile eş anlamlı olduğunu ve bir şeyin olmasını istemek anlamına geldiğini ifade eder. Ayetteki 'yeşâ'u' kelimesi, Allah'ın dilediği kimseyi bağışlayıp dilediği kimseye azap edebileceğini, bu konuda hiçbir sınırlama veya zorlama olmadığını, her şeyin O'nun mutlak iradesine tabi olduğunu belirtir."}]},{"word":"قَدِيرٌ","root":"ق د ر","rootLatin":"k-d-r","meaning":"Her şeye gücü yeten, mutlak kudret sahibi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'kudret' kelimesinin bir şeyi yapmaya muktedir olmak, gücü yetmek anlamına geldiğini belirtir. 'Kadîr' ise bu sıfatın mübalağalı şekli olup, her şeye gücü yeten demektir. Ayetteki 'Kadîr' kelimesi, Allah'ın evrendeki her şeyi yaratma, yönetme, hesaba çekme, bağışlama ve azap etme konusunda mutlak ve sınırsız bir güce sahip olduğunu vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"el-Kefevî, 'Kadîr' isminin, Allah'ın her şeye gücünün yettiğini, hiçbir şeyin O'nu aciz bırakamayacağını ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'Kadîr' kelimesi, Allah'ın göklerde ve yerde olan her şeye sahip olmasından, insanların içindekileri bilip hesaba çekmesinden, dilediğini bağışlayıp dilediğine azap etmesinden sonra gelerek, tüm bu fiillerin O'nun sınırsız kudretinin bir tecellisi olduğunu pekiştirir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'Kadîr' isminin Allah'ın fiillerinin sınırsızlığını ve mutlak hakimiyetini ifade ettiğini belirtir. Bu ayette 'Allah her şeye Kadîr'dir' ifadesi, O'nun hem mülkiyetinde, hem ilminde, hem de irade ve kudretinde hiçbir eksiklik olmadığını, dolayısıyla insanları hesaba çekme ve akıbetlerini belirleme yetkisinin de mutlak olduğunu vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["hesap-mizan","tevhid","kader","esma-i-husna"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"لِّلَّهِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":1,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Allah"},{"position":2,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mahallen merfû","gloss":"şey"},{"position":3,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":4,"surface":"ٱلسَّمَـٰوَٰتِ","pos":"isim","posDetail":"Cem'-i Müennes Sâlim","root":"س-م-و","rootLatin":"s-m-w","lemma":"سَمَاء","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"gökler"},{"position":5,"surface":"وَمَا","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":5,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki isme atfedildiği için mahallen merfû","gloss":"şey"},{"position":6,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":7,"surface":"ٱلْأَرْضِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ر-ض","rootLatin":"a-r-d","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yer"},{"position":8,"surface":"وَإِن","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":8,"surface":"إِن","pos":"harf","posDetail":"Şart Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"eğer"},{"position":9,"surface":"تُبْدُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ب-د-و","rootLatin":"b-d-w","lemma":"أَبْدَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Şart fiili olduğu için meczûm","gloss":"açıklarsınız"},{"position":10,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"şey"},{"position":11,"surface":"فِىٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":12,"surface":"أَنفُسِكُمْ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ف-س","rootLatin":"n-f-s","lemma":"نَفْس","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"nefisler"},{"position":12,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":13,"surface":"أَوْ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَوْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"veya"},{"position":14,"surface":"تُخْفُوهُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"خ-ف-ي","rootLatin":"kh-f-y","lemma":"أَخْفَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Şart fiiline atfedildiği için meczûm","gloss":"gizlersiniz"},{"position":14,"surface":"هُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onu"},{"position":15,"surface":"يُحَاسِبْكُم","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ح-س-ب","rootLatin":"h-s-b","lemma":"حَاسَبَ","form":"Mufâ'ale","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Şartın cevabı olduğu için meczûm","gloss":"hesaba çeker"},{"position":15,"surface":"كُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"sizi"},{"position":16,"surface":"بِهِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":16,"surface":"هِ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"o"},{"position":17,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":18,"surface":"فَيَغْفِرُ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o zaman"},{"position":18,"surface":"يَغْفِرُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"غ-ف-ر","rootLatin":"gh-f-r","lemma":"غَفَرَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"bağışlar"},{"position":19,"surface":"لِمَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":19,"surface":"مَن","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"kimse"},{"position":20,"surface":"يَشَآءُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ش-ي-ا","rootLatin":"sh-y-a","lemma":"شَاءَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"diler"},{"position":21,"surface":"وَيُعَذِّبُ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":21,"surface":"يُعَذِّبُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ذ-ب","rootLatin":"'-dh-b","lemma":"عَذَّبَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Önceki fiile atfedildiği için merfû","gloss":"azap eder"},{"position":22,"surface":"مَن","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"kimse"},{"position":23,"surface":"يَشَآءُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ش-ي-ا","rootLatin":"sh-y-a","lemma":"شَاءَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"diler"},{"position":24,"surface":"وَٱللَّهُ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":24,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":25,"surface":"عَلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":26,"surface":"كُلِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ل-ل","rootLatin":"k-l-l","lemma":"كُلّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"her"},{"position":27,"surface":"شَىْءٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ي-ا","rootLatin":"sh-y-a","lemma":"شَيْء","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"şey"},{"position":28,"surface":"قَدِيرٌ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ق-د-ر","rootLatin":"q-d-r","lemma":"قَدِير","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"gücü yeten"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Tuhfetu'l-Uşşâkî** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/284*
- **Zekât ve İnfâk** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/284*
- **Zekât ve İnfâk** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/284*
- **Tuhfetu'l-Uşşâkî** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/284*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/284*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmed Avni Konuk · *2/284*
- **Uşşâkî Kültürünün Günümüze Yansıması “Necdet Ardıç” Örneği Yüksek Lisans tezi** — Serkan DENKÇİ · *2/284*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/284*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmed Avni Konuk · *2/284*
- **DVT-C001 (Ses Kaydı)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/284*