# Bakara Sûresi, 34. Âyet (2:34)

> وَإِذْ قُلْنَا لِلْمَلَـٰٓئِكَةِ ٱسْجُدُوا۟ لِـَٔادَمَ فَسَجَدُوٓا۟ إِلَّآ إِبْلِيسَ أَبَىٰ وَٱسْتَكْبَرَ وَكَانَ مِنَ ٱلْكَـٰفِرِينَ

*Ve-iż kulnâ lilmelâ-iketi-scudû li-âdeme fesecedû illâ iblîse ebâ vestekbera vekâne mine-lkâfirîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Hani meleklere, "Adem için saygı ile eğilin" demiştik de İblis hariç bütün melekler hemen saygı ile eğilmişler, İblis (bundan) kaçınmış, büyüklük taslamış ve kafirlerden olmuştu.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/2/34

---

## Tefsir

{"topics":["kissa-adem","melekler","kufur-sirk","kibir-hased","seytan-vesvese"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"إِذْ","pos":"harf","posDetail":"Zaman Zarfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zaman zarfı olduğu için mebnî","gloss":"o zaman"},{"position":2,"surface":"قُلْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedik"},{"position":3,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":3,"surface":"ٱلْمَلَـٰٓئِكَةِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-ل-ك","rootLatin":"m-l-k","lemma":"مَلَك","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"meleklere"},{"position":4,"surface":"ٱسْجُدُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"س-ج-د","rootLatin":"s-j-d","lemma":"سَجَدَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"secde edin"},{"position":5,"surface":"لِـَٔادَمَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":5,"surface":"ءَادَمَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ء-د-م","rootLatin":"a-d-m","lemma":"آدَم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr (gayr-ı munsarıf olduğu için fetha ile mecrûr)","gloss":"Adem'e"},{"position":6,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"böylece"},{"position":6,"surface":"سَجَدُوٓا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"س-ج-د","rootLatin":"s-j-d","lemma":"سَجَدَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"secde ettiler"},{"position":7,"surface":"إِلَّآ","pos":"harf","posDetail":"İstisna Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{},"irabReason":"İstisna harfi olduğu için mebnî","gloss":"hariç"},{"position":8,"surface":"إِبْلِيسَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ل-س","rootLatin":"b-l-s","lemma":"إِبْلِيس","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Müstesna olduğu için mansûb","gloss":"İblis"},{"position":9,"surface":"أَبَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"أ-ب-ي","rootLatin":"a-b-y","lemma":"أَبَىٰ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kaçındı"},{"position":10,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":10,"surface":"ٱسْتَكْبَرَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-ب-ر","rootLatin":"k-b-r","lemma":"اِسْتَكْبَرَ","form":"İstif'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"büyüklük tasladı"},{"position":11,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":11,"surface":"كَانَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî (Nakıs)","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"oldu"},{"position":12,"surface":"مِنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":13,"surface":"ٱلْكَـٰفِرِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ك-ف-ر","rootLatin":"k-f-r","lemma":"كَافِر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"inkar edenlerden"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bakara 34. ayet, meleklere Adem'e secde etme emrini ve İblis'in bu emre karşı gelerek kibirlenmesini anlatır. Ayet, itaat, isyan, kibir ve inkar gibi temel kavramlar üzerinden insanın yaratılışındaki ilahi iradeyi ve şeytanın düşüşünü dilbilimsel bir derinlikle ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"ٱسْجُدُوا۟","root":"س ج د","rootLatin":"s-c-d","meaning":"Allah'a itaat ve saygı göstermek amacıyla eğilmek, boyun eğmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Secde, alnı yere koymak suretiyle yapılan bir ibadet şeklidir. Ancak Kur'an'da bazen mutlak boyun eğme ve itaat anlamında da kullanılır. Bu ayetteki 'Adem'e secde edin' ifadesi, Adem'e tapınma değil, Allah'ın emrine uyarak Adem'in üstünlüğünü kabul etme ve ona saygı gösterme anlamındadır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Secde, burada 'inkıyad' (boyun eğme) ve 'ta'zim' (yüceltme) manasındadır. Meleklerin Adem'e secde etmesi, Allah'ın Adem'i halife kılmasına bir tasdik ve ona karşı bir tazim ifadesidir, yoksa Adem'e ibadet değildir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Secde kavramı, Kur'an'da sadece fiziksel bir eylem olarak değil, aynı zamanda Allah'ın iradesine tam bir teslimiyet ve boyun eğme hali olarak da ele alınır. Adem'e secde emri, Allah'ın yaratma ve seçme kudretine karşı bir itaat testidir."}]},{"word":"أَبَىٰ","root":"أ ب ى","rootLatin":"e-b-y","meaning":"Bir şeyi kabul etmemek, reddetmek, direnmek.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Eba fiili, bir emri veya isteği yerine getirmemek, ondan yüz çevirmek demektir. İblis'in 'eba' etmesi, Allah'ın emrine karşı gelmesi ve itaatsizlik göstermesidir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbâ, bir şeyi nefretle reddetmek ve ondan uzak durmaktır. İblis'in secde etmekten 'ibâ' etmesi, bu emri küçümsemesi ve kendi üstünlüğünü iddia etmesinden kaynaklanan bir reddediştir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"İbâ, bir şeyi yapmaktan kaçınmak ve onu kabul etmemektir. Bu ayette İblis'in 'eba' etmesi, sadece bir reddediş değil, aynı zamanda bir isyan ve kibir göstergesidir."}]},{"word":"وَٱسْتَكْبَرَ","root":"ك ب ر","rootLatin":"k-b-r","meaning":"Kendini büyük görmek, kibirlenmek, üstünlük taslamak.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"İstikbar, kendini başkalarından üstün görmek ve bu üstünlüğü fiilleriyle ortaya koymaktır. İblis'in 'istekbere' etmesi, kendisinin ateşten yaratılmış olmasını, topraktan yaratılan Adem'den daha üstün görmesi ve bu yüzden ona secde etmeyi reddetmesidir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Kibir, hakkı kabul etmemek ve insanları hor görmektir. İblis'in 'istekbere' etmesi, Allah'ın emrini hiçe sayması ve Adem'i küçümsemesiyle tezahür eden bir ahlaki kusurdur."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"İstikbar, Kur'an'da genellikle Allah'ın emirlerine karşı gelme, hakkı reddetme ve kendini beğenme anlamlarında kullanılır. İblis'in 'istekbere' etmesi, onun düşüşünün temel nedenlerinden biridir ve ilahi iradeye karşı gelmenin bir sonucudur."}]},{"word":"ٱلْكَـٰفِرِينَ","root":"ك ف ر","rootLatin":"k-f-r","meaning":"Hakkı örten, inkar eden, nankörlük edenler.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Küfrün asıl anlamı örtmektir. Nimetleri örtmek nankörlük, Allah'ın varlığını ve birliğini örtmek ise inkar anlamına gelir. İblis'in 'kafirlerden olması', Allah'ın emrini ve Adem'in üstünlüğünü inkar etmesi, yani hakkı örtmesidir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Kafir, Allah'ın birliğini ve peygamberlerini inkar eden kimsedir. İblis, Allah'ın emrine karşı gelerek ve Adem'in üstünlüğünü reddederek küfre düşmüştür."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Küfür, Kur'an'da sadece bir inançsızlık hali değil, aynı zamanda Allah'ın lütfunu ve nimetlerini görmezden gelme, nankörlük etme ve ilahi iradeye karşı gelme anlamlarını da içerir. İblis'in 'kafirlerden olması', onun Allah'ın emrine karşı gelerek bu geniş anlamdaki küfrü işlemesidir."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2. sure 34. ayette*
- **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** · *2. sure 34. ayette*
- **Saff Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/30-38*
- **Sohbet Arası Sohbetler (26)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/30-38*
- **Sohbet Arası Sohbetler (26)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/ 30-38*
- **Sohbet Arası Sohbetler (26)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/30-38*
- **Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/30-38*
- **Saff Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/30-38*
- **Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/ 30-38*
- **Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/30-38*
- **Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/30-38*
- **Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/ 30-38*