# Bakara Sûresi, 51. Âyet (2:51)

> وَإِذْ وَٰعَدْنَا مُوسَىٰٓ أَرْبَعِينَ لَيْلَةً ثُمَّ ٱتَّخَذْتُمُ ٱلْعِجْلَ مِنۢ بَعْدِهِۦ وَأَنتُمْ ظَـٰلِمُونَ

*Ve-iż vâ'adnâ mûsâ erbe'îne leyleten śümme-tteḣażtumu-l'icle min ba'dihi veentum zâlimûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Hani, biz Musa ile kırk gece için sözleşmiştik. Sizler ise onun ardından (kendinize) zulmederek bir buzağıyı tanrı edinmiştiniz.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/2/51

---

## Tefsir

{"topics":["kissa-musa","kufur-sirk","imtihan-bela"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bakara Suresi'nin 51. ayeti, İsrailoğullarının Hz. Musa'ya verilen kırk gecelik vaadin ardından buzağıya tapınma eylemini ve bu eylemin zulüm niteliğini dilbilimsel olarak ele almaktadır. Ayet, vaat, buzağı edinme ve zulüm kavramları üzerinden ilahi emre itaatsizliği ve bunun sonuçlarını vurgular.","keyConcepts":[{"word":"وَٰعَدْنَا","root":"و ع د","rootLatin":"v-a-d","meaning":"Allah'ın Musa'ya belirli bir süre için söz vermesi, randevulaşması.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'va'd' kelimesini 'hayır veya şer ile ilgili bir haberin verilmesi' olarak tanımlar. Ayetteki 'vâ'adnâ' (karşılıklı vaatleşme) formu, Allah'ın Musa'ya belirli bir süre için vahiy ve tecelli vaadinde bulunmasını ifade eder. Bu, Allah'ın Musa ile özel bir buluşma ve konuşma sözleşmesi yapmasıdır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'vâ'adnâ' ifadesini 'va'adna' (söz verdik) anlamında kullanır. Burada fiilin 'mufâ'ale' babından gelmesi, karşılıklı bir eylemi ima etse de, Allah'ın vaadi tek taraflı bir lütuf ve takdirdir. Ayette, Allah'ın Musa'ya Tûr'da kırk gece kalma ve Tevrat'ı alma sözü vermesi kastedilir."}]},{"word":"أَرْبَعِينَ","root":"ر ب ع","rootLatin":"r-b-ayn","meaning":"Kırk sayısı, belirli bir süreyi ve bu sürenin manevi önemini ifade eder.","sources":[{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'erba'în' (kırk) sayısının Kur'an'da genellikle belirli bir olgunlaşma, tamamlanma veya imtihan süresini ifade ettiğini belirtir. Musa'nın kırk gece Tûr'da kalması, peygamberlik görevi için bir hazırlık ve arınma dönemi olarak yorumlanır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki sayıların sadece niceliksel değil, aynı zamanda niteliksel ve sembolik anlamlar taşıdığına dikkat çeker. Kırk sayısı, birçok kültürde olduğu gibi Kur'an'da da bir tamamlanma, kemale erme veya bir dönüm noktası süresi olarak karşımıza çıkar. Musa'nın kırk gecesi, ilahi vahyi almaya hazırlanma sürecini simgeler."}]},{"word":"ٱتَّخَذْتُمُ","root":"أ خ ذ","rootLatin":"e-h-z","meaning":"Bir şeyi edinmek, benimsemek, kendine mal etmek veya bir şeyi ilah edinmek.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ittehaze' fiilinin 'bir şeyi kendine almak, benimsemek' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'ittehaztumu'l-ıcle' ifadesi, İsrailoğullarının buzağıyı bir ilah olarak benimsemeleri, ona tapınmaları ve onu Rab edinmeleri anlamındadır. Bu, sadece fiziksel olarak almak değil, aynı zamanda inançsal olarak kabul etmektir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'ittehaze' fiilinin 'bir şeyi bir şey kılmak' veya 'bir şeyi bir amaç için kullanmak' anlamlarına geldiğini açıklar. Burada İsrailoğulları, buzağıyı ilah edinerek, onu Allah'ın yerine koymuş ve ona ibadet etmişlerdir. Bu, tevhid inancından sapmanın açık bir göstergesidir."}]},{"word":"ٱلْعِجْلَ","root":"ع ج ل","rootLatin":"a-c-l","meaning":"Buzağı, sığır yavrusu; ayette tapınılan putu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ıcl' kelimesini 'sığır yavrusu' olarak tanımlar. Kur'an'da bu kelime, İsrailoğullarının Musa'nın yokluğunda taptıkları putu ifade etmek için kullanılır. Buzağının seçilmesi, Mısır'daki putperest inançların bir yansıması olarak değerlendirilir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'ıcl' kelimesinin somut bir hayvanı ifade etmesinin yanı sıra, Kur'an'da tevhid inancına karşı bir sapmayı ve putperestliği sembolize ettiğini belirtir. İsrailoğullarının buzağıya tapınması, Allah'a verdikleri sözden dönmeleri ve şirke düşmeleri anlamına gelir."}]},{"word":"ظَـٰلِمُونَ","root":"ظ ل م","rootLatin":"z-l-m","meaning":"Zulmedenler, haksızlık edenler, kendilerine yazık edenler.","sources":[{"author":"Ebû'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'zulm' kelimesini 'bir şeyi ait olmadığı yere koymak' veya 'hakkı sahibine vermemek' olarak açıklar. Ayetteki 'zâlimûn' ifadesi, İsrailoğullarının Allah'ın birliğini inkar ederek ve buzağıya tapınarak hem Allah'ın hakkına tecavüz ettiklerini hem de kendilerine yazık ettiklerini gösterir. Bu, en büyük zulüm olan şirktir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'zulm' kavramının Kur'an'da geniş bir anlam yelpazesine sahip olduğunu ve sadece başkalarına haksızlık etmekle kalmayıp, aynı zamanda Allah'a karşı gelmek ve O'nun koyduğu sınırları aşmak anlamına geldiğini belirtir. İsrailoğullarının buzağıya tapınması, Allah'a karşı işledikleri en büyük zulümdür ve bu eylemle kendilerine de zarar vermişlerdir."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Ve-iż"},{"position":2,"translit":"vâ'adnâ"},{"position":3,"translit":"mûsâ"},{"position":4,"translit":"erbe'îne"},{"position":5,"translit":"leyleten"},{"position":6,"translit":"śümme-tteḣażtumu"},{"position":7,"translit":"l'icle"},{"position":8,"translit":"min"},{"position":9,"translit":"ba'dihi"},{"position":10,"translit":"veentum"},{"position":11,"translit":"zâlimûn"},{"position":12,"translit":"(e)"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":1,"surface":"إِذْ","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf-ı zaman olduğu için mebnî","gloss":"o zaman","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Zaman zarfı","izafet":"Muzâf"},{"position":2,"surface":"وٰعَدْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"و-ع-د","rootLatin":"w-'-d","lemma":"وَعَدَ","form":"Mufâale","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"vade verdik","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":3,"surface":"مُوسَىٰٓ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i A'cem","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مُوسَى","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"Musa'ya","irabMarker":"takdîrî fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":4,"surface":"أَرْبَعِينَ","pos":"isim","posDetail":"Aded","root":"ر-ب-ع","rootLatin":"r-b-'","lemma":"أَرْبَعُونَ","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Zarf-ı zaman olduğu için mansûb","gloss":"kırk","irabMarker":"yâ ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":5,"surface":"لَيْلَةًۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ل-ي-ل","rootLatin":"l-y-l","lemma":"لَيْلَة","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Temyiz olduğu için mansûb","gloss":"gece","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Temyîz"},{"position":6,"surface":"ثُمَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ثُمَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"sonra","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":7,"surface":"ٱتَّخَذْتُمُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ا-خ-ذ","rootLatin":"'-kh-dh","lemma":"اِتَّخَذَ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"edindiniz","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":8,"surface":"ٱلْعِجْلَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ج-ل","rootLatin":"'-j-l","lemma":"عِجْل","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"buzağıyı","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":9,"surface":"مِنۢ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":10,"surface":"بَعْدِ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"ب-ع-د","rootLatin":"b-'-d","lemma":"بَعْد","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sonra","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":10,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":11,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Hâl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Hâl harfi olduğu için mebnî","gloss":"iken","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":11,"surface":"أَنتُمْ","pos":"isim","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"siz","binaDurumu":"Mebnî (munfasıl zamir)","gorev":"Mübteda"},{"position":12,"surface":"ظَـٰلِمُونَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ظ-ل-م","rootLatin":"z-l-m","lemma":"ظَالِم","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"zalimler","irabMarker":"vâv ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Haber"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-138*
- **Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-138*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/51*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/51*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/51*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/51*
- **Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bak-ara 2-53*
- **Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bak-ara 2-53*