# Bakara Sûresi, 60. Âyet (2:60)

> ۞ وَإِذِ ٱسْتَسْقَىٰ مُوسَىٰ لِقَوْمِهِۦ فَقُلْنَا ٱضْرِب بِّعَصَاكَ ٱلْحَجَرَ ۖ فَٱنفَجَرَتْ مِنْهُ ٱثْنَتَا عَشْرَةَ عَيْنًا ۖ قَدْ عَلِمَ كُلُّ أُنَاسٍ مَّشْرَبَهُمْ ۖ كُلُوا۟ وَٱشْرَبُوا۟ مِن رِّزْقِ ٱللَّهِ وَلَا تَعْثَوْا۟ فِى ٱلْأَرْضِ مُفْسِدِينَ

*Ve-iżi-steskâ mûsâ likavmihi fekulna-drib bi'asâke-lhacer(a)(s) fenfecerat minhu iśnetâ ‘aşrate ‘aynâ(en)(s) kad ‘alime kullu unâsin meşrabehum(s) kulû veşrabû min rizki(A)llâhi velâ ta'śev fi-l-ardi mufsidîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Hani, Musa kavmi için su dilemişti. Biz de, "Asanı kayaya vur" demiştik, böylece kayadan on iki pınar fışkırmış, her boy kendi su alacağı pınarı bilmişti. "Allah'ın rızkından yiyin, için. Yalnız, yeryüzünde bozgunculuk yaparak fesat çıkarmayın" demiştik.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/2/60

---

## Tefsir

{"topics":["kissa-musa","rizik","tabiat-ayetleri","emr-i-maruf"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"إِذِ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf olduğu için mebnî","gloss":"o zaman"},{"position":2,"surface":"ٱسْتَسْقَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"س-ق-ي","rootLatin":"s-q-y","lemma":"اِسْتَسْقَى","form":"İstif'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"su istedi"},{"position":3,"surface":"مُوسَىٰ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مُوسَى","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Musa"},{"position":4,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":4,"surface":"قَوْمِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قَوْم","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kavmi"},{"position":4,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":5,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"bunun üzerine"},{"position":5,"surface":"قُلْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müşterek","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedik"},{"position":6,"surface":"ٱضْرِب","pos":"fiil","posDetail":"Emir Fiil","root":"ض-ر-ب","rootLatin":"d-r-b","lemma":"ضَرَبَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"vur"},{"position":7,"surface":"بِّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ile"},{"position":7,"surface":"عَصَا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ص-و","rootLatin":"'-s-w","lemma":"عَصَا","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"asan"},{"position":7,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"senin"},{"position":8,"surface":"ٱلْحَجَرَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ح-ج-ر","rootLatin":"h-j-r","lemma":"حَجَر","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"taşa"},{"position":9,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"bunun üzerine"},{"position":9,"surface":"ٱنفَجَرَتْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ف-ج-ر","rootLatin":"f-j-r","lemma":"اِنْفَجَرَ","form":"İnfi'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"fışkırdı"},{"position":10,"surface":"مِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ondan"},{"position":10,"surface":"هُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"o"},{"position":11,"surface":"ٱثْنَتَا","pos":"isim","posDetail":"Sayı","root":"ث-ن-ي","rootLatin":"th-n-y","lemma":"اِثْنَتَانِ","form":"-","features":{"gender":"Müennes","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"iki"},{"position":12,"surface":"عَشْرَةَ","pos":"isim","posDetail":"Sayı","root":"ع-ش-ر","rootLatin":"'-sh-r","lemma":"عَشْرَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","irab":"Mebnî","state":"Nekre"},"irabReason":"Mebnî sayı olduğu için mebnî","gloss":"on"},{"position":13,"surface":"عَيْنًا","pos":"isim","posDetail":"Temyiz","root":"ع-ي-ن","rootLatin":"'-y-n","lemma":"عَيْن","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Temyiz olduğu için mansûb","gloss":"pınar"},{"position":14,"surface":"قَدْ","pos":"harf","posDetail":"Tahkik Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"قَدْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"gerçekten"},{"position":15,"surface":"عَلِمَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ع-ل-م","rootLatin":"'-l-m","lemma":"عَلِمَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"bildi"},{"position":16,"surface":"كُلُّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ل-ل","rootLatin":"k-l-l","lemma":"كُلّ","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"her"},{"position":17,"surface":"أُنَاسٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ن-س","rootLatin":"a-n-s","lemma":"أُنَاس","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"insan"},{"position":18,"surface":"مَّشْرَبَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mekân","root":"ش-ر-ب","rootLatin":"sh-r-b","lemma":"مَشْرَب","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"içeceği yer"},{"position":18,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların"},{"position":19,"surface":"كُلُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Emir Fiil","root":"أ-ك-ل","rootLatin":"a-k-l","lemma":"أَكَلَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"yiyin"},{"position":20,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":20,"surface":"ٱشْرَبُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Emir Fiil","root":"ش-ر-ب","rootLatin":"sh-r-b","lemma":"شَرِبَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":21,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"den"},{"position":22,"surface":"رِّزْقِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ر-ز-ق","rootLatin":"r-z-q","lemma":"رِزْق","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"rızkından"},{"position":23,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah'ın"},{"position":24,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":24,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nehiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"yapmayın"},{"position":25,"surface":"تَعْثَوْا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ث-و","rootLatin":"'-th-w","lemma":"عَثَا","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Nehiy harfi ile meczûm","gloss":"bozgunculuk yapmayın"},{"position":26,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde"},{"position":27,"surface":"ٱلْأَرْضِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ر-ض","rootLatin":"a-r-d","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yeryüzünde"},{"position":28,"surface":"مُفْسِدِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ف-س-د","rootLatin":"f-s-d","lemma":"مُفْسِد","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"bozguncular olarak"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bakara 60. ayet, Hz. Musa'nın kavmi için su talebini, Allah'ın emriyle taştan su fışkırmasını ve bu nimet karşısında bozgunculuktan sakınma uyarısını anlatır. Ayet, ilahi kudretin tecellisini ve insanın nankörlükten kaçınması gerektiğini vurgulayan temel kavramlar içerir.","keyConcepts":[{"word":"ٱسْتَسْقَىٰ","root":"س ق ي","rootLatin":"s-q-y","meaning":"Su istemek, su talebinde bulunmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsteşka (استسقى), 'su istedi' anlamına gelir. Bu fiil, bir şeyin talep edilmesi anlamındaki 'istif' kalıbında olup, Allah'tan yağmur veya su talep etme fiilini ifade eder. Ayette Hz. Musa'nın kavmi için Allah'tan su dilemesini anlatır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"İsteşka (استسقى) fiili, 'su istedi' demektir. Burada Musa'nın kavmi adına Allah'tan su talebinde bulunması mecazi bir anlatım değil, doğrudan bir dilek ve dua fiilidir."}]},{"word":"ٱضْرِب","root":"ض ر ب","rootLatin":"d-r-b","meaning":"Vurmak, çarpmak.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İdrib (اضرب) kelimesi, 'vur' anlamına gelir. Ayetteki 'bi-asâke' (asanla) ifadesiyle birlikte, Hz. Musa'ya asasını taşa vurması emrini açıkça belirtir. Bu, ilahi bir mucizenin gerçekleşmesi için bir araçtır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Darabe (ضرب) fiili, birçok anlama gelebilen geniş kapsamlı bir fiildir. Ancak bu ayetteki bağlamında, 'bir şeye bir şeyle vurmak' anlamında kullanılmıştır. Allah'ın emriyle taşa vurma eylemi, suyun fışkırmasına vesile olmuştur."}]},{"word":"فَٱنفَجَرَتْ","root":"ف ج ر","rootLatin":"f-j-r","meaning":"Fışkırmak, patlamak, aniden çıkmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İnfecera (انفجر), 'patladı, fışkırdı' anlamına gelir. Bu kelime, suyun taştan aniden ve şiddetli bir şekilde çıkışını ifade eder. Ayetteki kullanımı, ilahi kudretin bir mucizesi olarak suyun beklenmedik bir şekilde ortaya çıkışını vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"İnfecera (انفجر) fiili, 'bir şeyin yarılıp içinden bir şeyin çıkması' anlamını taşır. Özellikle suyun yerden veya taştan şiddetle çıkışını ifade etmek için kullanılır. Ayette, taşa vurulmasıyla birlikte suyun fışkırmasını tasvir eder."}]},{"word":"عَيْنًا","root":"ع ي ن","rootLatin":"ayn","meaning":"Pınar, su kaynağı.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Ayn (عين) kelimesi, 'göz' anlamına geldiği gibi, 'su kaynağı, pınar' anlamına da gelir. Bu ayetteki 'isnetâ aşrate aynen' (on iki pınar) ifadesiyle, taştan çıkan su kaynaklarını ifade eder."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Ayn (عين) kelimesi, 'su pınarı' demektir. Ayetteki kullanımı, İsrailoğulları'nın on iki kabilesi için on iki ayrı su kaynağının oluştuğunu gösterir, böylece her kabilenin kendi su ihtiyacını karşılayabileceği belirtilir."}]},{"word":"مَّشْرَبَهُمْ","root":"ش ر ب","rootLatin":"ş-r-b","meaning":"İçecekleri yer, su içme yeri.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Meşreb (مشرب), 'içilecek yer' veya 'içme yeri' anlamına gelir. Ayetteki 'kad alime küllü ünâsin meşrabehum' (herkes içeceği yeri bildi) ifadesi, her kabilenin kendi pınarını ve su içme noktasını tanıdığını ve düzenin sağlandığını belirtir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Meşreb (مشرب), 'içme yeri' veya 'içme zamanı' anlamlarına gelir. Bu ayette, her bir grubun (kabilenin) kendilerine tahsis edilen veya bildikleri su kaynağını ifade eder, böylece karışıklık önlenmiştir."}]},{"word":"تَعْثَوْا۟","root":"ع ث و","rootLatin":"a-s-v","meaning":"Bozgunculuk yapmak, fesat çıkarmak.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Ta'sev (تعثوا), 'fesat çıkarmayın, bozgunculuk yapmayın' demektir. Ayetteki 'müfsidîn' (bozguncular olarak) kelimesiyle birlikte, yeryüzünde karışıklık ve düzensizlik yaratmaktan sakınma emrini pekiştirir. Allah'ın nimetlerine karşı nankörlük etmeme uyarısıdır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"A-s-v kökünden türeyen 'fesat' kavramı, Kur'an'da genellikle 'düzenin bozulması, yozlaşma, yıkım' anlamlarında kullanılır. 'Lâ ta'sev' (bozgunculuk yapmayın) emri, Allah'ın verdiği nimetlere karşı şükürsüzlük ve isyanın bir sonucu olarak ortaya çıkacak toplumsal ve ahlaki çöküşten sakınmayı ifade eder."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *2/60*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *2/60*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/60-64*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *2/60*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *2/60*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *2/60*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/60-64*
- **13 ve Hakîkat-i İlâhiyye** · *2/60*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/60-64*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *2/60*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/60-64*
- **13 ve Hakîkat-i İlâhiyye** · *2/60*