# Bakara Sûresi, 67. Âyet (2:67)

> وَإِذْ قَالَ مُوسَىٰ لِقَوْمِهِۦٓ إِنَّ ٱللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَن تَذْبَحُوا۟ بَقَرَةً ۖ قَالُوٓا۟ أَتَتَّخِذُنَا هُزُوًا ۖ قَالَ أَعُوذُ بِٱللَّهِ أَنْ أَكُونَ مِنَ ٱلْجَـٰهِلِينَ

*Ve-iż kâle mûsâ likavmihi inna(A)llâhe ye/murukum en teżbehû bekara(ten)(s) kâlû etetteḣiżunâ huzuvâ(en)(s) kâle e'ûżu bi(A)llâhi en ekûne mine-lcâhilîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Hani Musa kavmine, "Allah, size bir sığır kesmenizi emrediyor" demişti. Onlar da, "Sen bizimle eğleniyor musun?" demişlerdi. Musa, "Kendini bilmez cahillerden olmaktan Allah'a sığınırım" demişti.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/2/67

---

## Tefsir

{"topics":["kissa-musa","peygamberlik","kufur-sirk","iman"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"إِذْ","pos":"harf","posDetail":"Zarf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf olduğu için mebnî","gloss":"o zaman"},{"position":2,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":3,"surface":"مُوسَىٰ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i A'cem","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مُوسَىٰ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Musa"},{"position":4,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":4,"surface":"قَوْمِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قَوْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kavmine"},{"position":4,"surface":"هِۦٓ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":5,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"muhakkak ki"},{"position":6,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Allah'ı"},{"position":7,"surface":"يَأْمُرُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"أ-م-ر","rootLatin":"a-m-r","lemma":"أَمَرَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"emrediyor"},{"position":7,"surface":"كُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"size"},{"position":8,"surface":"أَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ki"},{"position":9,"surface":"تَذْبَحُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ذ-ب-ح","rootLatin":"dh-b-h","lemma":"ذَبَحَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Nasb edatından sonra geldiği için mansûb","gloss":"kesmeniz"},{"position":10,"surface":"بَقَرَةً","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ق-ر","rootLatin":"b-q-r","lemma":"بَقَرَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir inek"},{"position":11,"surface":"قَالُوٓا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dediler"},{"position":12,"surface":"أَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"mı"},{"position":12,"surface":"تَتَّخِذُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"أ-خ-ذ","rootLatin":"a-kh-dh","lemma":"اِتَّخَذَ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"ediyor musun"},{"position":12,"surface":"نَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَحْنُ","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bizi"},{"position":13,"surface":"هُزُوًا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ه-ز-أ","rootLatin":"h-z-a","lemma":"هُزْء","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih sani olduğu için mansûb","gloss":"alay"},{"position":14,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":15,"surface":"أَعُوذُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-و-ذ","rootLatin":"'-w-dh","lemma":"عَاذَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"sığınırım"},{"position":16,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":16,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Allah'a"},{"position":17,"surface":"أَنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ki"},{"position":18,"surface":"أَكُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Nasb edatından sonra geldiği için mansûb","gloss":"olayım"},{"position":19,"surface":"مِنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"den"},{"position":20,"surface":"ٱلْجَـٰهِلِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ج-ه-ل","rootLatin":"j-h-l","lemma":"جَاهِل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"cahillerden"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bakara Suresi'nin 67. ayeti, Hz. Musa'nın kavmine Allah'ın bir sığır kurban etme emrini iletmesini ve kavmin bu emre karşı gösterdiği tepkiyi ele almaktadır. Ayet, 'kurban etme', 'sığır' ve 'cahiller' gibi kavramlar üzerinden ilahi emre itaatsizlik, alaycılık ve cehalet arasındaki ilişkiyi dilbilimsel bir derinlikle sunar.","keyConcepts":[{"word":"يَأْمُرُكُمْ","root":"أ م ر","rootLatin":"e-m-r","meaning":"Allah'ın bir şeyi yapmayı emretmesi, buyurması ve bunu muhataplarına bildirmesi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Emr (أمر), bir şeyi yapmayı veya terk etmeyi istemek anlamına gelir. Ayetteki 'يَأْمُرُكُمْ' ifadesi, Allah'ın Hz. Musa aracılığıyla İsrailoğullarına bir sığır kesme yönündeki kesin ve bağlayıcı buyruğunu ifade eder. Bu, sadece bir tavsiye değil, uyulması gereken bir ilahi talimattır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Emr (أمر) kelimesi, Kur'an'da hem fiil olarak 'emretmek' hem de isim olarak 'iş, durum' anlamlarında kullanılır. Bu ayetteki kullanımı, Allah'ın İsrailoğullarından belirli bir eylemi, yani sığır kesmeyi talep etmesi ve bunu onlara bildirmesidir. Bu, ilahi iradenin bir tecellisidir."}]},{"word":"تَذْبَحُوا۟","root":"ذ ب ح","rootLatin":"z-b-h","meaning":"Hayvanı boğazından keserek kurban etmek veya öldürmek.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Zebh (ذبح), hayvanın boğazını keserek canını almaktır. Ayetteki 'تَذْبَحُوا۟' ifadesi, İsrailoğullarından istenen eylemin, yani bir sığırı belirli bir amaçla kesme fiilinin açıkça belirtilmesidir. Bu, kurban etme eyleminin kendisidir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Zebh (ذبح), hayvanın boğazını kesmek suretiyle canını çıkarmaktır. Kur'an'da genellikle kurban etme bağlamında kullanılır. Bu ayette, Allah'ın emriyle gerçekleştirilmesi gereken bir ibadet veya bir hikmete binaen yapılması istenen bir eylemi ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Zebh (ذبح) kelimesi, Kur'an'da genellikle dini bir ritüel veya ilahi bir emir doğrultusunda hayvan kesme anlamında kullanılır. Bakara 67'deki 'تَذْبَحُوا۟' ifadesi, İsrailoğullarından istenen bu eylemin, Allah'ın emrine itaat çerçevesinde yerine getirilmesi gereken bir fiil olduğunu vurgular."}]},{"word":"بَقَرَةً","root":"ب ق ر","rootLatin":"b-k-r","meaning":"Dişi sığır, inek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Bakara (بقرة), dişi sığır anlamına gelir. Bu ayette, İsrailoğullarından kesilmesi istenen hayvanın türünü belirtir. Kelimenin kökü olan 'بقر', toprağı yarmak, açmak anlamından gelir ki, sığırın toprağı sürmesiyle ilişkilendirilir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Bakara (بقرة), bilinen dişi sığır türüdür. Ayetteki kullanımı, Allah'ın emrinin somut bir nesneye, yani belirli bir hayvana yönelik olduğunu gösterir. İsrailoğullarının bu emre karşı gösterdiği tereddüt ve sorular, bu kavramın etrafında şekillenir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Bakara (بقرة) kelimesi, Kur'an'da somut bir hayvanı ifade ederken, aynı zamanda İsrailoğullarının ilahi emirlere karşı gösterdiği direnci ve sorgulayıcı tavrı sembolize eden bir bağlamda yer alır. Bu ayette, basit bir hayvanın kesilmesi emri, aslında imanın ve itaatin bir sınavı haline gelmiştir."}]},{"word":"هُزُوًا","root":"ه ز أ","rootLatin":"h-z-e","meaning":"Alay etmek, eğlenmek, hafife almak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hüzüv (هزو), bir şeyi küçümseyerek veya eğlenmek amacıyla alaya almak, hafife almaktır. Ayetteki 'أَتَتَّخِذُنَا هُزُوًا' ifadesi, İsrailoğullarının Hz. Musa'ya yönelttiği suçlamayı, yani Allah'ın emrini kendileriyle alay etmek için kullandığını düşünmelerini yansıtır."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Hüzüv (هزو), bir şeyi ciddiye almayıp onunla eğlenmek, onu hafife almaktır. Bu ayette, İsrailoğullarının Hz. Musa'nın tebliğ ettiği ilahi emri küçümseyerek, onun kendileriyle alay ettiğini düşünmeleri, onların imana karşı gösterdikleri direnci ve şüpheciliği ortaya koyar."}]},{"word":"الْجَـٰهِلِينَ","root":"ج ه ل","rootLatin":"c-h-l","meaning":"Bilgisiz, cahil kimseler; doğruyu bilmeyen veya bilse de gereğini yapmayanlar.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Cehalet (جهل), bilginin zıddıdır. Bazen bir şeyi bilmemek, bazen de bilginin gereğini yapmamak anlamına gelir. Ayetteki 'الْجَـٰهِلِينَ' ifadesi, Hz. Musa'nın, Allah'ın emriyle alay etmenin veya onu hafife almanın, bilgisiz ve akılsız kimselerin davranışı olduğunu vurgulayarak, kendisinin böyle bir durumdan uzak olduğunu belirtmesidir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Cahil (جاهل), hakikati bilmeyen veya bildiği halde onunla amel etmeyen kişidir. Hz. Musa'nın 'Cahillerden olmaktan Allah'a sığınırım' demesi, ilahi emirlerle alay etmenin veya onları hafife almanın, hakikati idrak edemeyen veya ona saygı göstermeyen kimselerin özelliği olduğunu ifade eder. Bu, aynı zamanda bir peygamberin ciddiyetini ve sorumluluğunu gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Cahiliyye (جهلية) kavramı, Kur'an'da sadece bilgisizliği değil, aynı zamanda ahlaki ve dini değerlerden yoksunluğu, ilahi rehberliği reddetmeyi de ifade eder. Bu ayette 'الْجَـٰهِلِينَ' ifadesi, Allah'ın emriyle alay etmenin, sadece bilgi eksikliğinden değil, aynı zamanda ahlaki bir yozlaşmadan ve ilahi otoriteye karşı saygısızlıktan kaynaklandığını ima eder."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara Sûresinin 67. Âyeti*
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara Sûresinin 67. Âyeti*
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara Sûresinin 67. Âyeti*
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara Sûresinin 67. Âyeti*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/67-74*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/67-73*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/67-74*
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/67-74*
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/ 67-71*
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/67-70*
- **A'yân-ı Sâbite** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/67-74*
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/67-74*