# Bakara Sûresi, 68. Âyet (2:68)

> قَالُوا۟ ٱدْعُ لَنَا رَبَّكَ يُبَيِّن لَّنَا مَا هِىَ ۚ قَالَ إِنَّهُۥ يَقُولُ إِنَّهَا بَقَرَةٌ لَّا فَارِضٌ وَلَا بِكْرٌ عَوَانٌۢ بَيْنَ ذَٰلِكَ ۖ فَٱفْعَلُوا۟ مَا تُؤْمَرُونَ

*Kâlû ud'u lenâ rabbeke yubeyyin lenâ mâ hiy(e)(c) kâle innehu yekûlu innehâ bekaratun lâ fâridun velâ bikrun ‘avânun beyne żâlike(s) fef'alû mâ tu/merûn(e)*

**Meal (Diyanet):** "Bizim için Rabbine dua et de onun nasıl bir sığır olduğunu bize açıklasın." dediler. Musa şöyle dedi: "Rabbim diyor ki: O, ne yaşlı, ne körpe, ikisi arası bir sığırdır. Haydi, emrolunduğunuz işi yapın."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/2/68

---

## Tefsir

{"topics":["kissa-musa"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bakara Suresi 68. ayet, İsrailoğulları'nın Hz. Musa'dan kurban etmeleri istenen sığırın niteliklerini sorması ve Allah'ın bu sığırı 'ne yaşlı ne genç, orta yaşlı' olarak tanımlamasını konu alır. Ayet, itaat ve teslimiyetin önemini vurgularken, gereksiz detay sormanın getirdiği zorlukları da dilbilimsel olarak ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"ادْعُ","root":"د-ع-و","rootLatin":"d-a-v","meaning":"Hz. Musa'dan Allah'a dua etmesini, O'ndan sığırın niteliklerini açıklamasını istemek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, دعاء (du'â) kelimesini 'bir şeyi kendine doğru çekmek, yöneltmek' olarak açıklar. Ayetteki 'ud'u' (dua et) emri, İsrailoğulları'nın Hz. Musa aracılığıyla Allah'tan bilgi talep etme eylemini ifade eder, yani Allah'ın dikkatini bu konuya çekmesini istemeleridir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ud'u lenâ rabbeke' ifadesini 'Rabbine bizim için iste' veya 'Rabbine bizim için sor' şeklinde mecazi bir anlamda kullanır. Burada dua, bir aracı vasıtasıyla bir talebin iletilmesi anlamındadır, doğrudan bir yalvarıştan ziyade bir bilgi edinme isteğidir."}]},{"word":"يُبَيِّن","root":"ب-ي-ن","rootLatin":"b-y-n","meaning":"Allah'ın sığırın özelliklerini açıkça ortaya koyması, netleştirmesi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Beyân (تبيين), bir şeyin gizliliğini ortadan kaldırıp açıklığa kavuşturmak, netleştirmek demektir. Ayetteki 'yubeyyin lenâ' ifadesi, İsrailoğulları'nın sığırın mahiyeti hakkındaki belirsizliği giderme, yani net ve anlaşılır bilgi edinme arzusunu yansıtır."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, beyânın 'bir şeyi diğerinden ayırmak ve açıklamak' olduğunu belirtir. Ayetteki bağlamda, sığırın hangi özelliklere sahip olması gerektiği konusunda bir ayrım yapılması ve bu özelliklerin net bir şekilde ortaya konulması talebini ifade eder."}]},{"word":"بَقَرَةٌ","root":"ب-ق-ر","rootLatin":"b-q-r","meaning":"Kurban edilmesi emredilen dişi sığır, inek.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'bakara' kelimesinin Arapçada 'inek' anlamına geldiğini ve bu ayette kurban edilmesi istenen hayvanın türünü belirttiğini ifade eder. İsrailoğulları'nın bu hayvanın nitelikleri hakkında detay sorması, emrin genel bir sığır yerine belirli bir sığırı işaret etmesinden kaynaklanmaktadır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'bakara' kelimesinin 'toprağı yaran, süren' anlamındaki 'bakara' fiilinden türediğini ve bu hayvanın tarım ve çiftçilikteki rolüne işaret ettiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, kurban edilecek hayvanın türünü net bir şekilde tanımlar."}]},{"word":"فَارِضٌ","root":"ف-ر-ض","rootLatin":"f-r-d","meaning":"Pek yaşlı, kartlaşmış, doğurganlığını yitirmiş sığır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'fârid' kelimesini 'yaşlılıktan dolayı zayıflamış, artık doğurmayan inek' olarak açıklar. Ayetteki 'lâ fâridun' ifadesi, kurban edilecek sığırın çok yaşlı olmaması gerektiğini, yani genç ve dinç bir hayvan olması gerektiğini belirtir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'farada' fiilinin 'bir şeyi kesmek, ayırmak' anlamından hareketle, 'fârid' kelimesinin 'yaşlılıktan dolayı gücünü yitirmiş, ayrılmış' anlamında kullanıldığını ifade eder. Bu, kurbanın kusursuz ve değerli olması gerektiği ilkesiyle uyumludur."}]},{"word":"بِكْرٌ","root":"ب-ك-ر","rootLatin":"b-k-r","meaning":"Pek körpe, genç, ilk defa doğuracak veya hiç doğurmamış sığır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'bikr' kelimesini 'henüz doğurmamış genç inek' olarak tanımlar. Ayetteki 'velâ bikrun' ifadesi, kurban edilecek sığırın çok genç ve tecrübesiz olmaması gerektiğini, yani orta yaşlı bir hayvan olması gerektiğini vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'bikr' kelimesinin 'bir şeyin başlangıcı, ilki' anlamından geldiğini ve burada 'ilk defa doğuracak veya hiç doğurmamış genç hayvan' anlamında kullanıldığını belirtir. Bu, kurbanın ne çok yaşlı ne de çok genç olmaması gerektiği dengesini kurar."}]},{"word":"عَوَانٌ","root":"ع-و-ن","rootLatin":"a-v-n","meaning":"Ne çok yaşlı ne de çok genç, orta yaşlı, olgun sığır.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'avân' kelimesini 'iki şeyin ortası' olarak açıklar ve bu ayette 'ne fârid (yaşlı) ne de bikr (genç)' anlamında kullanıldığını belirtir. Bu, sığırın ideal kurbanlık yaşta, yani verimli ve sağlıklı bir dönemde olması gerektiğini ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'avân' kelimesinin 'yardımcı, destekleyici' anlamından türediğini ve burada 'iki durum arasında dengeyi sağlayan, orta yaşlı' anlamında kullanıldığını belirtir. Bu, sığırın yaşının kurban için en uygun ve dengeli durumda olduğunu gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki kavramların genellikle aşırı uçlardan kaçınarak 'orta yol'u (vasat) tercih ettiğini belirtir. 'Avân' kelimesi de bu bağlamda, kurbanın ne çok yaşlılıktan dolayı değersizleşmiş ne de çok gençlikten dolayı henüz tam olgunlaşmamış olmaması gerektiğini, ideal bir dengeyi temsil ettiğini gösterir."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Kâlû"},{"position":2,"translit":"ud'u"},{"position":3,"translit":"lenâ"},{"position":4,"translit":"rabbeke"},{"position":5,"translit":"yubeyyin"},{"position":6,"translit":"lenâ"},{"position":7,"translit":"mâ"},{"position":8,"translit":"hiy(e)(c)"},{"position":9,"translit":"kâle"},{"position":10,"translit":"innehu"},{"position":11,"translit":"yekûlu"},{"position":12,"translit":"innehâ"},{"position":13,"translit":"bekaratun"},{"position":14,"translit":"lâ"},{"position":15,"translit":"fâridun"},{"position":16,"translit":"velâ"},{"position":17,"translit":"bikrun"},{"position":18,"translit":"‘avânun"},{"position":19,"translit":"beyne"},{"position":20,"translit":"żâlike(s)"},{"position":21,"translit":"fef'alû"},{"position":22,"translit":"mâ"},{"position":23,"translit":"tu/merûn(e)"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قَالُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dediler","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":2,"surface":"ٱدْعُ","pos":"fiil","posDetail":"Emir Fiil","root":"د-ع-و","rootLatin":"d-'-w","lemma":"دَعَا","form":"Mücerred","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî (illet harfinin düşmesiyle)","gloss":"dua et/yalvar","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Emir fiil"},{"position":3,"surface":"لَنَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":3,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bizim","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":4,"surface":"رَبَّكَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"Rabbin","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih","izafet":"Muzâf"},{"position":4,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"senin","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":5,"surface":"يُبَيِّن","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ب-ي-ن","rootLatin":"b-y-n","lemma":"بَيَّنَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiilin cevabı olduğu için meczûm","gloss":"açıklasın","irabMarker":"sükûn ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":6,"surface":"لَّنَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":6,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bize","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":7,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"İstifham Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ne","binaDurumu":"Mebnî (ism-i istifhâm)","gorev":"Mübteda"},{"position":8,"surface":"هِىَ","pos":"isim","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هِيَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"o","binaDurumu":"Mebnî (munfasıl zamir)","gorev":"Haber"},{"position":9,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":10,"surface":"إِنَّهُۥ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Müşebbehe Bil-Fiil","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"muhakkak ki"},{"position":10,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"o","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Nâsih harfin ismi"},{"position":11,"surface":"يَقُولُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"söylüyor","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":12,"surface":"إِنَّهَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Müşebbehe Bil-Fiil","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"muhakkak ki"},{"position":12,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هِيَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"o","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Nâsih harfin ismi"},{"position":13,"surface":"بَقَرَةٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ق-ر","rootLatin":"b-q-r","lemma":"بَقَرَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"bir sığır","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâsih harfin haberi"},{"position":14,"surface":"لَّا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":15,"surface":"فَارِضٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ف-ر-ض","rootLatin":"f-r-d","lemma":"فَارِض","form":"Mücerred","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Sıfat olduğu için merfû","gloss":"pek kart","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Haber"},{"position":16,"surface":"وَلَا","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":16,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":17,"surface":"بِكْرٌ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ك-ر","rootLatin":"b-k-r","lemma":"بِكْر","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Atfedildiği için merfû","gloss":"pek körpe","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Haber"},{"position":18,"surface":"عَوَانٌۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-و-ن","rootLatin":"'-w-n","lemma":"عَوَان","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Sıfat olduğu için merfû","gloss":"orta yaşlı","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Sıfat"},{"position":19,"surface":"بَيْنَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Mekan","root":"ب-ي-ن","rootLatin":"b-y-n","lemma":"بَيْنَ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"arasında","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mekân zarfı","izafet":"Muzâf"},{"position":20,"surface":"ذَٰلِكَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ذَٰلِكَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"bu","binaDurumu":"Mebnî (ism-i işaret)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":21,"surface":"فَٱفْعَلُوا۟","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o halde","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":21,"surface":"ٱفْعَلُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Emir Fiil","root":"ف-ع-ل","rootLatin":"f-'-l","lemma":"فَعَلَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî (nun harfinin düşmesiyle)","gloss":"yapın","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Emir fiil"},{"position":22,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"şey","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":23,"surface":"تُؤْمَرُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ا-م-ر","rootLatin":"a-m-r","lemma":"أَمَرَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Meçhul","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"emrolunduğunuz","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Nâib-i fâil"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/67-74*
- **A'yân-ı Sâbite** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/67-74*
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/67-74*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/67-74*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/67-74*
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/ 67-71*
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/67-70*
- **A'yân-ı Sâbite** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/67-74*
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/68-69*
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/67-74*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/67-73*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/67-74*