# Bakara Sûresi, 72. Âyet (2:72)

> وَإِذْ قَتَلْتُمْ نَفْسًا فَٱدَّٰرَْٰٔتُمْ فِيهَا ۖ وَٱللَّهُ مُخْرِجٌ مَّا كُنتُمْ تَكْتُمُونَ

*Ve-iż kateltum nefsen feddâra/tum fîhâ(s) ve(A)llâhu muḣricun mâ kuntum tektumûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Hani, bir kimseyi öldürmüştünüz de suçu birbirinizin üstüne atmıştınız. Halbuki Allah, gizlemekte olduğunuzu ortaya çıkaracaktı.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/2/72

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bakara 72. ayet, İsrailoğulları'nın işlediği bir cinayeti ve bu cinayeti gizleme çabalarını ele almaktadır. Ayet, 'öldürme', 'suçu birbirine atma' ve 'gizleneni ortaya çıkarma' gibi temel kavramlar üzerinden ilahi adaletin tecellisini vurgular.","keyConcepts":[{"word":"قَتَلْتُمْ","root":"ق ت ل","rootLatin":"k-t-l","meaning":"Bir cana kıymak, öldürmek fiili.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'katl' kelimesini 'bir canı yok etmek' olarak tanımlar. Ayetteki 'kateltüm' ifadesi, İsrailoğulları'nın bir kişiyi öldürme eylemini, yani cana kıyma fiilini açıkça belirtir ve bu eylemin sorumluluğunu onlara yükler."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'katl'i 'hayatı sona erdirmek' olarak açıklar. Ayetteki kullanımı, belirli bir şahsın hayatına kasten son verilmesi durumunu ifade eder ve bu fiilin vahametini ortaya koyar."}]},{"word":"نَفْسًا","root":"ن ف س","rootLatin":"n-f-s","meaning":"Can, ruh, kişi veya birey anlamında kullanılan bir kelime.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'nefs' kelimesinin Kur'an'da farklı anlamlarda kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'nefsen' ifadesi, öldürülen belirli bir kişiyi, bir canı ifade eder ve cinayetin hedefi olan bireyi vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'nefs'in 'insan' veya 'can' anlamında kullanıldığını ifade eder. Ayetteki 'nefsen' kelimesi, öldürülenin bir insan olduğunu, yani bir cana kıyıldığını net bir şekilde ortaya koyar."}]},{"word":"فَٱدَّٰرَْٰٔتُمْ","root":"د ر أ","rootLatin":"d-r-a","meaning":"Suçu birbirine atmak, çekişmek, ihtilaf etmek ve sorumluluktan kaçınmak.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ed-dârâ'tüm' kelimesini 'birbirinize suçu attınız, çekiştiniz' şeklinde açıklar. Ayetteki kullanımı, İsrailoğulları'nın cinayetin sorumluluğunu üstlenmek yerine, suçu başkasına yükleme ve aralarında ihtilafa düşme durumunu ifade eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'müdâra'a' fiilinin 'bir şeyi defetmek, uzaklaştırmak' anlamından türediğini belirtir. Ayetteki 'feddârâ'tüm' ifadesi, cinayetin sorumluluğunu kendilerinden uzaklaştırma, suçu birbirlerine atma ve bu konuda çekişme çabalarını vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki kavramların ahlaki boyutuna dikkat çeker. 'İddârâ'tüm' fiili, sadece bir çekişmeyi değil, aynı zamanda ahlaki bir sorumluluktan kaçınma ve gerçeği gizleme çabasını da ifade eder ki bu, Kur'an'ın ahlaki öğretileriyle çelişen bir davranıştır."}]},{"word":"مُخْرِجٌ","root":"خ ر ج","rootLatin":"h-r-c","meaning":"Ortaya çıkaran, açığa vuran, gizli olanı aşikâr kılan.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ihrâc' kelimesini 'bir şeyi bulunduğu yerden dışarı çıkarmak, açığa çıkarmak' olarak tanımlar. Ayetteki 'muhricun' ifadesi, Allah'ın gizlenen gerçeği, yani cinayetin failini ortaya çıkaracağını, açığa vuracağını belirtir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'hurûc' kökünün 'bir şeyin bir yerden ayrılması' anlamını taşıdığını ve 'ihrâc'ın 'çıkarmak' olduğunu belirtir. Ayetteki 'muhricun' kelimesi, Allah'ın kudretiyle gizli kalmış olanı, yani cinayetin sırrını ve failini açığa çıkaracağını vurgular, bu da ilahi adaletin tecellisine işaret eder."}]},{"word":"تَكْتُمُونَ","root":"ك ت م","rootLatin":"k-t-m","meaning":"Gizlemek, saklamak, sır olarak tutmak.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'ketm' kelimesini 'bir şeyi gizlemek, örtmek' olarak açıklar. Ayetteki 'tektumûne' ifadesi, İsrailoğulları'nın işledikleri cinayeti ve failini gizleme çabalarını, yani gerçeği örtbas etme eylemlerini belirtir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'ketm'in 'bir şeyi saklamak, açığa vurmamak' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'tektumûne' kelimesi, İsrailoğulları'nın cinayetle ilgili bilgiyi ve sorumluluğu bilinçli olarak gizleme eylemini ifade eder, bu da onların suçluluk psikolojisini yansıtır."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **A'yân-ı Sâbite** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/67-74*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/72*
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/67-74*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/67-74*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/67-74*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/67-74*
- **A'yân-ı Sâbite** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/67-74*
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/67-74*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/67-74*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/67-74*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/67-73*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/67-74*