# Bakara Sûresi, 83. Âyet (2:83)

> وَإِذْ أَخَذْنَا مِيثَـٰقَ بَنِىٓ إِسْرَٰٓءِيلَ لَا تَعْبُدُونَ إِلَّا ٱللَّهَ وَبِٱلْوَٰلِدَيْنِ إِحْسَانًا وَذِى ٱلْقُرْبَىٰ وَٱلْيَتَـٰمَىٰ وَٱلْمَسَـٰكِينِ وَقُولُوا۟ لِلنَّاسِ حُسْنًا وَأَقِيمُوا۟ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتُوا۟ ٱلزَّكَوٰةَ ثُمَّ تَوَلَّيْتُمْ إِلَّا قَلِيلًا مِّنكُمْ وَأَنتُم مُّعْرِضُونَ

*Ve-iż eḣażnâ mîśâka benî isrâ-île lâ ta'budûne illa(A)llâhe vebilvâlideyni ihsânen veżi-lkurbâ velyetâmâ velmesâkîni vekûlû linnâsi husnen veakîmû-ssalâte veâtû-zzekâte śümme tevelleytum illâ kalîlen minkum veentum mu'ridûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Hani, biz İsrailoğulları'ndan, "Allah'tan başkasına ibadet etmeyeceksiniz, anne babaya, yakınlara, yetimlere, yoksullara iyilik edeceksiniz, herkese güzel sözler söyleyeceksiniz, namazı kılacaksınız, zekatı vereceksiniz" diye söz almıştık. Sonra pek azınız hariç, yüz çevirerek sözünüzden döndünüz.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/2/83

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bakara 83. ayet, İsrailoğulları'ndan alınan bir ahdi ve bu ahdin temel hükümlerini ele almaktadır. Ayet, tevhid inancı, sosyal adalet, güzel söz ve ibadet gibi temel dinî ve ahlaki prensipleri vurgulamakta, ardından İsrailoğulları'nın bu ahde vefasızlığını dile getirmektedir. Dilbilimsel olarak, 'mîsâk', 'ihsân', 'hüsnen', 'salât' ve 'zekât' gibi kavramlar, ayetin ana mesajını oluşturan merkezi unsurlardır.","keyConcepts":[{"word":"مِيثَـٰقَ","root":"و ث ق","rootLatin":"v-s-k","meaning":"Allah ile kulları arasında yapılan, uyulması gereken sağlam ve bağlayıcı bir ahit veya sözleşme.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Veseka (وثق) kökünden türeyen mîsâk (ميثاق), bir şeyi sağlamlaştırmak, güvenilir kılmak anlamına gelir. Kur'an'da ise genellikle Allah ile kulları arasında yapılan, uyulması gereken sağlam ahitler için kullanılır. Bu ayetteki 'mîsâk', Allah'ın İsrailoğulları'ndan aldığı, tevhid ve sosyal sorumlulukları içeren bağlayıcı bir sözleşmedir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Mîsâk, bir şeyin sağlam ve güvenilir kılınması için yapılan ahittir. Bu, hem sözlü hem de yazılı olabilir ve taraflar arasında karşılıklı bir yükümlülük doğurur. Ayetteki 'mîsâk', İsrailoğulları'nın Allah'a karşı yerine getirmesi gereken dinî ve ahlaki yükümlülüklerini ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'mîsâk' kavramını Kur'an'daki 'ahd' kavramıyla yakından ilişkilendirir. Mîsâk, Allah'ın insanlara yüklediği, yerine getirilmesi gereken bir dizi emir ve yasakları içeren, karşılıklı bir anlaşma niteliğindedir. İsrailoğulları bağlamında bu, onların seçilmişliklerinin getirdiği sorumlulukları ve Allah'a karşı sadakatlerini ifade eder."}]},{"word":"إِحْسَانًا","root":"ح س ن","rootLatin":"h-s-n","meaning":"Bir şeyi en güzel şekilde yapmak, iyilikte bulunmak, başkalarına karşı iyi davranmak ve görevleri eksiksiz yerine getirmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hüsn (حسن) kökünden türeyen ihsân (إحسان), bir şeyi güzel yapmak, iyilikte bulunmak anlamına gelir. Bu, hem fiillerin güzelliğini hem de başkalarına karşı yapılan iyiliği kapsar. Ayetteki 'ihsân', anne babaya, yakınlara, yetimlere ve düşkünlere karşı gösterilmesi gereken üstün ahlaki davranışı ve iyiliği ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"İhsân, bir fiili en mükemmel ve en güzel şekilde yerine getirmektir. Bu, sadece görevi yapmakla kalmayıp, onu en iyi niyetle ve en iyi biçimde icra etmeyi de içerir. Ayetteki bağlamda, belirtilen kişilere karşı sadece adil olmak değil, aynı zamanda onlara karşı lütufkar ve cömert davranmak anlamındadır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, ihsânı 'iyilik' ve 'mükemmellik' kavramlarıyla açıklar. İhsân, sadece bir görevi yerine getirmek değil, onu en üst düzeyde, Allah'ı görüyormuşçasına bir bilinçle yapmaktır. Bu ayetteki ihsân, sosyal ilişkilerde sergilenmesi gereken en yüksek ahlaki standardı temsil eder."}]},{"word":"حُسْنًا","root":"ح س ن","rootLatin":"h-s-n","meaning":"İnsanlarla konuşurken güzel, nazik, doğru ve yapıcı sözler kullanmak.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hüsn (حسن) kelimesi, güzellik ve iyilik anlamlarına gelir. 'Hüsnâ' (حسنى) ise daha güzel ve daha iyi demektir. Ayetteki 'hüsnen' (حسناً) ifadesi, insanlarla konuşurken sözün güzel, nazik ve doğru olmasını emreder. Bu, kaba ve çirkin sözlerden kaçınmayı, aksine gönül alıcı ve yapıcı bir dil kullanmayı gerektirir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'hüsnen' ifadesini 'güzel söz' olarak tefsir eder. Bu, insanlara karşı yumuşak ve hoş bir üslupla konuşmak, onları incitmekten kaçınmak demektir. Ayetteki bağlamda, İsrailoğulları'na verilen bu emir, sosyal ilişkilerde dilin önemini ve sözün gücünü vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Hüsnen, sözün niteliğini ifade eder; yani sözün güzel, doğru ve hikmetli olmasıdır. Bu, sadece yalan ve iftiradan kaçınmak değil, aynı zamanda insanlara karşı şefkatli ve anlayışlı bir dil kullanmayı da içerir. Ayetteki 'hüsnen' emri, toplumsal barış ve uyum için güzel sözün vazgeçilmezliğini belirtir."}]},{"word":"ٱلصَّلَوٰةَ","root":"ص ل و","rootLatin":"s-l-v","meaning":"Allah'a yöneliş, ibadet, dua ve belirli rükünleri olan namaz ibadeti.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Salât (صلاة) kelimesi, lügatte dua etmek, tazim etmek ve yönelmek anlamlarına gelir. Şer'î anlamda ise, belirli rükünleri ve şartları olan, Allah'a yönelişi ve O'na ibadeti ifade eden özel bir ibadettir. Ayetteki 'akîmû's-salât' (أقيموا الصلاة) emri, namazın düzenli ve eksiksiz bir şekilde yerine getirilmesini vurgular."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Salât, Allah'a yönelmek ve O'na dua etmektir. Kur'an'da geçtiği yerlerde genellikle bilinen namaz ibadetini ifade eder. Bu ayetteki 'salât', İsrailoğulları'na da emredilen, Allah ile kul arasındaki manevi bağı güçlendiren temel bir ibadet şeklidir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, salât kelimesinin kökenindeki 'eğilme, yönelme' anlamının, namazın fiziksel ve manevi boyutunu yansıttığını belirtir. Namaz, Allah'a tam bir teslimiyetle yönelme ve O'nun huzurunda durma eylemidir. Ayetteki 'salât', İsrailoğulları'nın dinî yaşamlarındaki merkezi ibadetlerden biridir."}]},{"word":"ٱلزَّكَوٰةَ","root":"ز ك و","rootLatin":"z-k-v","meaning":"Malın temizlenmesi, arındırılması ve belirli bir kısmının ihtiyaç sahiplerine verilmesiyle yapılan farz ibadet.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Zekât (زكاة) kelimesi, lügatte temizlenmek, arınmak, artmak ve bereketlenmek anlamlarına gelir. Şer'î terim olarak ise, malın belirli bir kısmının Allah rızası için fakirlere verilmesiyle malın temizlenmesi ve bereketlenmesini ifade eden farz bir ibadettir. Ayetteki 'âtû'z-zekât' (آتوا الزكاة) emri, sosyal adaletin ve yardımlaşmanın önemini vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Zekât, malın temizlenmesi ve artmasıdır. Bu, hem maddi hem de manevi bir arınmayı ifade eder. Malın bir kısmını Allah yolunda harcamak, malı günahlardan ve cimrilikten arındırır, aynı zamanda toplumsal dayanışmayı sağlar. Ayetteki zekât emri, İsrailoğulları'nın da sosyal sorumluluklarını yerine getirmeleri gerektiğini gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, zekâtı 'arınma' ve 'büyüme' kavramlarıyla ilişkilendirir. Zekât, sadece bir vergi değil, aynı zamanda malı ve ruhu arındıran, toplumsal refahı artıran bir ibadettir. Bu ayetteki zekât, İsrailoğulları'nın ahdinin önemli bir parçası olarak, onların toplumsal adalet anlayışlarını yansıtır."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/83*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/83*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/83*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/83*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/83*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/83*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/83*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/83*
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-138*
- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-138*