# Bakara Sûresi, 84. Âyet (2:84)

> وَإِذْ أَخَذْنَا مِيثَـٰقَكُمْ لَا تَسْفِكُونَ دِمَآءَكُمْ وَلَا تُخْرِجُونَ أَنفُسَكُم مِّن دِيَـٰرِكُمْ ثُمَّ أَقْرَرْتُمْ وَأَنتُمْ تَشْهَدُونَ

*Ve-iż eḣażnâ mîśâkakum lâ tesfikûne dimâekum velâ tuḣricûne enfusekum min diyârikum śumme akrartum veentum teşhedûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Hani, "Birbirinizin kanını dökmeyeceksiniz, birbirinizi yurtlarınızdan çıkarmayacaksınız" diye de sizden kesin söz almıştık. Sonra bunu böylece kabul etmiştiniz. Kendiniz de buna hala şahitlik etmektesiniz.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/2/84

---

## Tefsir

{"topics":["hukuk-ceza","sosyal-dayanisma","kissa-gecmis-kavimler"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"إِذْ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf olduğu için mebnî","gloss":"o zaman"},{"position":2,"surface":"أَخَذْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"أ-خ-ذ","rootLatin":"a-kh-dh","lemma":"أَخَذَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"aldık"},{"position":3,"surface":"مِيثَـٰقَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"و-ث-ق","rootLatin":"w-th-q","lemma":"مِيثَاق","form":"Mif'âl","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"sözünüzü"},{"position":3,"surface":"كُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":4,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"değil"},{"position":5,"surface":"تَسْفِكُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"س-ف-ك","rootLatin":"s-f-k","lemma":"سَفَكَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"döküyorsunuz"},{"position":6,"surface":"دِمَآءَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"د-م-ي","rootLatin":"d-m-y","lemma":"دِمَاء","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"kanları"},{"position":6,"surface":"كُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":7,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":7,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"değil"},{"position":8,"surface":"تُخْرِجُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"خ-ر-ج","rootLatin":"kh-r-j","lemma":"أَخْرَجَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"çıkarıyorsunuz"},{"position":9,"surface":"أَنفُسَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ف-س","rootLatin":"n-f-s","lemma":"نَفْس","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"nefisleri"},{"position":9,"surface":"كُم","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":10,"surface":"مِّن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":11,"surface":"دِيَـٰرِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"د-و-ر","rootLatin":"d-w-r","lemma":"دَار","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yurtlar"},{"position":11,"surface":"كُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":12,"surface":"ثُمَّ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ثُمَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"sonra"},{"position":13,"surface":"أَقْرَرْتُمْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-ر-ر","rootLatin":"q-r-r","lemma":"أَقَرَّ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"ikrar ettiniz"},{"position":14,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Hâl Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"iken"},{"position":14,"surface":"أَنتُمْ","pos":"harf","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mahallen merfû","gloss":"siz"},{"position":15,"surface":"تَشْهَدُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ش-ه-د","rootLatin":"sh-h-d","lemma":"شَهِدَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"şahit oluyorsunuz"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bakara Suresi'nin 84. ayeti, İsrailoğulları'ndan alınan önemli bir ahdi ve bu ahdin temel hükümlerini ele almaktadır. Ayet, kan dökme ve yurtlarından çıkarma yasağı gibi temel insani ve toplumsal değerleri vurgulayarak, bu ahdin ciddiyetini ve şahitler huzurunda kabul edildiğini belirtir.","keyConcepts":[{"word":"مِيثَـٰقَكُمْ","root":"و ث ق","rootLatin":"v-s-k","meaning":"Allah ile kulları arasında yapılan, karşılıklı yükümlülükler içeren sağlam ve bağlayıcı bir sözleşme veya ahit.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Mîsâk (مِيثَاق), 'veseka' (وثق) kökünden türemiş olup, bir şeyi sağlamlaştırmak, güvenilir kılmak anlamına gelir. Kur'an'da genellikle Allah ile kulları arasındaki sağlam ahitler için kullanılır ve bu ayette de İsrailoğulları'ndan alınan, uyulması gereken kesin bir sözleşmeyi ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Mîsâk (مِيثَاق), 'ahd' (عهد) ile eş anlamlıdır ve burada Allah'ın İsrailoğulları'ndan aldığı, kan dökmemeleri ve birbirlerini yurtlarından çıkarmamaları yönündeki kesin emri ve taahhüdü ifade eder. Bu, mecazi olarak bir 'yemin' veya 'söz' olarak da anlaşılabilir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Mîsâk (مِيثَاق) kavramı, Kur'an'da genellikle Allah ile insan arasındaki 'kontrat' veya 'antlaşma' anlamında kullanılır. Bu ayetteki mîsâk, İsrailoğulları'nın toplumsal düzenini ve ahlaki değerlerini korumaya yönelik, Allah tarafından konulmuş temel bir yasal çerçeveyi temsil eder."}]},{"word":"تَسْفِكُونَ","root":"س ف ك","rootLatin":"s-f-k","meaning":"Kanı akıtmak, dökmek; mecazi olarak cinayet işlemek veya haksız yere cana kıymak.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Tesfikûn (تَسْفِكُونَ), 'sefeke' (سفك) fiilinden türemiştir ve kanı akıtmak, dökmek demektir. Ayetteki 'kanınızı dökmeyin' ifadesi, birbirinizi öldürmeyin, canınıza kıymayın anlamındadır ve bu, İsrailoğulları'na yönelik temel bir yaşam hakkı koruma emridir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Sefk (سفك), bir sıvıyı, özellikle kanı akıtmak, dökmek anlamına gelir. Kur'an'da bu fiil, genellikle haksız yere cana kıymayı, cinayet işlemeyi ifade eder ve bu ayette de İsrailoğulları'nın birbirlerine karşı şiddet kullanmalarının yasaklandığını vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Sefk (سفك) kelimesi, Kur'an'da kanın akıtılması eylemini ifade eder. Bu ayetteki kullanımı, sadece fiziksel kan dökme eylemini değil, aynı zamanda bir topluluğun içindeki barışı ve güvenliği bozan her türlü şiddet eylemini de kapsayan geniş bir anlam taşır."}]},{"word":"تُخْرِجُونَ","root":"خ ر ج","rootLatin":"h-r-j","meaning":"Birini bir yerden çıkarmak, sürgün etmek veya kovmak.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Tuhricûn (تُخْرِجُونَ), 'ahrace' (أخرج) fiilinden türemiştir ve birini bulunduğu yerden çıkarmak, sürgün etmek demektir. Ayetteki 'birbirinizi yurdunuzdan sürmeyin' ifadesi, İsrailoğulları'nın kendi aralarında yurtlarından çıkarma, göçe zorlama gibi eylemlerden kaçınmaları gerektiğini belirtir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Hurûc (خروج), bir yerden dışarı çıkmak veya birini dışarı çıkarmak anlamına gelir. Bu ayetteki 'tuhricûn' (تُخْرِجُونَ) fiili, İsrailoğulları'nın kendi toplulukları içindeki bireyleri veya grupları haksız yere yurtlarından etmelerinin yasaklandığını gösterir, bu da toplumsal birliği koruma amacını taşır."}]},{"word":"أَقْرَرْتُمْ","root":"ق ر ر","rootLatin":"k-r-r","meaning":"Bir şeyi kabul etmek, onaylamak, tasdik etmek veya itiraf etmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İkrâr (إقرار), 'karra' (قرّ) kökünden türemiş olup, bir şeyi sabit kılmak, onaylamak, kabul etmek anlamına gelir. Ayetteki 'akrartum' (أَقْرَرْتُمْ) ifadesi, İsrailoğulları'nın kendilerinden alınan bu ahdi bilinçli bir şekilde ve rızalarıyla kabul ettiklerini, tasdik ettiklerini belirtir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"İkrâr (إقرار), bir şeyi tasdik etmek, doğruluğunu kabul etmek ve ona bağlı kalmayı taahhüt etmek demektir. Bu ayetteki 'akrartum' (أَقْرَرْتُمْ) kelimesi, İsrailoğulları'nın Allah'ın kendilerinden aldığı bu ahdi, şahitler huzurunda kesin bir dille onayladıklarını ve bu ahde riayet edeceklerini beyan ettiklerini ifade eder."}]},{"word":"تَشْهَدُونَ","root":"ش ه د","rootLatin":"ş-h-d","meaning":"Bir şeye şahit olmak, tanıklık etmek, bir olayı görmek ve doğruluğunu tasdik etmek.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Teşhedûn (تَشْهَدُونَ), 'şehide' (شهد) fiilinden türemiştir ve bir şeye şahit olmak, tanıklık etmek demektir. Ayetteki 'siz şahidsiniz' ifadesi, İsrailoğulları'nın bu ahdin alındığına ve kendilerinin de bu ahdi kabul ettiğine bizzat tanık olduklarını, dolayısıyla ahde uymakla yükümlü olduklarını vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Şehâdet (شهادة), bir şeyi gözle görmek veya kesin bilgiyle bilmek ve bunu beyan etmektir. Bu ayetteki 'teşhedûn' (تَشْهَدُونَ) kelimesi, İsrailoğulları'nın bu ahdin içeriğini ve kendilerine yüklenen sorumlulukları tam bir bilinçle idrak ettiklerini ve buna bizzat tanık olduklarını ifade ederek, ahdin bağlayıcılığını pekiştirir."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-138*
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-138*
- **Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/84*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/84*