# Bakara Sûresi, 90. Âyet (2:90)

> بِئْسَمَا ٱشْتَرَوْا۟ بِهِۦٓ أَنفُسَهُمْ أَن يَكْفُرُوا۟ بِمَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ بَغْيًا أَن يُنَزِّلَ ٱللَّهُ مِن فَضْلِهِۦ عَلَىٰ مَن يَشَآءُ مِنْ عِبَادِهِۦ ۖ فَبَآءُو بِغَضَبٍ عَلَىٰ غَضَبٍ ۚ وَلِلْكَـٰفِرِينَ عَذَابٌ مُّهِينٌ

*Bi/semâ-şterav bihi enfusehum en yekfurû bimâ enzela(A)llâhu baġyen en yunezzila(A)llâhu min fadlihi ‘alâ men yeşâu min ‘ibâdih(i)(s) febâû biġadabin ‘alâ ġadab(in)(c) velilkâfirîne ‘ażâbun muhîn(un)*

**Meal (Diyanet):** Karşılığında nefislerini sattıkları şeyi kıskançlıkları sebebiyle Allah'ın, kullarından dilediğine lütfuyla indirdiği vahyi inkar etmeleri ne kötüdür! Bu yüzden gazap üstüne gazaba uğradılar. İnkar edenlere alçaltıcı bir azap vardır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/2/90

---

## Tefsir

{"topics":["kufur-sirk","ilahi-kitaplar","ahiret-mukafat","musrikler"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"بِئْسَمَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ب-ء-س","rootLatin":"b-'-s","lemma":"بِئْسَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"ne kötü"},{"position":1,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"şey"},{"position":2,"surface":"ٱشْتَرَوْا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ش-ر-ي","rootLatin":"ş-r-y","lemma":"اِشْتَرَى","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"sattılar"},{"position":3,"surface":"بِهِۦٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":3,"surface":"هِۦٓ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onu"},{"position":4,"surface":"أَنفُسَهُمْ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ف-س","rootLatin":"n-f-s","lemma":"نَفْس","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"kendilerini"},{"position":4,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların"},{"position":5,"surface":"أَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Mastariyye","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ki"},{"position":6,"surface":"يَكْفُرُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ك-ف-ر","rootLatin":"k-f-r","lemma":"كَفَرَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Nasb edatından (أَن) sonra geldiği için mansûb","gloss":"inkar etmeleri"},{"position":7,"surface":"بِمَآ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":7,"surface":"مَآ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"şey"},{"position":8,"surface":"أَنزَلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ن-ز-ل","rootLatin":"n-z-l","lemma":"أَنْزَلَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"indirdi"},{"position":9,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":10,"surface":"بَغْيًا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ب-غ-ي","rootLatin":"b-g-y","lemma":"بَغْي","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün lieclih olduğu için mansûb","gloss":"hased ederek"},{"position":11,"surface":"أَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Mastariyye","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ki"},{"position":12,"surface":"يُنَزِّلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ن-ز-ل","rootLatin":"n-z-l","lemma":"نَزَّلَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Nasb edatından (أَن) sonra geldiği için mansûb","gloss":"indirsin"},{"position":13,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":14,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"den"},{"position":15,"surface":"فَضْلِهِۦ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ف-ض-ل","rootLatin":"f-d-l","lemma":"فَضْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"lütfundan"},{"position":15,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":16,"surface":"عَلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":17,"surface":"مَن","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَن","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kimseye"},{"position":18,"surface":"يَشَآءُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ش-ي-ء","rootLatin":"ş-y-'","lemma":"شَاءَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"diler"},{"position":19,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"den"},{"position":20,"surface":"عِبَادِهِۦ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ب-د","rootLatin":"'-b-d","lemma":"عَبْد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kullarından"},{"position":20,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":21,"surface":"فَبَآءُو","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"böylece"},{"position":21,"surface":"بَآءُو","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ب-و-ء","rootLatin":"b-w-'","lemma":"بَاءَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"döndüler"},{"position":22,"surface":"بِغَضَبٍ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":22,"surface":"غَضَبٍ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"غ-ض-ب","rootLatin":"ğ-d-b","lemma":"غَضَب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"gazapla"},{"position":23,"surface":"عَلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":24,"surface":"غَضَبٍۢ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"غ-ض-ب","rootLatin":"ğ-d-b","lemma":"غَضَب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"gazap"},{"position":25,"surface":"وَلِلْكَـٰفِرِينَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":25,"surface":"لِلْكَـٰفِرِينَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":25,"surface":"ٱلْكَـٰفِرِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ك-ف-ر","rootLatin":"k-f-r","lemma":"كَافِر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kafirler"},{"position":26,"surface":"عَذَابٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ع-ذ-ب","rootLatin":"'-z-b","lemma":"عَذَاب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"azap"},{"position":27,"surface":"مُّهِينٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ه-و-ن","rootLatin":"h-w-n","lemma":"مُهِين","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"alçaltıcı"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, İsrailoğullarının Allah'ın indirdiğini inkar etmelerini ve bu inkarın temelinde yatan haset ve kıskançlık duygusunu ele almaktadır. Kelimelerin seçimi, onların bu kötü alışverişlerinin ve bunun sonucunda hak ettikleri gazabın şiddetini vurgulamaktadır.","keyConcepts":[{"word":"ٱشْتَرَوْا۟","root":"ش ر ي","rootLatin":"ş-r-y","meaning":"Kendilerini kötü bir şeye karşılık satmak, takas etmek anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Şerâ (شَرَى) kelimesi, bir şeyi bedel karşılığında almak veya satmak anlamına gelir. Ayetteki 'işterav' (ٱشْتَرَوْا۟) formu, kendilerini inkar karşılığında satmaları, yani ahiretlerini dünya menfaatleri için feda etmeleri anlamında mecazi bir alışverişi ifade eder. Bu, onların Allah'ın ayetlerini değersiz bir bedelle değiştirmeleri demektir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Buradaki 'işterav' (ٱشْتَرَوْا۟) ifadesi, 'satın aldılar' anlamından ziyade, 'değiştirdiler, takas ettiler' anlamındadır. Onlar, Allah'ın indirdiği vahyi inkar ederek, kendilerini cehenneme sürükleyecek bir akıbete sattılar. Bu, mecazi bir alışveriş olup, kötü bir tercihi ve bedeli ifade eder."}]},{"word":"يَكْفُرُوا۟","root":"ك ف ر","rootLatin":"k-f-r","meaning":"Allah'ın indirdiği vahyi örtmek, inkar etmek ve nankörlük etmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Küfr (كُفْر), bir şeyi örtmek anlamına gelir. Şeriat dilinde ise Allah'ın nimetlerini örtmek, yani inkar etmek ve nankörlük etmek demektir. Ayetteki 'yekfuru' (يَكْفُرُوا۟) ifadesi, Allah'ın indirdiği vahyi, yani Kur'an'ı ve peygamberliği inkar etmelerini, hakikati örtbas etmelerini ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İzutsu'ya göre 'küfr' (كُفْر) kavramı, Kur'an'da sadece bir inançsızlık durumu değil, aynı zamanda Allah'ın lütuflarına karşı nankörlük ve O'nun gönderdiği mesajı reddetme eylemini de içerir. Ayetteki 'yekfuru' (يَكْفُرُوا۟), İsrailoğullarının Allah'ın kendilerine gönderdiği vahyi ve peygamberi bile bile reddetmelerini, yani nankörlüklerini ve inatçı inkarlarını vurgular."}]},{"word":"بَغْيًا","root":"ب غ ي","rootLatin":"b-ğ-y","meaning":"Haset, kıskançlık ve zulümle, haksız yere başkasına üstün gelme arzusunu ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Bağy (بَغْي), haddi aşmak, zulmetmek ve kıskançlık nedeniyle haksızlık yapmak anlamına gelir. Ayetteki 'bağyen' (بَغْيًا) kelimesi, onların Allah'ın fazlını başkasına vermesini çekememeleri, yani haset ve kıskançlık nedeniyle inkar etmelerini açıklar. Bu, onların inkarının temelinde yatan kötü niyeti gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Bağy (بَغْي), bir şeyi aramak, istemek anlamına geldiği gibi, haddi aşmak, zulmetmek ve haksızlık yapmak anlamlarına da gelir. Ayetteki 'bağyen' (بَغْيًا) ifadesi, onların inkarının sebebinin, Allah'ın fazlını dilediği kuluna vermesini kıskanmaları ve bu yüzden haksız yere inkar etmeleri olduğunu belirtir. Bu, onların kötü niyetli ve haset dolu tutumlarını vurgular."}]},{"word":"فَضْلِهِۦ","root":"ف ض ل","rootLatin":"f-d-l","meaning":"Allah'ın lütfu, ihsanı ve cömertliği, özellikle peygamberlik ve vahiy gibi manevi nimetleri ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Fadl (فَضْل), bir şeyin fazlası, artığı ve ihsan anlamına gelir. Allah'ın fazlı ise O'nun kullarına lütfettiği nimetler, ihsanlar ve özellikle peygamberlik, vahiy gibi manevi bağışlardır. Ayetteki 'min fadlihi' (مِن فَضْلِهِۦ), Allah'ın peygamberliği ve vahyi dilediği kuluna, yani Hz. Muhammed'e vermesini ifade eder ki, bu da İsrailoğullarının kıskançlık nedenidir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Fadl (فَضْل), bir şeyin diğerine göre üstünlüğü ve fazlalığıdır. Allah'ın fazlı ise O'nun kullarına karşılıksız olarak bahşettiği lütuflar ve ihsanlardır. Ayetteki 'min fadlihi' (مِن فَضْلِهِۦ) ifadesi, Allah'ın peygamberliği ve vahyi kendi hikmeti gereği dilediği kuluna vermesini, yani bu ilahi lütfu ve seçimi vurgular."}]},{"word":"غَضَبٍ","root":"غ ض ب","rootLatin":"ğ-d-b","meaning":"Allah'ın gazabı, öfkesi ve cezalandırmasıdır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Gadab (غَضَب), kalpteki kanın intikam alma arzusuyla kaynamasıdır. Allah'a nispet edildiğinde ise O'nun kullarına karşı cezalandırma iradesini ve azabını ifade eder. Ayetteki 'bi-gadabin ala gadabin' (بِغَضَبٍ عَلَىٰ غَضَبٍ), onların işledikleri inkar ve haset nedeniyle üst üste gelen, şiddetli bir ilahi cezaya çarptırıldıklarını gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Gadab (غَضَب), Allah'ın kullarına karşı olan cezalandırma fiilidir. Ayetteki 'bi-gadabin ala gadabin' (بِغَضَبٍ عَلَىٰ غَضَبٍ) ifadesi, onların daha önceki isyanları ve şimdi de peygamberi inkar etmeleri nedeniyle iki kat gazaba uğradıklarını, yani cezalarının katlandığını belirtir. Bu, onların günahlarının ağırlığını ve Allah'ın adaletini vurgular."}]},{"word":"مُّهِينٌ","root":"ه و ن","rootLatin":"h-v-n","meaning":"Alçaltıcı, zelil edici ve aşağılayıcı bir azabı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hevn (هَوْن), zillet ve alçaklık anlamına gelir. 'Mühîn' (مُّهِينٌ) ise alçaltan, zelil eden demektir. Ayetteki 'azabun mühîn' (عَذَابٌ مُّهِينٌ) ifadesi, kafirlere verilecek azabın sadece acı verici olmakla kalmayıp, aynı zamanda onları aşağılayıcı ve zelil edici bir nitelikte olacağını vurgular. Bu, onların kibirlerine karşılık bir cezadır."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Hevn (هَوْن), zillet ve hakirlik demektir. 'Mühîn' (مُّهِينٌ) ismi faili, başkasını zelil eden, alçaltan anlamına gelir. Ayetteki 'azabun mühîn' (عَذَابٌ مُّهِينٌ), kafirlerin dünyadaki kibir ve büyüklük taslamalarına karşılık, ahirette onları küçük düşürecek, onurlarını zedeleyecek bir azapla karşılaşacaklarını ifade eder. Bu, cezanın niteliğini ve amacını açıklar."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-138*
- **Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-138*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/90*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/90*
- **Câsiye Sûresi** · *2/90-91*
- **Câsiye Sûresi** · *2/90-91*