# Bakara Sûresi, 92. Âyet (2:92)

> ۞ وَلَقَدْ جَآءَكُم مُّوسَىٰ بِٱلْبَيِّنَـٰتِ ثُمَّ ٱتَّخَذْتُمُ ٱلْعِجْلَ مِنۢ بَعْدِهِۦ وَأَنتُمْ ظَـٰلِمُونَ

*Velekad câekum mûsâ bilbeyyinâti śumme-tteḣażtumu-l'icle min ba'dihi veentum zâlimûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Andolsun, Musa size açık mucizeler getirmişti de, arkasından sizler nefislerinize zulüm ederek buzağıyı ilah edinmiştiniz.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/2/92

---

## Tefsir

{"topics":["kissa-musa","kufur-sirk","musrikler"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"لَقَدْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tahkik","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَقَدْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Tahkik harfi olduğu için mebnî","gloss":"andolsun ki"},{"position":2,"surface":"جَآءَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ي-أ","rootLatin":"j-y-ʾ","lemma":"جَاءَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"getirdi"},{"position":2,"surface":"كُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"size"},{"position":3,"surface":"مُّوسَىٰ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i A'lem","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مُوسَىٰ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için takdiren merfû","gloss":"Musa"},{"position":4,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ile"},{"position":4,"surface":"ٱلْبَيِّنَـٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ي-ن","rootLatin":"b-y-n","lemma":"بَيِّنَة","form":"Tef'îl","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"mucizeler"},{"position":5,"surface":"ثُمَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ثُمَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"sonra"},{"position":6,"surface":"ٱتَّخَذْتُمُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"أ-خ-ذ","rootLatin":"ʾ-kh-dh","lemma":"اِتَّخَذَ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"edindiniz"},{"position":7,"surface":"ٱلْعِجْلَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ج-ل","rootLatin":"ʿ-j-l","lemma":"عِجْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"buzağıyı"},{"position":8,"surface":"مِنۢ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"den"},{"position":9,"surface":"بَعْدِ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"ب-ع-د","rootLatin":"b-ʿ-d","lemma":"بَعْد","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sonra"},{"position":9,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onun"},{"position":10,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Hâl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"iken"},{"position":10,"surface":"أَنتُمْ","pos":"isim","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mahallen merfû","gloss":"siz"},{"position":11,"surface":"ظَـٰلِمُونَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ظ-ل-م","rootLatin":"ẓ-l-m","lemma":"ظَالِم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"zalimler"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, İsrailoğulları'nın Hz. Musa'ya verilen açık delillere rağmen buzağıya tapınma eylemini ve bu eylemin zulüm niteliğini dilbilimsel bir derinlikle ortaya koymaktadır. Anahtar kavramlar, ilahi delillerin niteliğini, buzağı edinme eyleminin mahiyetini ve bu eylemin ahlaki sonucunu vurgular.","keyConcepts":[{"word":"جَآءَكُم","root":"ج-ي-ء","rootLatin":"c-y-'-","meaning":"Hz. Musa'nın İsrailoğulları'na mucizelerle gelmesini ifade eden fiil.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'c-y-'-' kökünü 'bir şeyin bir yerden başka bir yere intikal etmesi' olarak açıklar. Ayetteki 'câekum' ifadesi, Hz. Musa'nın Allah'tan aldığı 'beyyinât'ı (mucizeleri) İsrailoğulları'na ulaştırması, yani onlara getirmesi anlamındadır. Bu, sadece fiziksel bir gelişi değil, aynı zamanda ilahi mesajın ve delillerin tebliğini de içerir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'câe' fiilinin mecazi kullanımlarına dikkat çeker. Burada 'câekum' ifadesi, Hz. Musa'nın mucizelerle gelmesi, yani bu mucizelerin İsrailoğulları'na sunulması ve onlara ulaşması anlamında kullanılmıştır. Bu, delillerin açıkça ortaya konulduğunu vurgular."}]},{"word":"بِٱلْبَيِّنَـٰتِ","root":"ب-ي-ن","rootLatin":"b-y-n","meaning":"Hz. Musa'nın getirdiği açık delilleri, mucizeleri ve kanıtları ifade eden çoğul isim.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'beyyinât' kelimesini 'açık deliller, apaçık ayetler ve mucizeler' olarak açıklar. Ayetteki bağlamda, Hz. Musa'nın Firavun'a ve İsrailoğulları'na gösterdiği asanın yılana dönüşmesi, denizin yarılması gibi ilahi kudretin açıkça görünen işaretlerini ifade eder. Bunlar, hakikati şüpheye yer bırakmayacak şekilde ortaya koyan delillerdir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'beyyinât'ı 'hak ile batılı ayıran, açıklığa kavuşturan şeyler' olarak tanımlar. Bu ayetteki 'beyyinât', İsrailoğulları'nın Hz. Musa'nın peygamberliğini ve Allah'ın birliğini tasdik etmeleri için yeterli olan, şüpheyi gideren ve gerçeği ortaya koyan mucizeler ve delillerdir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'beyyine' kavramının Kur'an'daki merkeziyetine dikkat çeker. 'Beyyinât', sadece bir delil değil, aynı zamanda 'açık ve kesin bir kanıt'tır ki, bu kanıtın reddedilmesi ancak inatçılık ve körlükle mümkün olabilir. Ayetteki 'beyyinât', İsrailoğulları'nın buzağıya tapınma eyleminin ne kadar temelsiz ve haksız olduğunu gösteren güçlü bir karşıtlık oluşturur."}]},{"word":"ٱتَّخَذْتُمُ","root":"أ-خ-ذ","rootLatin":"'-h-dh","meaning":"İsrailoğulları'nın buzağıyı tanrı edinme eylemini ifade eden fiil.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'ittihaz' fiilinin 'bir şeyi kendine mal etmek, edinmek, benimsemek' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'ittehaztumu' ifadesi, İsrailoğulları'nın buzağıyı ilah olarak kabul etmeleri, onu kendilerine mabud edinmeleri ve ona tapınmaları anlamındadır. Bu, bilinçli bir tercih ve benimseme eylemini gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'ehaze' kökünün 'bir şeyi ele geçirmek, almak' anlamının yanı sıra, 'bir şeyi bir şey olarak kabul etmek' anlamını da taşıdığını vurgular. 'İttehaztumu' burada, buzağıyı ilah olarak 'kabul etme' ve 'benimseme' eylemini ifade eder. Bu, sadece bir nesneyi almak değil, ona bir statü ve değer atfetmektir."}]},{"word":"ٱلْعِجْلَ","root":"ع-ج-ل","rootLatin":"'-c-l","meaning":"İsrailoğulları'nın Hz. Musa'nın ardından tanrı edindiği buzağıyı ifade eden isim.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ıcl' kelimesini 'buzağı' olarak açıklar. Ayetteki 'el-ıcle', İsrailoğulları'nın Hz. Musa'nın Tûr'a gitmesinin ardından Samiri'nin yaptığı ve taptıkları heykeli ifade eder. Bu, somut bir putperestlik nesnesidir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ıcl' kelimesinin 'buzağı' anlamına geldiğini ve Kur'an'da İsrailoğulları'nın sapkınlığını simgelediğini belirtir. Bu ayetteki 'el-ıcle', onların Allah'ın açık delillerine rağmen, cansız bir varlığı ilah edinme gafletini ve şirki temsil eder."}]},{"word":"ظَـٰلِمُونَ","root":"ظ-ل-م","rootLatin":"z-l-m","meaning":"İsrailoğulları'nın buzağıya tapınmakla kendilerine ve Allah'a karşı haksızlık ettiklerini ifade eden çoğul sıfat.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'zulüm' kelimesini 'bir şeyi ait olduğu yerden başka bir yere koymak' olarak tanımlar. Ayetteki 'zâlimûn' ifadesi, İsrailoğulları'nın Allah'a ait olan ibadeti ve ulûhiyeti buzağıya yöneltmekle büyük bir haksızlık ve haddi aşma eylemi içinde olduklarını gösterir. Bu, hem Allah'ın hakkına tecavüz hem de kendi nefislerine zarar vermektir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'zulüm' kavramının Kur'an'da geniş bir anlamsal yelpazeye sahip olduğunu ve 'haksızlık, haddi aşma, yanlış yapma' gibi anlamları içerdiğini belirtir. Bu ayetteki 'zâlimûn', İsrailoğulları'nın Allah'ın birliğini ve Hz. Musa'nın peygamberliğini inkâr ederek, kendilerini ebedi azaba sürükleyecek bir günah işlediklerini ve bu eylemin temelinde bir haksızlık yattığını vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'zulüm'ün Kur'an'da genellikle 'şirk' ve 'küfür' ile eş anlamlı kullanıldığına dikkat çeker. Bu ayetteki 'zâlimûn' ifadesi, İsrailoğulları'nın buzağıya tapınmakla Allah'a ortak koşma (şirk) ve O'nun ayetlerini inkâr etme (küfür) gibi en büyük zulmü işlediklerini açıkça ortaya koyar."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-138*
- **Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-138*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/92*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/92*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/92*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/92*