# Bakara Sûresi, 97. Âyet (2:97)

> قُلْ مَن كَانَ عَدُوًّا لِّجِبْرِيلَ فَإِنَّهُۥ نَزَّلَهُۥ عَلَىٰ قَلْبِكَ بِإِذْنِ ٱللَّهِ مُصَدِّقًا لِّمَا بَيْنَ يَدَيْهِ وَهُدًى وَبُشْرَىٰ لِلْمُؤْمِنِينَ

*Kul men kâne ‘aduvven licibrîle fe-innehu nezzelehu ‘alâ kalbike bi-iżni(A)llâhi musaddikan limâ beyne yedeyhi vehuden vebuşrâ lilmu/minîn(e)*

**Meal (Diyanet):** De ki: "Her kim Cebrail'e düşman ise, bilsin ki o, Allah'ın izni ile Kur'an'ı; önceki kitapları doğrulayıcı, mü'minler için de bir hidayet rehberi ve müjde verici olarak senin kalbine indirmiştir."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/2/97

---

## Tefsir

{"topics":["vahiy-kuran","melekler","ilahi-kitaplar","iman"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قُلْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"De ki"},{"position":2,"surface":"مَن","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i şart olduğu için mebnî","gloss":"kimse"},{"position":3,"surface":"كَانَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idi"},{"position":4,"surface":"عَدُوًّا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-د-و","rootLatin":"'-d-w","lemma":"عَدُوّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"كَانَ fiilinin haberi olduğu için mansûb","gloss":"düşman"},{"position":5,"surface":"لِّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":5,"surface":"جِبْرِيلَ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"جِبْرِيل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Cebrail"},{"position":6,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"çünkü"},{"position":6,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Müşebbehe Bil-Fiil","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"muhakkak ki"},{"position":6,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"إِنَّ'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"o"},{"position":7,"surface":"نَزَّلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ن-ز-ل","rootLatin":"n-z-l","lemma":"نَزَّلَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"indirdi"},{"position":7,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onu"},{"position":8,"surface":"عَلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":9,"surface":"قَلْبِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-ل-ب","rootLatin":"q-l-b","lemma":"قَلْب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kalbi"},{"position":9,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"senin"},{"position":10,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":10,"surface":"إِذْنِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ء-ذ-ن","rootLatin":"'-dh-n","lemma":"إِذْن","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"izni"},{"position":11,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"A-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah'ın"},{"position":12,"surface":"مُصَدِّقًا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ص-د-ق","rootLatin":"s-d-q","lemma":"مُصَدِّق","form":"Tef'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"tasdik edici olarak"},{"position":13,"surface":"لِّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":13,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"şey"},{"position":14,"surface":"بَيْنَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"ب-ي-ن","rootLatin":"b-y-n","lemma":"بَيْنَ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"arasında"},{"position":15,"surface":"يَدَيْ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ي-د-ي","rootLatin":"y-d-y","lemma":"يَد","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Tesniye","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"elleri"},{"position":15,"surface":"هِ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":16,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":16,"surface":"هُدًى","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ه-د-ي","rootLatin":"h-d-y","lemma":"هُدًى","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Atfedildiği için mansûb","gloss":"bir hidayet"},{"position":17,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":17,"surface":"بُشْرَىٰ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ب-ش-ر","rootLatin":"b-sh-r","lemma":"بُشْرَى","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Atfedildiği için mansûb","gloss":"bir müjde"},{"position":18,"surface":"لِّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":18,"surface":"ٱلْمُؤْمِنِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ء-م-ن","rootLatin":"'-m-n","lemma":"مُؤْمِن","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"müminler"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bakara Suresi'nin 97. ayeti, Cebrail'e düşmanlığın Allah'a düşmanlık olduğunu vurgulayarak, Kur'an'ın Cebrail aracılığıyla Hz. Muhammed'in kalbine indirilişini, önceki vahiyleri tasdik edici, hidayet ve müjdeleyici bir nitelikle açıklar. Ayet, vahyin kaynağını, aracısını ve temel işlevlerini dilbilimsel bir kesinlikle ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"عَدُوًّا","root":"ع د و","rootLatin":"a-d-v","meaning":"Bu kelime, birine karşı düşmanlık besleyen, husumet güden kişiyi ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'aduvv' kelimesinin 'udvân' kökünden geldiğini ve haddi aşmak, sınırı geçmek anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki bağlamda, Cebrail'e karşı beslenen düşmanlık, Allah'ın emrine ve vahye karşı haddi aşma, isyan etme anlamını taşır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'aduvv'u, bir şeye karşıt olan, ona zarar vermek isteyen olarak tanımlar. Ayetteki 'Cebrail'e düşman olmak', onun getirdiği vahye ve dolayısıyla Allah'ın iradesine karşı çıkmak ve ona zarar verme niyetinde olmak demektir."}]},{"word":"نَزَّلَهُۥ","root":"ن ز ل","rootLatin":"n-z-l","meaning":"Bu kelime, Kur'an'ın Allah tarafından Cebrail aracılığıyla Hz. Muhammed'in kalbine peyderpey indirilmesini ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'tenzîl'in, bir şeyi yüksekten alçağa indirmek olduğunu belirtir. Ayetteki 'nezzelehû', Kur'an'ın ilahi katmandan beşeri dünyaya, Hz. Peygamber'in kalbine aşamalı olarak indirilmesini vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'tenzîl'in mecazi olarak bir şeyi açıklamak, bildirmek anlamına da gelebileceğini ifade eder. Ayetteki 'nezzelehû', Kur'an'ın sadece fiziksel bir iniş değil, aynı zamanda ilahi mesajın açıklanması ve tebliğ edilmesi sürecini de kapsar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'nüzul' kavramının Kur'an'da vahyin ilahi kökenini ve insanlığa gönderilişini ifade ettiğini belirtir. 'Nezzelehû' fiili, Kur'an'ın Allah'tan geldiğini ve Cebrail'in sadece bir aracı olduğunu açıkça ortaya koyar."}]},{"word":"قَلْبِكَ","root":"ق ل ب","rootLatin":"k-l-b","meaning":"Bu kelime, vahyin indiği, idrak edildiği ve korunduğu Hz. Muhammed'in manevi merkezini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'kalb' kelimesinin bir şeyin özü, merkezi ve sürekli değişen, dönüşen yönü olduğunu belirtir. Ayetteki 'kalbike', vahyin sadece zihinsel bir algı değil, aynı zamanda ruhsal bir idrak ve yerleşme alanı olduğunu gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'kalb'in Kur'an'da akıl, idrak ve anlayış merkezi olarak kullanıldığını ifade eder. Ayetteki 'kalbike', Kur'an'ın Hz. Peygamber'in zihnine ve ruhuna nüfuz ettiğini, orada kök saldığını vurgular."}]},{"word":"مُصَدِّقًا","root":"ص د ق","rootLatin":"s-d-k","meaning":"Bu kelime, Kur'an'ın kendinden önceki ilahi kitapları ve peygamberleri doğrulayıcı, tasdik edici niteliğini ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'tasdîk'in bir şeyin doğruluğunu onaylamak, onu gerçek kabul etmek olduğunu belirtir. Ayetteki 'musaddikan', Kur'an'ın önceki vahiylerin temel mesajını onayladığını ve onlarla çelişmediğini gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'sıdk' kökünün doğruluk, hakikat ve güvenilirlik anlamlarını taşıdığını ifade eder. 'Musaddikan', Kur'an'ın önceki vahiylerin hakikatini teyit ettiğini ve bu yönüyle güvenilir bir kaynak olduğunu vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'tasdîk'in Kur'an'da genellikle önceki peygamberlerin getirdiği mesajların temel prensiplerini onaylama anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'musaddikan', Kur'an'ın ilahi vahiy zincirinin bir devamı olduğunu ve bu zincirin halkalarını doğruladığını ifade eder."}]},{"word":"هُدًى","root":"ه د ي","rootLatin":"h-d-y","meaning":"Bu kelime, Kur'an'ın insanları doğru yola ileten, onlara rehberlik eden niteliğini ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'hüdâ'nın doğru yolu göstermek, rehberlik etmek olduğunu belirtir. Ayetteki 'huden', Kur'an'ın insanlara hem dünya hem de ahiret saadetine ulaştıracak prensipleri ve yaşam biçimini öğrettiğini ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hüdâ'nın bir şeyi nazikçe doğru yola sevk etmek olduğunu açıklar. Ayetteki 'huden', Kur'an'ın insanlara zorla değil, ikna edici ve yol gösterici bir üslupla rehberlik ettiğini vurgular."}]},{"word":"وَبُشْرَىٰ","root":"ب ش ر","rootLatin":"b-ş-r","meaning":"Bu kelime, Kur'an'ın inananlara müjde veren, sevindirici haberler getiren niteliğini ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'büşrâ'nın sevindirici haber, müjde olduğunu belirtir. Ayetteki 'büşrâ', Kur'an'ın inananlara Allah'ın rahmetini, cenneti ve dünya-ahiret mutluluğunu müjdelediğini gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'büşrâ'nın, bir haberin insanı sevindirmesi ve yüzünde neşe belirtileri oluşturması anlamına geldiğini ifade eder. Ayetteki 'büşrâ', Kur'an'ın inananların kalplerine huzur ve umut aşıladığını, onları güzel akıbetlerle müjdelediğini vurgular."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-138*
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-138*
- **Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bakara 2-255*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/97*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *2/97*