# Tâhâ Sûresi, 5. Âyet (20:5)

> ٱلرَّحْمَـٰنُ عَلَى ٱلْعَرْشِ ٱسْتَوَىٰ

*Errahmânu ‘alâ-l'arşi-stevâ*

**Meal (Diyanet):** Rahman, Arş'a kurulmuştur.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/20/5

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Tâhâ Suresi'nin 5. ayeti, Allah'ın 'Rahman' ismiyle arş üzerindeki istivâsını ifade etmektedir. Bu ayet, Allah'ın mutlak egemenliğini ve kudretini dilbilimsel bir derinlikle ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"ٱلرَّحْمَـٰنُ","root":"ر ح م","rootLatin":"r-h-m","meaning":"Allah'ın sonsuz merhamet ve şefkat sahibi olduğunu ifade eden özel bir ismidir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rahman kelimesi, Allah'a mahsus bir isim olup, rahmetin en geniş ve en kapsamlı şeklini ifade eder. Bu ayette, Allah'ın arşa istivâsının, O'nun bu engin rahmetinin bir tecellisi olarak gerçekleştiğini vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Rahman, Kur'an'da Allah'ın en temel ve evrensel niteliklerinden biri olarak öne çıkar. Bu ayette, Rahman isminin kullanılması, Allah'ın yaratılış ve yönetimdeki merhamet boyutunu, O'nun arş üzerindeki mutlak egemenliğiyle birleştirir."}]},{"word":"ٱلْعَرْشِ","root":"ع ر ش","rootLatin":"a-r-ş","meaning":"Allah'ın kudret ve egemenliğinin sembolü olan yüce makamdır.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Arş, Arapların dilinde 'taht' veya 'yüksek makam' anlamına gelir. Kur'an'da ise Allah'ın kudretinin ve mülkünün sembolü olarak kullanılır. Bu ayette, Allah'ın arş üzerindeki istivâsı, O'nun tüm evren üzerindeki mutlak hükümranlığını mecazi bir anlatımla ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Arş, varlıkların en üstünde bulunan, Allah'ın kudret ve azametinin tecelli ettiği yüce bir makamdır. Ayetteki kullanımı, Allah'ın yaratılmışlar üzerindeki nihai otoritesini ve idaresini simgeler."}]},{"word":"ٱسْتَوَىٰ","root":"س و ي","rootLatin":"s-v-y","meaning":"Allah'ın arş üzerindeki hükümranlığını, egemenliğini ve idaresini ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İstevâ fiili, 'yükselmek, yerleşmek, hükmetmek' gibi anlamlara gelir. Allah hakkında kullanıldığında ise, O'nun arş üzerindeki mutlak egemenliğini ve idaresini ifade eder. Bu ayette, Rahman'ın arşa istivâsı, O'nun yaratılış ve yönetimdeki tam kontrolünü gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İstevâ kelimesi, bir şeyin kemale ermesi, düzgün ve dengeli olması anlamına gelir. Allah'a nispet edildiğinde ise, O'nun arş üzerindeki hükümranlığının tam ve mükemmel olduğunu, hiçbir eksiklik ve kusur taşımadığını belirtir. Ayetteki istivâ, Allah'ın kudretinin ve yönetiminin nihai noktasıdır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"İstevâ fiili, Kur'an'da farklı bağlamlarda kullanılmasına rağmen, Allah'a nispet edildiğinde genellikle 'hükmetmek, egemen olmak, idare etmek' anlamlarını taşır. Tâhâ 5'teki kullanımı, Allah'ın arş üzerindeki mutlak ve tartışmasız otoritesini vurgular, O'nun yaratılış üzerindeki kontrolünü sembolize eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["esma-i-husna","tevhid","yaratilis"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"ٱلرَّحْمَـٰنُ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ر-ح-م","rootLatin":"r-h-m","lemma":"رَحْمَٰن","form":"Fa'lân","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"Rahman","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mübteda"},{"position":2,"surface":"عَلَى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine, -e","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":3,"surface":"ٱلْعَرْشِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ر-ش","rootLatin":"'-r-sh","lemma":"عَرْش","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Arş","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":4,"surface":"ٱسْتَوَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"س-و-ي","rootLatin":"s-w-y","lemma":"اِسْتَوَى","form":"İstif'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"hükmetti, istiva etti","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Errahmânu"},{"position":2,"translit":"‘alâ"},{"position":3,"translit":"l'arşi"},{"position":4,"translit":"stevâ"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Bürûc Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Taha sûresi 5. Âyet*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20. sure 5. ayet*
- **Enbiyâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20. sûre 5. âyette*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20. sure 5. ayette*
- **Zâriyât Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20. sure 5. ayet*
- **Kalem Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20. sure 5. ayet*
- **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20. sure 5. ayet*
- **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20. sure 5. ayette*
- **Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20/5*
- **Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20/5*
- **Kelime-i Tevhîd** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20/5*
- **Vahiy ve Cebrâîl** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20/5*