# Tâhâ Sûresi, 55. Âyet (20:55)

> ۞ مِنْهَا خَلَقْنَـٰكُمْ وَفِيهَا نُعِيدُكُمْ وَمِنْهَا نُخْرِجُكُمْ تَارَةً أُخْرَىٰ

*Minhâ ḣalaknâkum vefîhâ nu'îdukum veminhâ nuḣricukum târaten uḣrâ*

**Meal (Diyanet):** (Ey insanlar!) Sizi topraktan yarattık, (ölümünüzle) sizi oraya döndüreceğiz ve sizi bir kere daha oradan çıkaracağız.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/20/55

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Tâhâ Suresi 55. ayet, insanın yaratılışını, ölüp toprağa dönüşünü ve yeniden dirilişini toprağın döngüsü üzerinden anlatan temel bir ayettir. Ayet, 'yaratma', 'döndürme' ve 'çıkarma' fiilleriyle bu üç aşamayı vurgular.","keyConcepts":[{"word":"خَلَقْنَاكُمْ","root":"خ ل ق","rootLatin":"h-l-q","meaning":"Allah'ın insanı yoktan veya belirli bir maddeden var etmesi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'halk' kelimesinin 'takdir etmek' ve 'icad etmek' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'خَلَقْنَاكُمْ' ifadesi, Allah'ın insanı belirli bir ölçü ve takdirle, yani topraktan yaratmasını ifade eder. Bu, bir şeyi yoktan var etme veya bir şeyden başka bir şey meydana getirme eylemidir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'halk' kelimesini 'yaratmak' ve 'meydana getirmek' olarak açıklar. Ayetteki 'مِنْهَا خَلَقْنَاكُمْ' ifadesi, insanın başlangıçta topraktan yaratıldığını, yani varlığının kaynağının toprak olduğunu mecazi bir anlatımla ortaya koyar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'halk' kavramının Kur'an'da Allah'ın mutlak yaratıcılığını ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'خَلَقْنَاكُمْ' ifadesi, insanın varoluşunun tamamen Allah'ın iradesi ve kudretiyle gerçekleştiğini, toprağın ise bu yaratılışın maddesi olduğunu vurgular."}]},{"word":"نُعِيدُكُمْ","root":"ع و د","rootLatin":"a-v-d","meaning":"İnsanın ölümünden sonra toprağa geri döndürülmesi, yani defnedilmesi.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'عاد' fiilinin 'geri dönmek' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'وَفِيهَا نُعِيدُكُمْ' ifadesi, insanın öldükten sonra toprağa gömülerek aslına, yani yaratıldığı maddeye geri döndürüleceğini açıkça ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'avd' kelimesinin bir şeyin başlangıç noktasına veya önceki haline dönmesi anlamını taşıdığını ifade eder. Bu ayetteki 'نُعِيدُكُمْ' ifadesi, insanın yaratıldığı toprağa, yani asıl maddesine geri döndürülmesini, defnedilmesini anlatır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'avd' fiilinin Kur'an'da genellikle bir durumdan başka bir duruma geçiş veya bir yere geri dönüş anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'نُعِيدُكُمْ' ifadesi, insanın hayatının sona ermesiyle birlikte toprağa, yani ölüm sonrası mekanına geri dönüşünü sembolize eder."}]},{"word":"نُخْرِجُكُمْ","root":"خ ر ج","rootLatin":"h-r-j","meaning":"Kıyamet günü insanların topraktan yeniden diriltilerek çıkarılması.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'hurûc' kelimesinin 'çıkmak' ve 'ortaya çıkmak' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'وَمِنْهَا نُخْرِجُكُمْ' ifadesi, kıyamet günü ölülerin topraktan diriltilerek yeniden hayata döndürülmesini, yani kabirlerinden çıkarılmasını ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'hurûc' kelimesinin bir şeyin bir yerden ayrılması veya dışarı çıkması anlamını taşıdığını açıklar. Bu ayetteki 'نُخْرِجُكُمْ' ifadesi, Allah'ın kudretiyle ölü bedenlerin topraktan yeniden çıkarılarak diriltilmesini, yani ahiret hayatının başlangıcını anlatır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'hurûc' kavramının bir şeyin gizli halden açık hale gelmesi veya bir yerden ayrılması anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'نُخْرِجُكُمْ' ifadesi, toprağın altında gizli olan bedenlerin kıyamet günü yeniden ortaya çıkarılmasını ve diriltilmesini ifade eder."}]},{"word":"تَارَةً","root":"ت و ر","rootLatin":"t-v-r","meaning":"Bir kez daha, ikinci defa.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'târa' kelimesinin 'bir defa, bir kere' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'تَارَةً أُخْرَىٰ' ifadesi, 'bir başka defa' veya 'ikinci kez' anlamını taşıyarak, toprağa döndürüldükten sonraki dirilişin ikinci bir olay olduğunu vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'târa' kelimesinin 'zaman, defa' anlamında kullanıldığını ifade eder. Ayetteki 'تَارَةً أُخْرَىٰ' ifadesi, insanların topraktan çıkarılmasının, yani dirilişin, daha önce gerçekleşen yaratılış ve toprağa dönüş olaylarından sonraki 'bir başka zaman' diliminde gerçekleşeceğini belirtir."}]},{"word":"أُخْرَىٰ","root":"أ خ ر","rootLatin":"a-h-r","meaning":"Diğer, başka, ikinci.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'âhar' kelimesinin 'bir şeyin zıddı veya benzeri olmayan başka bir şey' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'تَارَةً أُخْرَىٰ' ifadesi, dirilişin, yaratılış ve ölüp toprağa dönüş olaylarından 'farklı, başka bir defa' gerçekleşeceğini vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'uhra' kelimesinin 'diğer, başka' anlamında kullanıldığını açıklar. Ayetteki 'تَارَةً أُخْرَىٰ' ifadesi, insanların topraktan çıkarılmasının, yani dirilişin, daha önceki olaylardan 'farklı bir zaman diliminde' ve 'ikinci bir kez' vuku bulacağını ifade eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["dirilis","insanin-yaratilisi","olum","kiyamet"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"مِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":1,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"o (yer)"},{"position":2,"surface":"خَلَقْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"خ-ل-ق","rootLatin":"ḫ-l-q","lemma":"خَلَقَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yarattık"},{"position":2,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"sizi"},{"position":3,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":3,"surface":"فِي","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":3,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ona (yere)"},{"position":4,"surface":"نُعِيدُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-و-د","rootLatin":"ʿ-w-d","lemma":"أَعَادَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatıyla gelmediği için merfû","gloss":"döndüreceğiz"},{"position":4,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"sizi"},{"position":5,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":5,"surface":"مِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":5,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ondan (yerden)"},{"position":6,"surface":"نُخْرِجُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"خ-ر-ج","rootLatin":"ḫ-r-j","lemma":"أَخْرَجَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatıyla gelmediği için merfû","gloss":"çıkaracağız"},{"position":6,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"sizi"},{"position":7,"surface":"تَارَةً","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ت-و-ر","rootLatin":"t-w-r","lemma":"تَارَة","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûl-i mutlak (nev'i bildiren) veya zarf-ı zaman olduğu için mansûb","gloss":"bir kez daha, tekrar"},{"position":8,"surface":"أُخْرَىٰ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"أ-خ-ر","rootLatin":"ʾ-ḫ-r","lemma":"أُخْرَى","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mansûb","gloss":"başka, diğer"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Kelime-i Nûhiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *20/55*
- **Kelime-i Nûhiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *20/55*
- **Kelime-i Nûhiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *20/55*
- **Kelime-i Nûhiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *20/55*
- **Kelime-i Nûhiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *20/55*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20/47-76*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20/55*
- **Tâ-Hâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20/55*
- **Tâ-Hâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20/55*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20/55*
- **Kelime-i Nûhiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *20/55*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20/47-76*