# Tâhâ Sûresi, 65. Âyet (20:65)

> قَالُوا۟ يَـٰمُوسَىٰٓ إِمَّآ أَن تُلْقِىَ وَإِمَّآ أَن نَّكُونَ أَوَّلَ مَنْ أَلْقَىٰ

*Kâlû yâ mûsâ immâ en tulkiye ve-immâ en nekûne evvele men elkâ*

**Meal (Diyanet):** Sihirbazlar: "Ey Musa! Ya önce atmayı tercih edersin, ya da ilk atan biz oluruz" dediler.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/20/65

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Tâhâ Suresi 65. ayet, Firavun'un sihirbazlarının Hz. Musa'ya meydan okumasını konu alır. Ayet, sihirbazların Hz. Musa'ya 'ilk kimin sihrini ortaya koyacağı' konusunda bir tercih sunmasını dilbilimsel olarak ifade ederken, 'atmak', 'olmak' ve 'ilk' gibi temel kavramlar üzerinden bu meydan okumanın mahiyetini ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"تُلْقِىَ","root":"ل ق ي","rootLatin":"l-k-y","meaning":"Bu kelime, bir şeyi atmak, bırakmak, ortaya koymak veya sunmak anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'el-ilka'' kelimesini bir şeyi bir yere atmak, bırakmak veya bir şeyi bir başkasına yöneltmek olarak açıklar. Ayetteki bağlamda sihirbazların, Hz. Musa'dan sihrini ortaya koymasını, yani 'atmasını' talep etmesi anlamındadır. Bu, sihrin bir nesne gibi yere bırakılması veya gösterilmesi eylemini ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'elka' fiilinin mecazi olarak bir şeyi sunmak, göstermek veya ortaya çıkarmak anlamında kullanılabileceğini belirtir. Burada sihirbazlar, Hz. Musa'dan kendi hünerini, yani sihrini 'ortaya koymasını' istemektedirler, bu da bir gösteri veya sunum anlamını taşır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ilka'' fiilinin Kur'an'da genellikle bir şeyi bir yere bırakma, atma veya bir mesajı iletme anlamlarında kullanıldığını belirtir. Bu ayette ise sihirbazların kendi 'sihirlerini atma' eylemi, bir meydan okuma ve güç gösterisi bağlamında ele alınır."}]},{"word":"نَّكُونَ","root":"ك و ن","rootLatin":"k-w-n","meaning":"Bu kelime, 'olmak', 'meydana gelmek' veya 'var olmak' anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'kâne' fiilinin temel anlamının 'var olmak', 'meydana gelmek' olduğunu ve zamanla ilgili olarak geçmiş, şimdiki veya gelecek zamanı ifade edebileceğini belirtir. Ayetteki 'en nekûne' ifadesi, sihirbazların 'biz olalım' yani 'biz ilk atanlar olalım' şeklindeki tercihlerini ifade eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'kâne' fiilinin Arapçada hem tam fiil (var olmak) hem de nakıs fiil (bir durumun gerçekleştiğini bildirmek) olarak kullanıldığını açıklar. Burada nakıs fiil olarak 'bizim ilk atanlar olmamız' durumunu ifade eder."}]},{"word":"أَوَّلَ","root":"أ و ل","rootLatin":"e-v-l","meaning":"Bu kelime, 'ilk', 'önceki' veya 'başlangıç' anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'evvel' kelimesinin bir şeyin başlangıcı, öncüsü veya ilk olanı anlamına geldiğini belirtir. Ayette sihirbazlar, 'ilk atan' olma konusunda bir öncelik talep etmektedirler, bu da rekabette önde olma arzusunu gösterir."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'evvel' kelimesinin zaman veya sıra açısından öncelik ifade ettiğini açıklar. Sihirbazlar, Hz. Musa'ya 'ilk atan' olma hakkını kendilerine vermesini teklif ederek, meydan okumanın başlangıcını belirleme konusunda inisiyatif almak istemektedirler."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'evvel' kelimesinin Kur'an'da genellikle bir şeyin başlangıcı, önceliği veya ilk oluşu anlamında kullanıldığını vurgular. Bu ayette sihirbazların 'ilk atan' olma isteği, psikolojik bir üstünlük kurma çabası olarak yorumlanabilir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-musa","musrikler"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قَالُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dediler"},{"position":2,"surface":"يَـٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nidâ","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"يَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ey"},{"position":2,"surface":"مُوسَىٰٓ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i A'cem","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مُوسَى","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Münâdâ olduğu için mebnî","gloss":"Musa"},{"position":3,"surface":"إِمَّآ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tahyîr","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِمَّا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ya da"},{"position":4,"surface":"أَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-mesi"},{"position":5,"surface":"تُلْقِىَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ل-ق-ي","rootLatin":"l-q-y","lemma":"أَلْقَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Nasb edatından (أَن) sonra geldiği için mansûb","gloss":"sen atarsın"},{"position":6,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"إِمَّآ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tahyîr","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِمَّا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ya da"},{"position":7,"surface":"أَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-mesi"},{"position":8,"surface":"نَّكُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri Nakıs","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Nasb edatından (أَن) sonra geldiği için mansûb","gloss":"biz olalım"},{"position":9,"surface":"أَوَّلَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"أ-و-ل","rootLatin":"a-w-l","lemma":"أَوَّل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"كَانَ fiilinin haberi olduğu için mansûb","gloss":"ilk"},{"position":10,"surface":"مَنْ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَنْ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mebnî","gloss":"kimse"},{"position":11,"surface":"أَلْقَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ل-ق-ي","rootLatin":"l-q-y","lemma":"أَلْقَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"attı"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Yûnus Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20/65*
- **Tâ-Hâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20/65*
- **Şu'arâ Sûresi** · *20/65*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20/47-76*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20/47-76*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20/65*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1** — Ahmed Avni Konuk · *20/65*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1** — Ahmed Avni Konuk · *20/65*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20/47-76*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20/47-76*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20/65*
- **Tâ-Hâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20/65*