# Tâhâ Sûresi, 66. Âyet (20:66)

> قَالَ بَلْ أَلْقُوا۟ ۖ فَإِذَا حِبَالُهُمْ وَعِصِيُّهُمْ يُخَيَّلُ إِلَيْهِ مِن سِحْرِهِمْ أَنَّهَا تَسْعَىٰ

*Kâle bel elkû(s) fe-iżâ hibâluhum ve'isiyyuhum yuḣayyelu ileyhi min sihrihim ennehâ tes'â*

**Meal (Diyanet):** Musa: "Yok, (önce) siz atın" dedi. Bir de ne görsün, onların ipleri ve değnekleri yaptıkları sihirden dolayı kendisine hızla sürünür gibi görünüyor.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/20/66

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Tâhâ Suresi'nin 66. ayeti, Hz. Musa ile sihirbazlar arasındaki karşılaşmada sihrin algı üzerindeki etkisini dilbilimsel bir derinlikle ortaya koymaktadır. Ayet, sihirbazların iplerinin ve değneklerinin hareket ediyormuş gibi görünmesini sağlayan 'sihir' kavramı etrafında şekillenmekte, bu illüzyonun 'tahayyül' ve 'sa'y' fiilleriyle nasıl ifade edildiğini göstermektedir.","keyConcepts":[{"word":"أَلْقُوا۟","root":"ل ق ي","rootLatin":"l-k-y","meaning":"Bırakmak, atmak, ortaya koymak anlamında, sihirbazlara eşyalarını yere atmaları emrini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"L-k-y kökü, bir şeyi bir yere bırakmak, atmak veya ulaştırmak anlamlarına gelir. Bu ayetteki 'elku' fiili, sihirbazların ellerindeki ipleri ve değnekleri yere bırakmaları emrini ifade eder ki bu, sihrin başlangıcıdır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Bu fiil, bir şeyi bir yere bırakma eylemini mecazi olarak da ifade edebilir. Burada sihirbazların sihirlerini ortaya koymaları, yani hünerlerini sergilemeleri anlamında kullanılmıştır."}]},{"word":"حِبَالُهُمْ","root":"ح ب ل","rootLatin":"h-b-l","meaning":"İp, halat anlamına gelir; sihirbazların sihirlerini icra etmek için kullandıkları nesnelerden biridir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Habl (ip), sihirbazların kullandığı temel araçlardan biridir. Ayetteki 'hibâluhum' kelimesi, sihirbazların çok sayıda ipi olduğunu ve bunları sihirleri için kullandıklarını belirtir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Habl kelimesi, bir şeyi bağlamak, tutmak için kullanılan ipi ifade eder. Burada sihirbazların, göz yanılsaması yaratmak için kullandıkları somut nesnelerden biri olarak zikredilmiştir."}]},{"word":"عِصِيُّهُمْ","root":"ع ص و","rootLatin":"a-s-w","meaning":"Değnek, asa anlamına gelir; sihirbazların sihirlerini icra etmek için kullandıkları diğer nesnedir.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Asâ (değnek), genellikle destek veya işaret için kullanılan bir araçtır. Bu ayette 'ısiyyuhum' kelimesi, sihirbazların sihirlerini icra ederken kullandıkları değnekleri ifade eder ve iplerle birlikte bir illüzyon oluştururlar."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Asâ kelimesi, bir şeye dayanmak, destek almak anlamındaki 'asv' kökünden gelir. Sihirbazların değnekleri, sihirlerinin bir parçası olarak, tıpkı ipler gibi, hareket ediyormuş gibi gösterilmiştir."}]},{"word":"يُخَيَّلُ","root":"خ ي ل","rootLatin":"h-y-l","meaning":"Hayal etmek, bir şeyi gerçekmiş gibi göstermek, göz yanılsaması yaratmak anlamında, sihrin Musa üzerindeki etkisini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hayl kökü, bir şeyi gerçekte olmadığı halde öyleymiş gibi tasavvur etmek, hayal etmek anlamını taşır. 'Yuhayyelü ileyhi' ifadesi, sihirbazların sihrinin Hz. Musa'ya, iplerin ve değneklerin hareket ediyormuş gibi görünmesi şeklinde bir göz yanılsaması yarattığını açıklar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki 'hayal' kavramının, gerçeklikten ziyade algısal bir yanılsamayı ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki 'yuhayyelü', sihrin nesnelerin gerçek doğasını değiştirmeyip, sadece gözlemcinin algısını manipüle ettiğini vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Bu fiil, meçhul yapısıyla, sihrin etkisiyle bir şeyin zihinde veya gözde farklı bir şekilde canlandırıldığını gösterir. Burada sihirbazların ipleri ve değnekleri, sihirleri sayesinde Musa'ya hareket ediyormuş gibi görünmüştür."}]},{"word":"سِحْرِهِمْ","root":"س ح ر","rootLatin":"s-h-r","meaning":"Sihir, büyü anlamına gelir; sihirbazların göz yanılsaması yaratma yeteneklerini ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Sihir, bir şeyi gerçekte olduğundan farklı gösterme, gözleri yanıltma sanatıdır. Ayetteki 'sihrihim' kelimesi, sihirbazların bu yeteneklerini kullanarak ipleri ve değnekleri hareket ediyormuş gibi gösterdiklerini belirtir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Sihir, gizli ve ince yollarla yapılan, gerçekte olmayan bir şeyi varmış gibi gösteren eylemdir. Bu ayette, sihirbazların ipleri ve değnekleri hareket ediyormuş gibi göstermeleri, sihrin bir illüzyon olduğunu vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, Kur'an'da sihir kavramının genellikle gerçekliği değiştirmeyen, ancak algıyı manipüle eden bir illüzyon olarak kullanıldığını belirtir. Tâhâ 66'daki 'sihrihim', bu algısal yanılsamanın kaynağıdır."}]},{"word":"تَسْعَىٰ","root":"س ع ي","rootLatin":"s-a-y","meaning":"Çabalamak, koşmak, hızlı hareket etmek anlamında, iplerin ve değneklerin hareket ediyormuş gibi görünmesini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Sa'y, hızlı ve gayretli bir şekilde yürümek veya koşmak anlamına gelir. 'Tes'â' fiili, sihirbazların iplerinin ve değneklerinin, sihrin etkisiyle canlı bir varlık gibi hareket ediyormuşçasına hızlıca ilerlediği yanılsamasını ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Sa'y, bir amaca ulaşmak için gösterilen çaba ve hızlı hareketi ifade eder. Ayetteki 'tes'â' kelimesi, sihirbazların sihrinin, cansız nesnelere canlılık ve hareketlilik kazandırdığı yanılsamasını pekiştirir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-musa","seytan-vesvese"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَوْل","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":2,"surface":"بَلْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İbtidâ","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بَلْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"bilakis, aksine"},{"position":3,"surface":"أَلْقُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ل-ق-ي","rootLatin":"l-q-y","lemma":"إِلْقَاء","form":"İf'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"atın, bırakın"},{"position":4,"surface":"فَإِذَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Fâ + Harf-i Müfâcee","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَإِذَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"bir de ne göresin, hemen"},{"position":5,"surface":"حِبَالُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ح-ب-ل","rootLatin":"ḥ-b-l","lemma":"حَبْل","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"ipleri"},{"position":5,"surface":"هُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onların"},{"position":6,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"عِصِيُّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ص-و","rootLatin":"ʿ-ṣ-w","lemma":"عَصَا","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki isme atfedildiği için merfû","gloss":"değnekleri"},{"position":6,"surface":"هُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onların"},{"position":7,"surface":"يُخَيَّلُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"خ-ي-ل","rootLatin":"ḫ-y-l","lemma":"تَخْيِيل","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"hayal edildi, gibi geldi"},{"position":8,"surface":"إِلَيْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-e, -a"},{"position":8,"surface":"هِ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"ona"},{"position":9,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":10,"surface":"سِحْرِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"س-ح-ر","rootLatin":"s-ḥ-r","lemma":"سِحْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sihri"},{"position":10,"surface":"هِمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onların"},{"position":11,"surface":"أَنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tevkîd ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ki, şüphesiz"},{"position":11,"surface":"هَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هِيَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Enne'nin ismi olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onlar"},{"position":12,"surface":"تَسْعَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"س-ع-ي","rootLatin":"s-ʿ-y","lemma":"سَعْي","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"koşuyor, yürüyor"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *20/66*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *20/66*
- **Şu'arâ Sûresi** · *20/66*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20/47-76*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20/47-76*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20/66*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *20/66*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *20/66*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *20/66*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20/47-76*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20/47-76*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20/66*