# Tâhâ Sûresi, 81. Âyet (20:81)

> كُلُوا۟ مِن طَيِّبَـٰتِ مَا رَزَقْنَـٰكُمْ وَلَا تَطْغَوْا۟ فِيهِ فَيَحِلَّ عَلَيْكُمْ غَضَبِى ۖ وَمَن يَحْلِلْ عَلَيْهِ غَضَبِى فَقَدْ هَوَىٰ

*Kulû min tayyibâti mâ razaknâkum velâ tatġav fîhi feyehille ‘aleykum ġadabî(s) vemen yahlil ‘aleyhi ġadabî fekad hevâ*

**Meal (Diyanet):** "Size rızık olarak verdiğimiz şeylerin temiz ve helal olanlarından yiyin. Bu konuda aşırı da gitmeyin, yoksa üzerinize gazabım iner. Gazabım da kimin üzerine inerse, o muhakkak helak olmuş demektir."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/20/81

---

## Tefsir

{"topics":["rizik","helal-haram","imtihan-bela","ahiret-mukafat"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"Tâhâ Suresi 81. ayet, Allah'ın insanlara bahşettiği temiz rızıklardan yeme emrini ve bu rızıklar konusunda haddi aşmanın (tuğyan) sonuçlarını ele almaktadır. Ayet, rızık nimetine şükür ve ölçülü olma prensibini vurgularken, ilahi gazabın ve helakın kaçınılmazlığını da bildirmektedir. Dilbilimsel olarak 'tayyibât', 'rezaknâkum', 'tatğav', 'gadabî' ve 'hevâ' gibi kavramlar ayetin ana mesajını oluşturan temel unsurlardır.","keyConcepts":[{"word":"طَيِّبَـٰتِ","root":"ط ي ب","rootLatin":"t-y-b","meaning":"Allah'ın helal kıldığı, temiz, hoş ve faydalı rızıklar.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Tayyib (طَيِّب), nefsin hoşlandığı, helal ve temiz olan şeydir. Kur'an'da 'tayyibât' kelimesi, hem maddi temizliği hem de şer'î helalliği ifade eder. Bu ayette, Allah'ın helal kıldığı, temiz ve faydalı rızıklar kastedilmektedir ki, bu rızıklar şükredilerek ve israf edilmeden tüketilmelidir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Tayyib (طَيِّب), kötü ve çirkin olanın zıddıdır. Şeriatta ise helal ve mübah olanı ifade eder. Bu ayetteki 'tayyibât', Allah'ın kullarına lütfettiği, hem maddi olarak temiz hem de dinen helal olan nimetleri kapsar. Bu nimetlerin aşırıya kaçmadan tüketilmesi emredilmektedir."}]},{"word":"رَزَقْنَـٰكُمْ","root":"ر ز ق","rootLatin":"r-z-q","meaning":"Allah'ın kullarına bahşettiği, geçimlerini sağlayan her türlü nimet ve ihsan.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rızık (رزق), Allah'ın kullarına verdiği her şeydir. Bu ayette 'rezaknâkum' ifadesi, Allah'ın insanlara lütfettiği, yaşamlarını sürdürmeleri için gerekli olan tüm maddi ve manevi nimetleri kapsar. Bu nimetler, sadece yiyecek ve içecek değil, aynı zamanda sağlık, akıl gibi unsurları da içerir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Rızık (رزق), Allah'ın canlılara verdiği, onların yaşamlarını sürdürmelerini sağlayan her şeydir. Bu ayetteki 'rezaknâkum' fiili, Allah'ın insanlara doğrudan ve dolaylı olarak bahşettiği, onların faydalanması için yarattığı tüm nimetleri ifade eder. Bu nimetlere karşı nankörlük etmek veya haddi aşmak yasaklanmıştır."}]},{"word":"تَطْغَوْا۟","root":"ط غ ي","rootLatin":"t-ğ-y","meaning":"Haddi aşmak, isyan etmek, zulmetmek veya ölçüyü kaçırmak.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Tuğyan (طغيان), bir şeyde haddi aşmaktır. Bu ayetteki 'lâ tatğav' (aşırı gitmeyin) ifadesi, rızık konusunda israf etmemek, şükürsüzlük etmemek, helal sınırları aşarak harama yönelmemek ve Allah'ın koyduğu ölçülerin dışına çıkmamak anlamındadır. Bu, nimetlere karşı nankörlük etmenin bir biçimidir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Tuğyan (طغيان) kavramı, Kur'an'da genellikle Allah'ın sınırlarını aşmak, O'na karşı isyan etmek ve haddi aşmak anlamında kullanılır. Bu ayette 'lâ tatğav', rızık konusunda Allah'ın belirlediği helal ve haram sınırlarını aşmamak, israf etmemek ve nimetlere karşı şükürsüzlük etmemek şeklinde anlaşılmalıdır. Bu, aynı zamanda ahlaki bir ölçülülük çağrısıdır."}]},{"word":"غَضَبِى","root":"غ ض ب","rootLatin":"ğ-d-b","meaning":"Allah'ın, isyan edenlere ve haddi aşanlara yönelik cezalandırma iradesi ve hoşnutsuzluğu.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Gadab (غضب), nefsin intikam alma isteğiyle kaynamasıdır. Allah'a nispet edildiğinde ise, O'nun isyan edenlere yönelik cezalandırma iradesi ve hoşnutsuzluğudur. Bu ayette 'gadabî' (gazabım), rızık konusunda haddi aşanlara ve isyan edenlere yönelik ilahi ceza ve azabın kaçınılmazlığını ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Gadab (غضب), Allah'ın kullarına karşı duyduğu hoşnutsuzluk ve onlara ceza verme iradesidir. Bu ayette 'gadabî', rızık nimetine karşı nankörlük eden, israf eden ve Allah'ın sınırlarını aşan kimselere yönelik ilahi bir uyarıdır. Bu gazap, dünyevi veya uhrevi bir cezayı beraberinde getirecektir."}]},{"word":"هَوَىٰ","root":"ه و ي","rootLatin":"h-v-y","meaning":"Helak olmak, düşmek, mahvolmak veya sapmak.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Hevâ (هوى), düşmek, helak olmak ve yok olmak anlamlarına gelir. Bu ayette 'fakad hevâ' (muhakkak mahvolur) ifadesi, Allah'ın gazabına uğrayan kimsenin hem dünyada hem de ahirette büyük bir kayıp ve helakla karşılaşacağını belirtir. Bu, ilahi gazabın nihai sonucudur."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Hevâ (هوى) fiili, bir yerden aşağı düşmek veya helak olmak manasındadır. Ayetteki 'fakad hevâ', Allah'ın gazabına müstahak olan kişinin, manevi ve maddi olarak yıkıma uğrayacağını, kurtuluş umudunun kalmayacağını ve cehenneme düşeceğini mecazi olarak ifade eder. Bu, tuğyanın en ağır sonucudur."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"كُلُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ا-ك-ل","rootLatin":"a-k-l","lemma":"أَكَلَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"yiyin","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Emir fiil"},{"position":2,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":3,"surface":"طَيِّبَـٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ط-ي-ب","rootLatin":"ṭ-y-b","lemma":"طَيِّبَة","form":"Fa''îl","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"temizlerinden","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":4,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i mevsûl olduğu için mebnî","gloss":"şey, o ki","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":5,"surface":"رَزَقْنَـٰكُمْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ر-ز-ق","rootLatin":"r-z-q","lemma":"رَزَقَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"rızıklandırdık","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":5,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih konumunda olduğu için mahallen mansûb","gloss":"sizi","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":6,"surface":"وَلَا","pos":"harf","posDetail":"Nehiy Lâ'sı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve ...meyin","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":7,"surface":"تَطْغَوْا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ط-غ-ي","rootLatin":"ṭ-g-y","lemma":"طَغَىٰ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Nehiy lâ'sından sonra geldiği için meczûm","gloss":"aşırı gitmeyin","irabMarker":"nûnun hazfi ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":8,"surface":"فِيهِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":8,"surface":"هِ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"onda","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":9,"surface":"فَيَحِلَّ","pos":"harf","posDetail":"Fâ-i Sebebiyye","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"böylece","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":9,"surface":"يَحِلَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ح-ل-ل","rootLatin":"ḥ-l-l","lemma":"حَلَّ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Fâ-i Sebebiyye'den sonra geldiği için mansûb","gloss":"hak etsin, insin","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":10,"surface":"عَلَيْكُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerinize"},{"position":10,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"sizin","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":11,"surface":"غَضَبِى","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"غ-ض-ب","rootLatin":"g-ḍ-b","lemma":"غَضَب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"gazabım","irabMarker":"takdîrî damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil","izafet":"Muzâf"},{"position":11,"surface":"ى","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"benim","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":12,"surface":"وَمَن","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":12,"surface":"مَن","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i şart olduğu için mebnî","gloss":"kim","binaDurumu":"Mebnî (ism-i şart)","gorev":"Mübteda"},{"position":13,"surface":"يَحْلِلْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ح-ل-ل","rootLatin":"ḥ-l-l","lemma":"حَلَّ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Şart fiili olduğu için meczûm","gloss":"hak ederse, inerse","irabMarker":"sükûn ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":14,"surface":"عَلَيْهِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":14,"surface":"هِ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"onun","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":15,"surface":"غَضَبِى","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"غ-ض-ب","rootLatin":"g-ḍ-b","lemma":"غَضَب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"gazabım","irabMarker":"takdîrî damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil","izafet":"Muzâf"},{"position":15,"surface":"ى","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"benim","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":16,"surface":"فَقَدْ","pos":"harf","posDetail":"Cevap Fâ'sı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o zaman","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":16,"surface":"قَدْ","pos":"harf","posDetail":"Tahkik Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"قَدْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"muhakkak","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Tahkîk edatı"},{"position":17,"surface":"هَوَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ه-و-ي","rootLatin":"h-w-y","lemma":"هَوَىٰ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"mahvolur","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Kulû"},{"position":2,"translit":"min"},{"position":3,"translit":"tayyibâti"},{"position":4,"translit":"mâ"},{"position":5,"translit":"razaknâkum"},{"position":6,"translit":"velâ"},{"position":7,"translit":"tatġav"},{"position":8,"translit":"fîhi"},{"position":9,"translit":"feyehille"},{"position":10,"translit":"‘aleykum"},{"position":11,"translit":"ġadabî(s)"},{"position":12,"translit":"vemen"},{"position":13,"translit":"yahlil"},{"position":14,"translit":"‘aleyhi"},{"position":15,"translit":"ġadabî"},{"position":16,"translit":"fekad"},{"position":17,"translit":"hevâ"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20/80-84*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20/80-84*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20/80-84*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20/80-84*
- **Tâ-Hâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20/81*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20/81*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20/81*
- **Tâ-Hâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20/81*