# Tâhâ Sûresi, 85. Âyet (20:85)

> قَالَ فَإِنَّا قَدْ فَتَنَّا قَوْمَكَ مِنۢ بَعْدِكَ وَأَضَلَّهُمُ ٱلسَّامِرِىُّ

*Kâle fe-innâ kad fetennâ kavmeke min ba'dike ve edallehumu-ssâmiriyy(u)*

**Meal (Diyanet):** Allah, "Şüphesiz, biz senden sonra halkını sınadık; Samiri onları saptırdı" dedi.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/20/85

---

## Tefsir

{"topics":["imtihan-bela","hidayet-dalalet","kissa-musa"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَوْل","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":2,"surface":"فَإِنَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"böylece, o zaman"},{"position":2,"surface":"إِنَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"şüphesiz biz"},{"position":2,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَحْنُ","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müşterek","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mahallen mansûb","gloss":"biz"},{"position":3,"surface":"قَدْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tahkîk","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"gerçekten"},{"position":4,"surface":"فَتَنَّا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ف-ت-ن","rootLatin":"f-t-n","lemma":"فَتْن","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müşterek","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"sınadık"},{"position":5,"surface":"قَوْمَكَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قَوْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"kavmini"},{"position":5,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"senin"},{"position":6,"surface":"مِنۢ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den, -dan"},{"position":7,"surface":"بَعْدِكَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"ب-ع-د","rootLatin":"b-'-d","lemma":"بَعْد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sonra"},{"position":7,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"senin"},{"position":8,"surface":"وَأَضَلَّهُمُ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":8,"surface":"أَضَلَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ض-ل-ل","rootLatin":"d-l-l","lemma":"إِضْلَال","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"saptırdı"},{"position":8,"surface":"هُمُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onları"},{"position":9,"surface":"ٱلسَّامِرِىُّ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mensûb","root":"س-م-ر","rootLatin":"s-m-r","lemma":"سَامِرِيّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Samiri"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Tâhâ Suresi 85. ayet, Allah'ın Hz. Musa'ya kavminin Samiri tarafından saptırıldığını bildirmesini konu alır. Ayet, 'fitne' ve 'dalalet' gibi temel kavramlar üzerinden ilahi imtihanı ve sapkınlığı dilbilimsel bir derinlikle ele almaktadır.","keyConcepts":[{"word":"فَتَنَّا","root":"ف ت ن","rootLatin":"f-t-n","meaning":"Biz sınadık, imtihan ettik.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'fitne' kelimesinin aslının altını ateşe sokarak saflığını ortaya çıkarmak olduğunu belirtir. Ayetteki 'fetenna' ifadesi, Allah'ın İsrailoğullarını Hz. Musa'nın yokluğunda bir imtihana tabi tuttuğunu ve bu imtihanla onların imanlarındaki zaafı ortaya çıkardığını gösterir."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'fitne' kelimesini 'imtihan' ve 'belâ' anlamlarında kullanır. Bu ayetteki 'fetenna' fiili, Allah'ın kavmi bir denemeden geçirdiğini ve bu denemenin sonucunda onların Samiri'nin saptırmasına maruz kaldığını ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'fitne' kavramının Kur'an'da genellikle bir deneme, sınama ve bazen de bu deneme sonucunda ortaya çıkan kargaşa ve sapkınlık anlamlarına geldiğini vurgular. Ayetteki 'fetenna' fiili, ilahi bir sınamanın başlangıcını işaret eder ki bu sınama Samiri'nin saptırmasıyla sonuçlanmıştır."}]},{"word":"قَوْمَكَ","root":"ق و م","rootLatin":"k-v-m","meaning":"Senin kavmin, milletin.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'kavm' kelimesini 'bir araya gelmiş, aynı soydan veya aynı inançtan olan topluluk' olarak açıklar. Ayetteki 'kavmeke' ifadesi, Hz. Musa'nın lideri olduğu, onunla birlikte hareket eden İsrailoğulları topluluğunu ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'kavm' kelimesinin genellikle erkekler topluluğu için kullanıldığını, ancak Kur'an'da hem erkekleri hem de kadınları kapsayan geniş bir topluluk anlamında da geldiğini belirtir. Bu ayette 'kavmeke', Hz. Musa'nın tüm ümmetini kapsayan bir ifade olarak kullanılmıştır."}]},{"word":"أَضَلَّهُمُ","root":"ض ل ل","rootLatin":"d-l-l","meaning":"Onları saptırdı, doğru yoldan çıkardı.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'dalâl' kelimesinin aslının 'doğru yoldan sapmak' olduğunu belirtir. 'Edallehüm' fiili, Samiri'nin İsrailoğullarını hak yoldan, yani Allah'ın tevhid inancından uzaklaştırarak buzağıya tapmaya yönlendirmesi eylemini ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'dalâl' kelimesinin hem maddi hem de manevi anlamda yolunu kaybetmek olduğunu açıklar. Ayetteki 'edallehüm' fiili, Samiri'nin İsrailoğullarını manevi olarak doğru inançtan saptırarak onları küfre düşürdüğünü vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'dalâl' kavramının Kur'an'da genellikle hidayetin zıttı olarak kullanıldığını ve doğru yolu terk etme, şaşırma anlamlarına geldiğini belirtir. 'Edallehüm' fiili, Samiri'nin aktif bir şekilde İsrailoğullarını doğru yoldan uzaklaştırma eylemini ifade eder."}]},{"word":"ٱلسَّامِرِىُّ","root":"س م ر","rootLatin":"s-m-r","meaning":"Samiri, İsrailoğullarını saptıran kişi.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, Samiri'nin Kur'an'da özel bir isim olarak geçtiğini ve Hz. Musa'nın kavmini saptıran şahsı ifade ettiğini belirtir. Bu ayette Samiri, İsrailoğullarının buzağıya tapmasına neden olan fitnenin baş sorumlusu olarak zikredilir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, Samiri'nin Kur'an kıssalarında önemli bir figür olduğunu ve 's-m-r' kökünden türeyen kelimelerin gece sohbeti gibi anlamlara gelmesine rağmen, burada özel bir isim olarak kullanıldığını ifade eder. Ayetteki Samiri, ilahi imtihanın bir parçası olarak ortaya çıkan sapkınlığın failidir."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Kelime-i Hârûniyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *20/85*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20/85-97*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20/85-97*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20/85*
- **Tâ-Hâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20/85*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20/85*
- **Kelime-i Hârûniyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *20/85*
- **TB. İlyâs-Lokmân-Hârûn Fasılları** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20/85*
- **Kelime-i Hârûniyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *20/85*
- **Tâ-Hâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20/85*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20/85-97*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20/85-97*