# Tâhâ Sûresi, 88. Âyet (20:88)

> فَأَخْرَجَ لَهُمْ عِجْلًا جَسَدًا لَّهُۥ خُوَارٌ فَقَالُوا۟ هَـٰذَآ إِلَـٰهُكُمْ وَإِلَـٰهُ مُوسَىٰ فَنَسِىَ

*Feaḣrace lehum ‘iclen ceseden lehu ḣuvârun fekâlû hâżâ ilâhukum ve-ilâhu mûsâ fenesiy(e)*

**Meal (Diyanet):** Böylece (Samiri) onlar için böğürmesi olan bir buzağı heykeli ortaya çıkardı. (Samiri ve adamları) "Bu sizin de ilahınızdır, Musa'nın da ilahıdır. Öyle iken Musa, (ilahını burada) unuttu (da onu Tur'da aramaya gitti)" dediler.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/20/88

---

## Tefsir

{"topics":["kufur-sirk","kissa-musa","musrikler"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَأَخْرَجَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"خ-ر-ج","rootLatin":"ḫ-r-j","lemma":"أَخْرَجَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"çıkardı"},{"position":2,"surface":"لَهُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":2,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onlar"},{"position":3,"surface":"عِجْلًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ج-ل","rootLatin":"ʿ-j-l","lemma":"عِجْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"buzağı"},{"position":4,"surface":"جَسَدًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ج-س-د","rootLatin":"j-s-d","lemma":"جَسَد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mansûb","gloss":"ceset, heykel"},{"position":5,"surface":"لَّهُۥ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":5,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"o"},{"position":6,"surface":"خُوَارٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"خ-و-ر","rootLatin":"ḫ-w-r","lemma":"خُوَار","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû (haber öne geçmiş)","gloss":"böğürme"},{"position":7,"surface":"فَقَالُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dediler"},{"position":8,"surface":"هَـٰذَآ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَذَا","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"bu"},{"position":9,"surface":"إِلَـٰهُكُمْ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ء-ل-ه","rootLatin":"ʾ-l-h","lemma":"إِلَٰه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"ilahınız"},{"position":9,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنتُم","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":10,"surface":"وَإِلَـٰهُ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":10,"surface":"إِلَـٰهُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ء-ل-ه","rootLatin":"ʾ-l-h","lemma":"إِلَٰه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki isme atfedildiği için merfû","gloss":"ilahı"},{"position":11,"surface":"مُوسَىٰ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"م-و-س-ي","rootLatin":"m-w-s-y","lemma":"مُوسَى","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Musa"},{"position":12,"surface":"فَنَسِىَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ن-س-ي","rootLatin":"n-s-y","lemma":"نَسِيَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"unuttu"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Tâhâ Suresi 88. ayet, Samiri'nin İsrailoğulları için yaptığı buzağı heykelini ve bu heykelin tanrılaştırılmasını anlatır. Ayet, 'ıcl' (buzağı), 'cesed' (heykel) ve 'huvar' (böğürme) gibi kavramlar üzerinden bu olayın dilbilimsel ve semantik derinliğini ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"عِجْلًا","root":"ع ج ل","rootLatin":"a-c-l","meaning":"Samiri tarafından yapılan ve tapınılan buzağı heykeli.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'ıcl' kelimesinin genç sığır yavrusu anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, Samiri'nin altından yaptığı ve İsrailoğulları'nın tapındığı buzağı heykeline işaret eder. Bu, gerçek bir hayvan değil, ona benzetilmiş bir puttur."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ıcl' kelimesinin burada mecazi olarak, buzağı şeklinde yapılmış bir heykel için kullanıldığını ifade eder. İsrailoğulları'nın bu heykeli ilah edinmesi, kelimenin putperestlik bağlamında özel bir anlam kazanmasına yol açmıştır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ıcl' gibi somut isimlerin Kur'an'da bazen sembolik veya mecazi anlamlar kazandığını belirtir. Bu ayetteki 'ıcl', İsrailoğulları'nın Allah'tan yüz çevirip putperestliğe yönelmesinin bir sembolü olarak işlev görür."}]},{"word":"جَسَدًا","root":"ج س د","rootLatin":"c-s-d","meaning":"Ruhsuz, cansız, sadece dış görünüşten ibaret olan buzağı heykeli.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'cesed' kelimesini ruhsuz beden, sadece dış görünüşü olan şey olarak tanımlar. Ayetteki 'ceseden', buzağının sadece bir heykel olduğunu, içinde ruh ve hayat bulunmadığını vurgular. Bu, onun ilah olamayacağının bir delilidir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'cesed'in canlı veya cansız varlıkların dış yapısı için kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'ceseden', Samiri'nin yaptığı buzağının sadece bir kalıp, bir şekil olduğunu, gerçek bir canlı olmadığını ifade eder. Bu, onun ilahlık vasfından yoksunluğunu pekiştirir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'cesed' kelimesinin burada 'ruhsuz cisim' anlamında kullanıldığını ve buzağının sadece bir heykel olduğunu, dolayısıyla ilahlık vasfı taşımadığını açıklar. Bu, İsrailoğulları'nın yanılgısını vurgular."}]},{"word":"خُوَارٌ","root":"خ و ر","rootLatin":"h-v-r","meaning":"Buzağı heykelinden çıkan böğürme sesi, bu sesin bir mucize değil, bir aldatmaca olduğunu ima eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'huvar' kelimesinin buzağının çıkardığı sesi ifade ettiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, Samiri'nin yaptığı buzağı heykelinden gelen böğürme sesine işaret eder. Bu ses, İsrailoğulları'nı etkilemek için kullanılan bir hileydi."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'huvar'ın sığırların çıkardığı ses olduğunu ve bu ayetteki bağlamda, Samiri'nin buzağı heykeline bir şekilde bu sesi verdirmesiyle ilgili olduğunu açıklar. Bu, heykelin canlı olduğu yanılgısını yaratmak içindi."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'huvar' kelimesinin Kur'an'da buzağı sesini ifade etmek için kullanıldığını ve bu ayetteki bağlamda, Samiri'nin hilesinin bir parçası olarak buzağı heykelinden çıkan sese atıfta bulunduğunu belirtir. Bu ses, heykelin ilah olduğu yanılgısını güçlendirmeyi amaçlamıştır."}]},{"word":"فَنَسِىَ","root":"ن س ي","rootLatin":"n-s-y","meaning":"Samiri ve adamlarının, Musa'nın gerçek ilahı unuttuğunu iddia etmeleri, bir yanıltma ve saptırma eylemi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'nesiye' kelimesinin unutmak anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, Samiri ve adamlarının, Musa'nın gerçek ilahı unuttuğunu ve bu buzağının hem kendilerinin hem de Musa'nın ilahı olduğunu iddia etmelerine işaret eder. Bu, bir iftira ve saptırmadır."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'nesiye' fiilinin burada 'gafil olmak, yanılmak' anlamında kullanıldığını ifade eder. Samiri'nin iddiasına göre Musa, gerçek ilahı unutup bu buzağıyı gözden kaçırmıştır. Bu, Samiri'nin kendi sapkınlığını meşrulaştırma çabasıdır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'unutmak' fiilinin Kur'an'da bazen 'terk etmek, yüz çevirmek' anlamında da kullanılabileceğini belirtir. Bu ayetteki 'fenesiye', Samiri'nin Musa'nın Allah'ı terk ettiğini ve bu buzağıya tapınması gerektiğini ima eden yanıltıcı bir söylemini yansıtır."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20/85-97*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20/85-97*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk · *20/88*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20/88*
- **Kelime-i Hârûniyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *20/88*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk · *20/88*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk · *20/88*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk · *20/88*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk · *20/88*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk · *20/88*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20/85-97*
- **Tâ-Hâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20/88*