# Tâhâ Sûresi, 90. Âyet (20:90)

> وَلَقَدْ قَالَ لَهُمْ هَـٰرُونُ مِن قَبْلُ يَـٰقَوْمِ إِنَّمَا فُتِنتُم بِهِۦ ۖ وَإِنَّ رَبَّكُمُ ٱلرَّحْمَـٰنُ فَٱتَّبِعُونِى وَأَطِيعُوٓا۟ أَمْرِى

*Velekad kâle lehum hârûnu min kablu yâ kavmi innemâ futintum bih(i)(s) ve-inne rabbekumu-rrahmânu fettebi'ûnî ve etî'û emrî*

**Meal (Diyanet):** Andolsun, Harun onlara daha önce şöyle demişti: "Ey kavmim! Siz bununla yalnızca imtihan edildiniz. Doğrusu sizin Rabbiniz ancak Rahman'dır. Öyleyse bana uyun ve emrime itaat edin."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/20/90

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Tâhâ Suresi'nin 90. ayeti, Hz. Harun'un İsrailoğulları'nı buzağıya tapmaktan men etme çabasını ve onları Allah'a itaate çağırmasını dilbilimsel bir derinlikle aktarır. Ayet, 'fitne', 'Rab' ve 'itaat' gibi temel kavramlar üzerinden imanın sınanması ve ilahi otoriteye bağlılık temasını işler.","keyConcepts":[{"word":"فُتِنتُم","root":"ف ت ن","rootLatin":"f-t-n","meaning":"Bu kelime, İsrailoğulları'nın buzağıya tapmakla bir imtihana tabi tutulduğunu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'fitne' kelimesinin aslen altını ateşe sokarak saflığını anlamak için yapılan deneme olduğunu belirtir. Ayetteki 'fütintüm' ifadesi, İsrailoğulları'nın buzağıya tapma eylemiyle inançlarının ve sadakatlerinin sınandığını, bir imtihandan geçirildiğini vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'fitne' kavramının Kur'an'da genellikle 'deneme, imtihan, sıkıntı, azap' gibi anlamlara geldiğini ve insanın inancının veya ahlaki duruşunun sınanması bağlamında kullanıldığını açıklar. Bu ayetteki kullanımı, buzağının İsrailoğulları için bir sınama aracı olduğunu gösterir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'fitne' kelimesinin mecazi olarak 'imtihan ve belaya düşürmek' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'fütintüm bihi' ifadesi, buzağının İsrailoğulları için bir bela ve imtihan vesilesi olduğunu, onların bu durumla sınandığını ifade eder."}]},{"word":"رَبَّكُمُ","root":"ر ب ب","rootLatin":"r-b-b","meaning":"Bu kelime, İsrailoğulları'nın gerçek sahibinin, terbiye edicisinin ve yöneticisinin Allah olduğunu belirtir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'Rab' kelimesinin 'terbiye eden, sahip olan, efendi' anlamlarına geldiğini ve Allah için kullanıldığında 'her şeyi yaratan, terbiye eden ve idare eden' manasını taşıdığını ifade eder. Ayetteki 'Rabbiniz' ifadesi, İsrailoğulları'nın yegane gerçek ilahının ve yöneticisinin Allah olduğunu vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'Rab' kelimesinin 'malik, seyyid, mürebbi' (sahip, efendi, terbiye edici) anlamlarını içerdiğini belirtir. Ayetteki 'Rabbiniz' ifadesi, buzağının değil, Rahman olan Allah'ın İsrailoğulları'nın gerçek sahibi ve terbiye edicisi olduğunu açıkça ortaya koyar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'Rab' kavramının Kur'an'da 'yaratıcı, besleyici, koruyucu, hükmeden' gibi anlamları kapsayan merkezi bir kavram olduğunu belirtir. Ayetteki 'Rabbiniz' ifadesi, İsrailoğulları'nın buzağıya yönelerek gerçek Rablerini unuttukları ve Hz. Harun'un onları bu gerçeğe davet ettiği bağlamda kullanılır."}]},{"word":"ٱلرَّحْمَـٰنُ","root":"ر ح م","rootLatin":"r-h-m","meaning":"Bu kelime, Allah'ın geniş ve kuşatıcı rahmetini ifade ederek, O'nun merhametli ve bağışlayıcı olduğunu vurgular.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'Rahman' isminin Allah'a mahsus olduğunu ve 'rahmet' kökünden türediğini, Allah'ın tüm yaratılmışlara şamil olan geniş rahmetini ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'Rabbiniz Rahman'dır' ifadesi, İsrailoğulları'nın buzağıya tapma hatasına rağmen Allah'ın onlara karşı rahmetinin devam ettiğini ve tövbe etmeleri halinde bağışlayıcı olduğunu ima eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"el-Kefevî, 'Rahman' isminin 'rahmet' kökünden geldiğini ve Allah'ın zatına mahsus bir sıfat olduğunu, O'nun rahmetinin sonsuz ve kuşatıcı olduğunu ifade ettiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, İsrailoğulları'na karşı Allah'ın merhametinin bir hatırlatıcısıdır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'Rahman' isminin Kur'an'da Allah'ın en temel ve evrensel sıfatlarından biri olduğunu, O'nun tüm varlıklara yönelik lütuf ve ihsanını ifade ettiğini belirtir. Bu ayette, buzağıya tapma hatasına düşen bir topluluğa karşı bile Allah'ın rahmetinin varlığına dikkat çekilir."}]},{"word":"فَٱتَّبِعُونِى","root":"ت ب ع","rootLatin":"t-b-'-","meaning":"Bu kelime, Hz. Harun'un İsrailoğulları'nı kendisine uymaya, yolunu takip etmeye çağırdığını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'tebea' fiilinin 'birinin ardından gitmek, izlemek, tabi olmak' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'fettebi'ûnî' ifadesi, Hz. Harun'un İsrailoğulları'ndan kendisinin peygamberlik yolunu ve Allah'ın emirlerine uygun davranışlarını takip etmelerini istediğini gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'itteba' fiilinin 'birinin izini takip etmek, onun yolundan gitmek' anlamını taşıdığını ve genellikle doğru yolu bulmak için bir rehbere uymayı ifade ettiğini belirtir. Hz. Harun'un bu çağrısı, İsrailoğulları'nı sapkınlıktan kurtulup doğru yola dönmeye davetidir."}]},{"word":"وَأَطِيعُوٓا۟","root":"ط و ع","rootLatin":"t-v-'-","meaning":"Bu kelime, Hz. Harun'un İsrailoğulları'ndan emrine itaat etmelerini, boyun eğmelerini talep ettiğini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'tâ'a' fiilinin 'itaat etmek, boyun eğmek, emre uymak' anlamlarına geldiğini ve genellikle bir otoriteye karşı gönüllü teslimiyeti ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'etî'û' emri, Hz. Harun'un peygamberlik sıfatıyla Allah'ın emirlerini tebliğ ettiğini ve İsrailoğulları'ndan bu emirlere kayıtsız şartsız uymalarını istediğini gösterir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'tâ'a' kelimesinin 'emre boyun eğmek ve rızayla yerine getirmek' anlamında kullanıldığını belirtir. Hz. Harun'un bu çağrısı, İsrailoğulları'nın buzağıya tapmaktan vazgeçip Allah'ın ve peygamberinin emirlerine gönülden teslim olmalarını talep eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'itaat' kavramının Kur'an'da genellikle Allah'a ve peygamberine karşı gösterilmesi gereken bir teslimiyet ve boyun eğme hali olduğunu vurgular. Bu ayetteki 'etî'û emrî' ifadesi, Hz. Harun'un emrinin aslında Allah'ın emri olduğunu ve ona itaatin zorunluluğunu belirtir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-musa","tevhid","imtihan-bela","peygamberlik"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَلَقَدْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstînâf + Harf-i Kasem + Harf-i Tahkîk","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"Andolsun ki"},{"position":2,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için fetha üzere mebnî","gloss":"dedi"},{"position":3,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":3,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"onlara"},{"position":4,"surface":"هَـٰرُونُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i A'lem","root":"ه-ر-ن","rootLatin":"h-r-n","lemma":"هَارُون","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Harun"},{"position":5,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":6,"surface":"قَبْلُ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"ق-ب-ل","rootLatin":"q-b-l","lemma":"قَبْل","form":"-","features":{"irab":"Mebnî","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh hazfedildiği ve zamirle kastedildiği için damme üzere mebnî","gloss":"önce"},{"position":7,"surface":"يَـٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nidâ","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"Ey"},{"position":7,"surface":"قَوْمِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قَوْم","form":"-","features":{"number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Münâdâ olduğu için fetha ile mansûb (yâ-i mütekellim hazfedilmiş)","gloss":"kavmim"},{"position":8,"surface":"إِنَّمَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Hasr","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ancak"},{"position":9,"surface":"فُتِنتُم","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ف-ت-ن","rootLatin":"f-t-n","lemma":"فَتَنَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Meçhul","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için sükûn üzere mebnî","gloss":"sınandınız"},{"position":10,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":10,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"o"},{"position":11,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":11,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz"},{"position":12,"surface":"رَبَّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Rabbiniz"},{"position":12,"surface":"كُمُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":13,"surface":"ٱلرَّحْمَـٰنُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Sıfat","root":"ر-ح-م","rootLatin":"r-h-m","lemma":"رَحْمَٰن","form":"-","features":{"number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"Rahman'dır"},{"position":14,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o halde"},{"position":14,"surface":"ٱتَّبِعُو","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ت-ب-ع","rootLatin":"t-b-ʿ","lemma":"اِتَّبَعَ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için nûn'un hazfi üzere mebnî","gloss":"bana uyun"},{"position":14,"surface":"نِى","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"bana"},{"position":15,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":15,"surface":"أَطِيعُوٓا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ط-و-ع","rootLatin":"ṭ-w-ʿ","lemma":"أَطَاعَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için nûn'un hazfi üzere mebnî","gloss":"itaat edin"},{"position":16,"surface":"أَمْرِى","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"أ-م-ر","rootLatin":"ʾ-m-r","lemma":"أَمْر","form":"-","features":{"number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için takdiren mansûb","gloss":"emrime"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20. sure 90. ayette*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20. sure 90. ayette*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20/85-97*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20/85-97*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20. sure 90. ayette*
- **Kelime-i Hârûniyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *20/90*
- **TB. İlyâs-Lokmân-Hârûn Fasılları** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20/90*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20/90*
- **Tâ-Hâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20/90*
- **Kelime-i Hârûniyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *20/90*
- **Kelime-i Hârûniyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *20/90*
- **TB. İlyâs-Lokmân-Hârûn Fasılları** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20/90*