# Enbiyâ Sûresi, 105. Âyet (21:105)

> وَلَقَدْ كَتَبْنَا فِى ٱلزَّبُورِ مِنۢ بَعْدِ ٱلذِّكْرِ أَنَّ ٱلْأَرْضَ يَرِثُهَا عِبَادِىَ ٱلصَّـٰلِحُونَ

*Velekad ketebnâ fî-zzebûri min ba'di-żżikri enne-l-arda yeriśuhâ ‘ibâdiye-ssâlihûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Andolsun, Zikir'den (Tevrat'tan) sonra Zebur'da da, "Yere muhakkak benim iyi kullarım varis olacaktır" diye yazmıştık.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/21/105

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Enbiyâ Suresi'nin 105. ayeti, ilahi takdirin ve ahiret vaadinin bir ifadesi olarak, salih kulların yeryüzüne mirasçı olacağını vurgular. Ayet, 'yazma', 'Zebur', 'zikir', 'yeryüzü', 'mirasçı olma' ve 'salih kullar' gibi temel kavramlar üzerinden bu ilahi vaadi pekiştirir.","keyConcepts":[{"word":"كَتَبْنَا","root":"ك ت ب","rootLatin":"k-t-b","meaning":"Allah'ın bir şeyi hükmetmesi, kaydetmesi veya farz kılması anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'kitâbet' kelimesinin asıl anlamının harfleri bir araya getirmek olduğunu belirtir. Ancak Kur'an'da bu kelime, Allah'ın bir şeyi takdir etmesi, hükmetmesi veya farz kılması anlamında da kullanılır. Bu ayette 'yazmak', Allah'ın ezelî ilminde takdir ettiği ve hükmettiği bir gerçeği ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ketebe' fiilinin Kur'an'da bazen 'farz kıldı' veya 'hükmetti' anlamında kullanıldığını ifade eder. Bu ayetteki 'ketebnâ' ifadesi, Allah'ın salih kulların yeryüzüne mirasçı olmasını bir hüküm olarak belirlediğini gösterir."}]},{"word":"ٱلزَّبُورِ","root":"ز ب ر","rootLatin":"z-b-r","meaning":"Hz. Davud'a indirilen kutsal kitap olup, ilahi vahiylerin kaydedildiği bir metni ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'zebûr' kelimesinin 'kitap' anlamına geldiğini ve özellikle Hz. Davud'a indirilen kitaba verilen özel bir isim olduğunu belirtir. Ayetteki kullanımı, bu ilahi kitabın içeriğinde salih kulların yeryüzüne mirasçı olacağına dair bir bilginin bulunduğunu vurgular."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'Zebur'un Hz. Davud'a indirilen kitap olduğunu ve içinde öğütler, hikmetler ve ilahiler barındırdığını açıklar. Ayette 'Zebur'un zikirden sonra gelmesi', onun Tevrat'tan sonraki bir vahiy olduğunu gösterir."}]},{"word":"ٱلذِّكْرِ","root":"ذ ك ر","rootLatin":"z-k-r","meaning":"Bu ayette 'Tevrat' veya genel olarak önceki ilahi kitaplar anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'zikr' kelimesinin hatırlama, anma ve şeref anlamına geldiğini belirtir. Kur'an'da ise bazen 'kitap' veya 'vahiy' anlamında kullanılır. Bu ayette 'el-zikr' ile kastedilenin Tevrat olduğu yaygın bir görüştür, zira Tevrat, Allah'ın kullarına bir hatırlatma ve öğüttür."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'zikr' kelimesinin Kur'an'da 'kitap' veya 'vahiy' anlamında kullanıldığına örnekler verir. Bu ayette 'min ba'di'z-zikr' ifadesi, Zebur'un Tevrat'tan sonra geldiğini ve Tevrat'ın da bir 'zikr' yani ilahi bir hatırlatma olduğunu gösterir."}]},{"word":"ٱلْأَرْضَ","root":"أ ر ض","rootLatin":"a-r-d","meaning":"Genel olarak yeryüzü, dünya ve üzerindeki yaşam alanı anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'arz' kelimesinin bilinen yeryüzü olduğunu ve Kur'an'da hem maddi yeryüzünü hem de mecazi olarak bir bölgeyi veya ülkeyi ifade ettiğini belirtir. Bu ayette 'el-arz', salih kulların hükmedeceği, yöneteceği ve üzerinde adaletle yaşayacağı geniş bir yaşam alanını temsil eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'arz' kavramının Kur'an'da sadece coğrafi bir mekan olmanın ötesinde, Allah'ın hükümranlığının tecelli ettiği, insanın imtihan edildiği ve nihayetinde salihlerin miras alacağı bir alan olarak ele alındığını vurgular. Ayetteki 'el-arz', bu ilahi düzenin bir parçası olarak salih kullara vaat edilen dünyayı ifade eder."}]},{"word":"يَرِثُهَا","root":"و ر ث","rootLatin":"v-r-s","meaning":"Bir şeye sahip olmak, ona hükmetmek veya onun varisi olmak anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'verâset' kelimesinin birinden kalan mala veya makama sahip olmak anlamına geldiğini belirtir. Kur'an'da bu kelime, Allah'ın salih kullarına dünyada ve ahirette vereceği üstünlüğü ve hükümranlığı ifade eder. Ayetteki 'yerisuhâ', salih kulların yeryüzüne manevi ve maddi olarak sahip olacağını, onu yöneteceğini ve imar edeceğini gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'verâset'in sadece miras yoluyla mülk edinmek değil, aynı zamanda bir şeye sahip olmak, ona hükmetmek ve onu idare etmek anlamlarına da geldiğini açıklar. Bu ayetteki 'yerisuhâ', salih kulların yeryüzünde Allah'ın halifeleri olarak adaletle hüküm süreceklerini ve yeryüzünün idaresinin onlara geçeceğini ifade eder."}]},{"word":"ٱلصَّـٰلِحُونَ","root":"ص ل ح","rootLatin":"s-l-h","meaning":"İyi, doğru, dürüst ve Allah'ın emirlerine uygun yaşayan kulları ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'salâh' kelimesinin 'fesad'ın zıttı olduğunu ve bir şeyin doğru, düzgün ve faydalı hale gelmesi anlamına geldiğini belirtir. 'Salihûn' ise hem kendisi iyi olan hem de başkalarına iyilik yapan, Allah'ın emirlerine uygun yaşayan kimselerdir. Ayetteki 'ibâdîye's-sâlihûn', Allah'ın rızasını kazanmış, doğru yolda olan ve yeryüzünü imar etmeye layık kulları ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'salih' kavramının Kur'an'da sadece bireysel dindarlığı değil, aynı zamanda toplumsal sorumluluğu ve adil bir düzen kurma çabasını da içerdiğini vurgular. 'Salihûn', Allah'ın yeryüzündeki halifeleri olarak, hem kendi nefislerini ıslah eden hem de toplumu ıslah etmeye çalışan kimselerdir. Bu ayetteki 'salihûn', yeryüzünün idaresine layık görülen, ahlaki ve dini açıdan üstün niteliklere sahip kulları temsil eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["ilahi-kitaplar","ahiret-mukafat","dunya-ahiret-dengesi"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَلَقَدْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstînâf + Harf-i Kasem + Harf-i Tahkîk","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"Andolsun ki"},{"position":2,"surface":"كَتَبْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-ت-ب","rootLatin":"k-t-b","lemma":"كَتَبَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yazmıştık"},{"position":3,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"içinde"},{"position":4,"surface":"ٱلزَّبُورِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ز-ب-ر","rootLatin":"z-b-r","lemma":"زَبُور","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Zebur'da"},{"position":5,"surface":"مِنۢ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"-den"},{"position":6,"surface":"بَعْدِ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"ب-ع-د","rootLatin":"b-'-d","lemma":"بَعْد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sonra"},{"position":7,"surface":"ٱلذِّكْرِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ذ-ك-ر","rootLatin":"dh-k-r","lemma":"ذِكْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Tevrat'tan"},{"position":8,"surface":"أَنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tevkîd ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ki"},{"position":9,"surface":"ٱلْأَرْضَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ر-ض","rootLatin":"a-r-d","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"أَنَّ'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"yeryüzüne"},{"position":10,"surface":"يَرِثُهَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"و-ر-ث","rootLatin":"w-r-th","lemma":"وَرِثَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"mirasçı olur"},{"position":10,"surface":"هَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onu"},{"position":11,"surface":"عِبَادِىَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ب-د","rootLatin":"'-b-d","lemma":"عَبْد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"kullarım"},{"position":11,"surface":"ىَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"benim"},{"position":12,"surface":"ٱلصَّـٰلِحُونَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ص-ل-ح","rootLatin":"s-l-h","lemma":"صَالِح","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"iyi olanlar"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Enbiyâ Sûresi** · *21/105*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *21/105*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *21/105*
- **Enbiyâ Sûresi** · *21/105*
- **İnsân-ı Kâmil (Cilt 6)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *21/105*