# Enbiyâ Sûresi, 17. Âyet (21:17)

> لَوْ أَرَدْنَآ أَن نَّتَّخِذَ لَهْوًا لَّٱتَّخَذْنَـٰهُ مِن لَّدُنَّآ إِن كُنَّا فَـٰعِلِينَ

*Lev eradnâ en netteḣiże lehven letteḣażnâhu min ledunnâ in kunnâ fâ'ilîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Eğer bir eğlence edinmek isteseydik, onu kendi katımızdan edinirdik. Yapacak olsaydık böyle yapardık.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/21/17

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Enbiyâ Suresi 17. ayet, Allah'ın eğlence edinme gibi bir fiilden münezzeh olduğunu vurgular. Ayet, ilahi kudret ve hikmetin, anlamsız ve boş işlerden uzak olduğunu, eğer böyle bir şey murat edilseydi dahi bunun ilahi şana uygun bir şekilde olacağını, ancak bunun vuku bulmayacağını ifade eder. Anahtar kavramlar, Allah'ın fiillerinin niteliğini ve O'nun yüceliğini ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"أَرَدْنَآ","root":"ر و د","rootLatin":"r-v-d","meaning":"İstemek, dilemek, bir şeye yönelmek anlamındadır ve Allah'ın iradesini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'irâde' kelimesini bir şeyi talep etmek ve ona yönelmek olarak açıklar. Ayetteki 'erednâ' ifadesi, Allah'ın bir şeyi yapmaya yönelik mutlak ve sınırsız iradesini, ancak bu iradenin hikmet ve yücelik çerçevesinde tecelli ettiğini gösterir. Allah'ın eğlence edinme iradesinin, O'nun şanına uygun olmayacağı için gerçekleşmediği vurgulanır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'irâde'yi, bir şeyi yapmaya veya terk etmeye yönelik kesin karar olarak tanımlar. Ayetteki kullanımda, Allah'ın eğlence edinme gibi bir fiili murat etmesi durumunda dahi, bunun O'nun yüceliğine uygun bir şekilde olacağı, ancak böyle bir iradenin zaten söz konusu olmadığı belirtilir. Bu, Allah'ın fiillerinin boş ve anlamsız olmaktan münezzeh olduğunu gösterir."}]},{"word":"نَّتَّخِذَ","root":"أ خ ذ","rootLatin":"a-h-z","meaning":"Edinmek, tutmak, kendine mal etmek anlamındadır ve Allah'ın bir şeyi kendine has kılmasını ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ittihâz' kelimesini bir şeyi kendine almak, edinmek olarak açıklar. Ayetteki 'nettezize' ifadesi, Allah'ın eğlenceyi (lehv) kendine edinmesi, yani onu bir amaç veya meşguliyet olarak kabul etmesi anlamına gelir. Ancak ayet, Allah'ın böyle bir şeyi edinmekten münezzeh olduğunu vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ittihâz'ı mecazi olarak bir şeyi kendine dost edinmek veya bir şeye yönelmek olarak yorumlar. Ayetteki 'nettezize lehven' ifadesi, Allah'ın boş ve anlamsız bir şeyi kendine meşguliyet edinmesi veya onu bir amaç olarak görmesi anlamında kullanılır. Bu, Allah'ın yüceliğiyle bağdaşmayan bir durumdur."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ahz' kökünden türeyen 'ittihâz'ın, bir şeyi sahiplenme ve onu kendi varlığının bir parçası haline getirme anlamı taşıdığını belirtir. Ayetteki 'nettezize lehven' ifadesi, Allah'ın boş ve faydasız bir şeyi kendi fiillerinin bir parçası yapmasının, O'nun mutlak hikmet ve kudretiyle çelişeceğini ima eder."}]},{"word":"لَهْوًا","root":"ل ه و","rootLatin":"l-h-v","meaning":"Eğlence, boş ve faydasız iş, oyalanma anlamındadır ve Allah'ın bundan münezzeh olduğunu vurgular.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'lehv' kelimesini insanı önemli işlerden alıkoyan, boş ve faydasız meşguliyet olarak tanımlar. Ayetteki 'lehven' ifadesi, Allah'ın yaratılışının ve fiillerinin boş bir eğlence olmadığını, aksine derin bir hikmet ve amaç taşıdığını vurgular. Allah, anlamsız ve faydasız işlerden münezzehtir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'lehv'i, kalbi meşgul eden ve insanı ciddi işlerden uzaklaştıran her şey olarak açıklar. Ayetteki bağlamda, Allah'ın yaratılışının ve varlığının bir 'lehv' olmadığını, aksine her şeyin belirli bir düzen ve amaçla yaratıldığını ifade eder. Allah'ın fiilleri boşluktan uzaktır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'lehv'in Kur'an'da genellikle dünya hayatının geçici ve aldatıcı yönlerini ifade etmek için kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'lehven' ifadesi, Allah'ın yüce varlığının ve fiillerinin, dünya hayatının boş ve anlamsız meşguliyetleriyle kıyaslanamayacak kadar üstün olduğunu vurgular. Allah, boş işlerle oyalanmaktan münezzehtir."}]},{"word":"لَّدُنَّآ","root":"ل د ن","rootLatin":"l-d-n","meaning":"Katımızdan, tarafımızdan, özel olarak bizden anlamındadır ve Allah'ın kudret ve yüceliğini ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'ledün' kelimesini 'ind' (yanında) kelimesine benzer şekilde, ancak daha özel bir yakınlık ve kaynak belirtmek için kullanıldığını ifade eder. Ayetteki 'min ledünnâ' ifadesi, eğer Allah eğlence edinmeyi dileseydi, bunu kendi katından, yani sınırsız kudreti ve yüceliğiyle, hiçbir şeye ihtiyaç duymadan yapacağını vurgular. Bu, Allah'ın mutlak bağımsızlığını gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'ledün' kelimesinin, bir şeyin doğrudan ve aracısız bir kaynaktan geldiğini ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'min ledünnâ' ifadesi, Allah'ın eğlence edinme gibi bir fiili murat etmesi durumunda, bunu kendi zatından, hiçbir dış etken veya aracı olmaksızın gerçekleştireceğini vurgular. Bu, Allah'ın mutlak kudret ve iradesinin bir göstergesidir."}]},{"word":"فَـٰعِلِينَ","root":"ف ع ل","rootLatin":"f-'-l","meaning":"Yapanlar, edenler anlamındadır ve Allah'ın fiillerinin niteliğini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'fiil' kelimesini, bir şeyin meydana gelmesi için yapılan her türlü eylem olarak tanımlar. Ayetteki 'fâilîn' ifadesi, Allah'ın bir şeyi yapma kudretine sahip olduğunu, ancak bu kudretin hikmet ve yücelik çerçevesinde tecelli ettiğini gösterir. Allah, boş ve anlamsız fiillerden münezzehtir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'fâil'i, bir şeyi gerçekleştiren, meydana getiren olarak açıklar. Ayetteki 'in künnâ fâilîn' ifadesi, eğer Allah eğlence edinme gibi bir fiili murat etseydi, bunu yapmaya muktedir olduğunu, ancak böyle bir fiilin O'nun şanına uygun düşmediği için gerçekleşmediğini vurgular. Bu, Allah'ın fiillerinin hikmet ve amaçtan yoksun olmadığını gösterir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["yaratilis","tevhid","esma-i-husna"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"لَوْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَوْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"eğer"},{"position":2,"surface":"أَرَدْنَآ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ر-و-د","rootLatin":"r-w-d","lemma":"إِرَادَة","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dileseydik"},{"position":3,"surface":"أَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-mesi, -ması"},{"position":4,"surface":"نَّتَّخِذَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ء-خ-ذ","rootLatin":"'-kh-dh","lemma":"اِتِّخَاذ","form":"İftial","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Harf-i nasb olan 'أَن'den sonra geldiği için mansûb","gloss":"edinseydik"},{"position":5,"surface":"لَهْوًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ل-ه-و","rootLatin":"l-h-w","lemma":"لَهْو","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"eğlence"},{"position":6,"surface":"لَّٱتَّخَذْنَـٰهُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ء-خ-ذ","rootLatin":"'-kh-dh","lemma":"اِتِّخَاذ","form":"İftial","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"onu edinirdik"},{"position":6,"surface":"هُ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onu"},{"position":7,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":8,"surface":"لَّدُنَّآ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"ل-د-ن","rootLatin":"l-d-n","lemma":"لَدُنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"katımızdan"},{"position":8,"surface":"نَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَحْنُ","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"bizim"},{"position":9,"surface":"إِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"eğer"},{"position":10,"surface":"كُنَّا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî Nakıs","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَوْن","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"olsaydık"},{"position":11,"surface":"فَـٰعِلِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ف-ع-ل","rootLatin":"f-'-l","lemma":"فَاعِل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"yapanlar"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Enbiyâ Sûresi** · *21/16-18*
- **Enbiyâ Sûresi** · *21/17-18*
- **Enbiyâ Sûresi** · *21/16-18*
- **Enbiyâ Sûresi** · *21/17-18*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk · *21/16-18*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *21/17-18*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *21/17-18*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *21/17-18*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *21/17-18*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *21/17-18*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *21/17-18*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *21/17-18*